Azotan z diety to nieorganiczny azotan (NO₃⁻) występujący naturalnie w burakach ćwikłowych, zielonych warzywach liściastych, takich jak szpinak i rukola, oraz w selerze. Skoncentrowany sok z buraków to najczęstsza forma, w jakiej jest badany i sprzedawany sportowcom. Po połknięciu azotan jest przekształcany w azotyn, a następnie w tlenek azotu (NO), cząsteczkę sygnałową, która rozszerza naczynia krwionośne i wpływa na to, jak sprawnie mięśnie wykorzystują tlen.

Najważniejszy fakt jest taki, że azotan to jeden z zaledwie kilku suplementów, którym Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl) przyznał ocenę dobrych dowodów na korzyść dla wyników sportowych, obok kofeiny, kreatyny i wodorowęglanu sodu (Maughan et al., Br J Sports Med 2018). Korzyść jest jednak niewielka i najtrudniej ją zauważyć u wysoko wytrenowanych sportowców wytrzymałościowych (Senefeld et al., Med Sci Sports Exerc 2020). Azotan obniża też ciśnienie krwi, a ten efekt zależy od bakterii żyjących na języku.

Ta strona podsumowuje to, co podają badania kliniczne, metaanalizy i organy nadzoru nad bezpieczeństwem żywności. Służy wyłącznie celom edukacyjnym i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Klasa	Nieorganiczny azotan z diety (NO₃⁻); składnik żywności, a nie lek
Główne źródła	Burak ćwikłowy, sałata, szpinak, rukola, seler, rzeżucha: zwykle ponad 250 mg (ponad 4 mmol) azotanu na 100 g świeżej masy
Badane formy	Sok z buraków (często skoncentrowane „shoty”), sok z buraków pozbawiony azotanów jako placebo, azotan sodu
Droga podania	Doustna
Badane dawki	5–9 mmol (310–560 mg) azotanu jako dawka jednorazowa; ≈6,4 mmol/dobę w 4-tygodniowym badaniu ciśnienia krwi
Czas przyjęcia	Stężenie azotynu w osoczu osiąga szczyt ≈2–3 h po dawce; w badaniach wysiłek wykonywano 2–3 h po spożyciu
Okres półtrwania	Azotan ≈6 h po podaniu doustnym; azotyn ≈30 min (szacunki przytoczone w Kapil et al. 2015)
Kluczowy mechanizm	Bakterie jamy ustnej redukują azotan do azotynu, który organizm przekształca w tlenek azotu, zwłaszcza gdy poziom tlenu jest niski
Limit bezpieczeństwa żywności	Dopuszczalne dzienne pobranie (ADI) 3,7 mg/kg masy ciała na dobę (SCF 1997, JECFA 2002; utrzymane przez EFSA w 2017 roku)
Status WADA	Nie znajduje się na Liście zabronionych WADA na 2026 rok

Czym jest

Tlenek azotu powstaje w organizmie na dwa sposoby. Klasyczny szlak wykorzystuje aminokwas L-argininę i tlen w reakcji prowadzonej przez enzymy syntazy tlenku azotu (NOS). NO jest następnie utleniany do azotynu i azotanu. Przez dziesięciolecia traktowano je jako obojętne produkty odpadowe (Jones, Sports Med 2014). Suplementy takie jak jabłczan cytruliny mają na celu wzmocnienie tego szlaku zależnego od argininy.

Drugi szlak biegnie w przeciwnym kierunku: azotan → azotyn → NO. W 2004 roku Lundberg i Govoni podali ochotnikom azotan sodu (10 mg/kg) i zaobserwowali 4-krotny wzrost azotynu w osoczu. Gdy ochotnicy po podaniu dawki unikali połykania śliny, wzrost azotynu w osoczu nie wystąpił, co wykazało, że azotyn pochodził z jamy ustnej (Lundberg & Govoni, Free Radic Biol Med 2004). Ten szlak azotan–azotyn–NO nie zależy od NOS i to właśnie on jest zasilany przez sok z buraków.

Szlak	Materiał wyjściowy	Kluczowy etap	Potrzebny tlen
Szlak NOS	L-arginina (z diety lub wytwarzana z cytruliny)	Enzymy NOS wytwarzają NO z argininy i tlenu	Tak
Szlak azotan–azotyn–NO	Azotan z diety (burak, zielone warzywa liściaste)	Bakterie jamy ustnej redukują azotan do azotynu; azotyn jest redukowany do NO	Nie; powstawanie NO z azotynu jest sprzyjane przy niskim poziomie tlenu i niskim pH

Sok z buraków zawiera też inne związki, w tym polifenole. Opracowanie soku z buraków pozbawionego azotanów jako placebo pozwoliło badaczom wykazać, że efekty wywołuje sam azotan (Jones, Sports Med 2014).

Jak działa w organizmie

Krążenie entero-ślinowe

Droga od buraka do tlenku azotu obejmuje pętlę przez jamę ustną (Jones, Sports Med 2014):

Azotan jest wchłaniany z jelita i krąży we krwi.
Około 25% jest wychwytywane przez gruczoły ślinowe i zagęszczane w ślinie.
Względnie beztlenowe bakterie w kryptach na powierzchni języka redukują azotan do azotynu.
Połknięty azotyn jest częściowo przekształcany w NO w kwaśnym środowisku żołądka; reszta jest wchłaniana i zwiększa stężenie azotynu w osoczu.
We krwi i tkankach deoksyhemoglobina oraz inne enzymy i białka redukują azotyn do NO. Zachodzi to łatwiej przy niskim poziomie tlenu (hipoksji) i niskim pH, czyli w warunkach, które mogą występować w pracującym mięśniu.

Ponieważ organizm redukuje azotan do NO krok po kroku, azotan zachowuje się jak „prolek” azotynu w osoczu (Kapil et al., Hypertension 2015).

Czas przyjęcia i zależność od dawki

W kluczowym badaniu ustalającym dawkę 10 zdrowym mężczyznom podano 70, 140 lub 280 mL skoncentrowanego soku z buraków, zawierającego 4,2, 8,4 i 16,8 mmol azotanu (Wylie et al., J Appl Physiol 2013):

Dawka (azotan)	Koszt tlenowy (O₂) umiarkowanego wysiłku vs placebo	Czas do niezdolności do kontynuowania ciężkiego wysiłku vs placebo
4,2 mmol (70 mL)	Bez zmian	Bez zmian
8,4 mmol (140 mL)	−1,7% (P = 0,06)	+14% (P poniżej 0,05)
16,8 mmol (280 mL)	−3,0% (P poniżej 0,05)	+12% (P poniżej 0,05)

Stężenie azotynu w osoczu rosło w zależności od dawki i osiągało szczyt około 2–3 godziny po wypiciu napoju. Testy wysiłkowe przeprowadzano 2,5 h po spożyciu. Podwojenie dawki z 8,4 do 16,8 mmol nie przyniosło dalszej poprawy tolerancji wysiłku.

Wpływ na fizjologię wysiłku

W badaniu skrzyżowanym ośmiu mężczyzn piło 500 mL/dobę soku z buraków (≈11,2 mmol/L azotanu) lub syropu z czarnej porzeczki prawie pozbawionego azotanów przez 6 dni (Bailey et al., J Appl Physiol 2009). Po soku z buraków:

azotyn w osoczu był wyższy (273 vs 140 nM);
ciśnienie skurczowe było niższe (124 vs 132 mmHg);
wzrost zużycia tlenu na początku umiarkowanego wysiłku był o 19% mniejszy;
czas do wyczerpania w ciężkim wysiłku był dłuższy (675 vs 583 s).

Konsensus MKOl wymienia proponowane mechanizmy: lepszą czynność włókien mięśniowych typu II (szybkokurczliwych), niższy koszt ATP wytwarzania siły mięśniowej, sprawniejszy oddech mitochondrialny i zwiększony przepływ krwi w mięśniach (Maughan et al., Br J Sports Med 2018).

Status regulacyjny

Azotan jest normalnym składnikiem diety. Średnie spożycie z regularnej żywności, głównie warzyw, wynosi około 1,5–2 mmol na dobę (Kapil et al., Hypertension 2015). Azotany i azotyny dodaje się też do peklowanych i przetworzonych mięs, aby utrwalić barwę i opóźnić psucie (Jones, Sports Med 2014); w UE azotan sodu (E 251) i azotan potasu (E 252) są regulowane jako dodatki do żywności.

W 2017 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) dokonał ponownej oceny tych dodatków (EFSA ANS Panel, EFSA J 2017). Najważniejsze punkty:

ADI dla azotanu wynoszące 3,7 mg/kg masy ciała na dobę ustaliły Naukowy Komitet ds. Żywności UE (1997) i JECFA (2002). EFSA uznał, że dowody są niewystarczające, by je wycofać, mimo niepewności co do sposobu jego wyznaczenia.
ADI opiera się na obawach dotyczących methemoglobiny, formy hemoglobiny niezdolnej do przenoszenia tlenu, powstającej z azotynu wytworzonego ze ślinowego azotanu.
Azotan sodu i potasu nie wykazały potencjału genotoksycznego, a badania rakotwórczości na myszach i szczurach były ujemne.
Gdy uwzględni się wszystkie źródła w diecie (dodatki, naturalną zawartość i zanieczyszczenia), ADI jest przekroczone przy średnim i wysokim narażeniu we wszystkich grupach wiekowych.

Kapil i współpracownicy zauważają, że ADI przekłada się na około 4,2 mmol na dobę dla osoby ważącej 70 kg (Kapil et al., Hypertension 2015). Jest to poniżej dawek 5–9 mmol stosowanych w większości badań nad wydolnością. Jones zwraca uwagę, że 5–9 mmol można nadal osiągnąć w normalnej diecie bogatej w warzywa (Jones, Sports Med 2014).

Azotan nie znajduje się na Liście zabronionych WADA na 2026 rok.

Co pokazują badania

Konsensus MKOl z 2018 roku

Konsensus MKOl dotyczący suplementów diety zaliczył azotan do nielicznych suplementów z wystarczającym poparciem, by sugerować, że możliwe są marginalne korzyści dla wyników (Maughan et al., Br J Sports Med 2018). Dowody podsumowano następująco:

Temat	Podsumowanie MKOl 2018
Dawka jednorazowa	Korzyści zazwyczaj widoczne 2–3 h po bolusie 5–9 mmol (310–560 mg)
Dłuższe stosowanie	Przyjmowanie przez ponad 3 dni również wydaje się korzystne i może pomagać wysoko wytrenowanym sportowcom, u których trudniej uzyskać poprawę
Czas do wyczerpania	Poprawa o 4–25%
Próby czasowe poniżej 40 min	Poprawa o 1–3%
Wysiłek przerywany w sportach zespołowych trwający 12–40 min	Poprawa o 3–5%
Zadania poniżej 12 min	Dowody niejednoznaczne
Górna granica	Brak większej korzyści po 16,8 mmol (1041 mg) niż po 8,4 mmol (521 mg)

Metaanalizy dotyczące wytrzymałości

Późniejsze metaanalizy zgadzają się, że azotan pomaga bardziej w testach otwartych (jak długo można kontynuować wysiłek) niż w próbach czasowych (jak szybko pokonuje się ustalony dystans):

Analiza	Dane	Główny wynik
McMahon et al., Sports Med 2017	47 badań, 76 prób	Czas do wyczerpania: ES 0,33 (95% CI 0,15–0,50). Próby czasowe: brak istotnego efektu. Testy wysiłkowe stopniowane: ES 0,25 (95% CI od −0,06 do 0,56), nieistotne
Senefeld et al., Med Sci Sports Exerc 2020	80 badań skrzyżowanych u młodych zdrowych dorosłych	Ogółem d = 0,174 (95% CI 0,120–0,229). Brak efektu u dobrze wytrenowanych sportowców z VO₂max ≥65 mL/kg/min (d = 0,021, 26 badań) ani w badaniach wyłącznie z udziałem kobiet (d = 0,116, 6 badań)
Poon et al., Sports Med 2025 (przegląd parasolowy)	20 metaanaliz, 180 badań pierwotnych, 2672 uczestników	Czas do wyczerpania: SMD 0,33 (95% CI 0,19–0,47; 41 badań). Próby czasowe: SMD −0,03 (95% CI od −0,14 do 0,09; 42 badania). VO₂max: SMD −0,10, nieistotne

Przegląd parasolowy z 2025 roku wykazał większe zyski w czasie do wyczerpania przy co najmniej 6 mmol (372 mg) na dobę i przy suplementacji dłuższej niż 3 dni. Jego autorzy ocenili jakość metodologiczną większości uwzględnionych przeglądów jako niską do krytycznie niskiej (Poon et al., Sports Med 2025).

Senefeld i współpracownicy opisali ogólny efekt jako „obiektywnie niewielki”. Doszli do wniosku, że azotan ma bardziej ograniczone zastosowanie jako środek ergogeniczny u osób o doskonałej wydolności tlenowej oraz że kobiety są słabo przebadane (Senefeld et al., Med Sci Sports Exerc 2020).

Wysiłek o wysokiej intensywności i przerywany

Wyniki dla sprintów i krótkich, intensywnych wysiłków są niejednoznaczne:

Analiza	Dane	Poprawa	Brak poprawy
Alsharif et al., Antioxidants 2023	23 badania w metaanalizie	Krótszy czas do osiągnięcia mocy szczytowej (SMD 0,75), średnia moc (SMD 0,20), dystans w teście Yo-Yo Intermittent Recovery poziomu 1 (SMD 0,17)	Moc szczytowa
Poon et al., Sports Med 2025	Połączone badania pierwotne	Wytrzymałość mięśniowa (SMD 0,48; 95% CI 0,23–0,74; 22 badania), moc szczytowa (SMD 0,25), krótszy czas do osiągnięcia mocy szczytowej (SMD −0,76)	Siła mięśniowa (SMD 0,05; 27 badań)
Eroglu et al., Nutrients 2026	23 badania, 401 uczestników (wyłącznie sok z buraków)	Krótszy czas do osiągnięcia mocy szczytowej w testach Wingate (SMD −0,92, 4 badania), siła chwytu (SMD 0,40)	Skok z przysiadu (countermovement jump), moc szczytowa i średnia, sprinty na 10 m i 20 m, odczuwany wysiłek, mleczan

Metaanaliza z 2026 roku oceniła pewność dowodów jako niską dla większości punktów końcowych i doszła do wniosku, że nie uzasadnia rutynowego stosowania soku z buraków w celu poprawy wyników w krótkich sprintach ani w sprintach powtarzanych (Eroglu et al., Nutrients 2026).

Ciśnienie krwi

Wpływ na ciśnienie krwi jest najbardziej spójnym ustaleniem dotyczącym azotanu z diety.

Efekt ostry. U zdrowych ochotników 500 mL soku z buraków obniżyło ciśnienie krwi nawet o 10,4/8 mmHg około 3 godziny później. Spadek podążał za szczytem azotynu w osoczu. Gdy przerwano krążenie azotanu przez ślinę, azotyn w osoczu nie wzrósł, a ciśnienie krwi nie spadło (Webb et al., Hypertension 2008).
Badanie w nadciśnieniu. W badaniu podwójnie zaślepionym 68 osób z nadciśnieniem (połowa nieleczona, połowa przyjmująca leki) piło 250 mL/dobę soku z buraków dostarczającego ≈6,4 mmol azotanu lub sok placebo bez azotanów przez 4 tygodnie (Kapil et al., Hypertension 2015).

Pomiar	Obniżenie vs placebo (skurczowe/rozkurczowe, mmHg)
Gabinetowy	7,7/2,4 (95% CI 3,6–11,8/0,0–4,9)
Ambulatoryjny 24-godzinny	7,7/5,2 (95% CI 4,1–11,2/2,7–7,7)
Domowy	8,1/3,8 (95% CI 3,8–12,4/0,7–6,9)

Efekt nie słabł w ciągu 4 tygodni. Czynność śródbłonka (jak dobrze rozszerzają się naczynia krwionośne) poprawiła się o około 20%, a sztywność tętnic zmalała.

Metaanalizy pokazują mniejszy, mniej pewny efekt:

Analiza	Badania	Skurczowe	Rozkurczowe
Siervo et al., J Nutr 2013: od 2 h do 15 dni	16 badań, 254 uczestników	−4,4 mmHg (95% CI od −5,9 do −2,8)	−1,1 mmHg (95% CI od −2,2 do 0,1), nieistotne
Ashor et al., J Hypertens 2017: 1–6 tygodni	13 badań, 325 uczestników	−4,1 mmHg (95% CI od −6,1 do −2,2)	−2,0 mmHg (95% CI od −3,0 do −0,9)

W analizie z 2017 roku efekt był istotny tylko dla ciśnienia mierzonego w gabinecie; odczyty ambulatoryjne 24-godzinne i domowe nie wykazały istotnej zmiany. Analiza z 2013 roku wykazała, że wyższe dawki dobowe azotanu wiązały się z większymi spadkami ciśnienia skurczowego.

Wynik dotyczący płynu do płukania ust

Ponieważ bakterie jamy ustnej wykonują pierwszy etap przemiany, ich zabicie antyseptycznym płynem do płukania ust osłabia szlak azotanowy:

Azotyn w osoczu. U 7 zdrowych ochotników płukanie ust chlorheksydyną przed dawką azotanu sodu (10 mg/kg) nie zapobiegło gromadzeniu się azotanu w ślinie, ale zniosło jego przemianę w azotyn w ślinie i wyraźnie osłabiło wzrost azotynu w osoczu (Govoni et al., Nitric Oxide 2008).
Ciśnienie krwi w spoczynku. U 19 zdrowych ochotników 7 dni stosowania płynu z chlorheksydyną zmniejszyło wytwarzanie azotynu w jamie ustnej o 90%, a azotynu w osoczu o 25% i podniosło ciśnienie skurczowe i rozkurczowe o 2–3,5 mmHg. Efekt pojawił się w ciągu 1 dnia (Kapil et al., Free Radic Biol Med 2013). Autorzy wnioskowali, że bakterie jamy ustnej, recyklingując własny azotan organizmu, pomagają ustalać prawidłowe ciśnienie krwi.
Rodzaj płynu do płukania ust. Po dawce soku z buraków 8,4 mmol u 12 mężczyzn płyny antybakteryjne (Cepacol) i z chlorheksydyną obniżały azotyn w osoczu i ślinie bardziej niż płyn antyseptyczny (Listerine) lub woda (Woessner et al., Nitric Oxide 2016).
Po wysiłku. U 23 zdrowych osób płyn antybakteryjny użyty po umiarkowanej sesji na bieżni osłabił zwykły spadek ciśnienia skurczowego po wysiłku o 61% po 1 godzinie i całkowicie po 2 godzinach (Clarke et al., Free Radic Biol Med 2019).

Konsensus MKOl wymienia też mikrobiom jako jeden z powodów, dla których reakcje na azotan różnią się między osobami (Maughan et al., Br J Sports Med 2018).

Działania niepożądane i ryzyko

Beeturia i przebarwienie stolca

Czerwony lub różowy mocz po zjedzeniu buraków, zwany beeturią, zgłasza 10–14% osób i jest częstszy przy niedoborze żelaza i zaburzeniach wchłaniania (Watts et al., Pharmacogenetics 1993). Wynika z barwników betacyjanowych, a nie z azotanu. W 4-tygodniowym badaniu w nadciśnieniu beeturia i czerwony stolec były częstymi, oczekiwanymi objawami; nie wystąpiły poważne zdarzenia niepożądane (Kapil et al., Hypertension 2015).

Dolegliwości żołądkowe

Konsensus MKOl odnotowuje ogółem niewiele działań niepożądanych, z możliwymi dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego u podatnych sportowców (Maughan et al., Br J Sports Med 2018).

Methemoglobina i nitrozoaminy

Teoretyczne obawy dotyczące azotanu to methemoglobinemia i powstawanie związków N-nitrozowych, z których niektóre mogą powodować raka.

W 4-tygodniowym badaniu w nadciśnieniu poziomy methemoglobiny nie zmieniły się, a biochemia krwi i morfologia pozostały bez zmian (Kapil et al., Hypertension 2015).
EFSA uznał, że nawet przy najwyższym szacunku przemiany azotanu w azotyn methemoglobina z azotanu z diety nie byłaby istotna klinicznie, a oszacowane powstawanie związków N-nitrozowych budziłoby niewielkie obawy (EFSA ANS Panel, EFSA J 2017).
Jones zauważa, że sam azotan nie jest toksyczny, ponieważ przekształca się w azotyn powoli, ale sole azotynowe użyte przypadkowo lub bez kontroli mogą być toksyczne. Przeciwutleniacze w warzywach hamują nitrozowanie, co jest jednym z powodów, dla których opinie ekspertów przemawiają za źródłami warzywnymi, a nie solami azotanu czy azotynu (Jones, Sports Med 2014).
Długoterminowe bezpieczeństwo dużych dawek soku z buraków nie było badane; badania trwają od kilku dni do kilku tygodni.

Kamienie nerkowe

Burak i szpinak zawierają dużo szczawianów, a także azotanu. Autorzy badania w nadciśnieniu zauważyli, że osoby podatne na kamienie nerkowe szczawianowe mogą musieć unikać tych warzyw (Kapil et al., Hypertension 2015).

Leki na ciśnienie krwi

Połowa z 68 pacjentów w 4-tygodniowym badaniu w nadciśnieniu już przyjmowała leki na ciśnienie krwi, a interwencja była dobrze tolerowana (Kapil et al., Hypertension 2015). Badanie nie było zaprojektowane do oceny interakcji z lekami, więc nie jest dobrze określone, jak azotan sumuje się z konkretnymi lekami na ciśnienie.

Najważniejsze informacje

Jeden z nielicznych suplementów z dobrymi dowodami. Konsensus MKOl z 2018 roku wymienia azotan razem z kofeiną, kreatyną i wodorowęglanem sodu jako suplementy, które mogą dawać marginalne korzyści dla wyników.
Niewielka korzyść zależna od zadania. Metaanalizy wykazują poprawę czasu do wyczerpania (SMD ≈0,33) i wytrzymałości mięśniowej, ale brak wyraźnej korzyści w próbach czasowych, VO₂max ani sile.
Mniej przydatny dla elitarnych sportowców wytrzymałościowych. Nie stwierdzono efektu u dobrze wytrenowanych sportowców z VO₂max ≥65 mL/kg/min, a kobiety są słabo przebadane.
Badane dawki to 5–9 mmol, 2–3 godziny przed wysiłkiem. Zwiększenie z 8,4 do 16,8 mmol nie dało dodatkowej korzyści; dłuższe stosowanie (ponad 3 dni) i co najmniej 6 mmol/dobę dawały większe zyski w testach wytrzymałościowych.
Ciśnienie krwi spada, w zależności od bakterii jamy ustnej. Ciśnienie skurczowe spada średnio o około 4 mmHg w metaanalizach, a antybakteryjny płyn do płukania ust osłabia ten szlak.
Ogólnie dobrze tolerowany. Czerwony mocz i stolec to oczekiwane efekty barwnika. Dawki w badaniach wydolności przekraczają ADI z żywności dla dorosłego ważącego 70 kg, a długoterminowe bezpieczeństwo nie było badane.

Źródła

Maughan RJ, Burke LM, Dvorak J, et al. IOC consensus statement: dietary supplements and the high-performance athlete. Br J Sports Med. 2018;52(7):439–455. PubMed; PMC.
Jones AM. Dietary nitrate supplementation and exercise performance. Sports Med. 2014;44(Suppl 1):S35–S45. PubMed; PMC.
Lundberg JO, Govoni M. Inorganic nitrate is a possible source for systemic generation of nitric oxide. Free Radic Biol Med. 2004;37(3):395–400. PubMed.
Wylie LJ, Kelly J, Bailey SJ, et al. Beetroot juice and exercise: pharmacodynamic and dose-response relationships. J Appl Physiol (1985). 2013;115(3):325–336. PubMed.
Bailey SJ, Winyard P, Vanhatalo A, et al. Dietary nitrate supplementation reduces the O2 cost of low-intensity exercise and enhances tolerance to high-intensity exercise in humans. J Appl Physiol (1985). 2009;107(4):1144–1155. PubMed.
McMahon NF, Leveritt MD, Pavey TG. The effect of dietary nitrate supplementation on endurance exercise performance in healthy adults: a systematic review and meta-analysis. Sports Med. 2017;47(4):735–756. PubMed.
Senefeld JW, Wiggins CC, Regimbal RJ, et al. Ergogenic effect of nitrate supplementation: a systematic review and meta-analysis. Med Sci Sports Exerc. 2020;52(10):2250–2261. PubMed; PMC.
Poon ET, Iu JC, Sum WM, et al. Dietary nitrate supplementation and exercise performance: an umbrella review of 20 published systematic reviews with meta-analyses. Sports Med. 2025;55(5):1213–1231. PubMed; PMC.
Alsharif NS, Clifford T, Alhebshi A, et al. Effects of dietary nitrate supplementation on performance during single and repeated bouts of short-duration high-intensity exercise: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Antioxidants (Basel). 2023;12(6):1194. PubMed.
Eroglu MN, Pancar S, López-Torres O, Fernández-Elías VE. The effects of beetroot juice supplementation on performance and fatigue during single and repeated sprints: a systematic review and meta-analysis. Nutrients. 2026;18(15):2513. PubMed.
Webb AJ, Patel N, Loukogeorgakis S, et al. Acute blood pressure lowering, vasoprotective, and antiplatelet properties of dietary nitrate via bioconversion to nitrite. Hypertension. 2008;51(3):784–790. PubMed.
Kapil V, Khambata RS, Robertson A, et al. Dietary nitrate provides sustained blood pressure lowering in hypertensive patients: a randomized, phase 2, double-blind, placebo-controlled study. Hypertension. 2015;65(2):320–327. PubMed; PMC.
Siervo M, Lara J, Ogbonmwan I, Mathers JC. Inorganic nitrate and beetroot juice supplementation reduces blood pressure in adults: a systematic review and meta-analysis. J Nutr. 2013;143(6):818–826. PubMed.
Ashor AW, Lara J, Siervo M. Medium-term effects of dietary nitrate supplementation on systolic and diastolic blood pressure in adults: a systematic review and meta-analysis. J Hypertens. 2017;35(7):1353–1359. PubMed.
Govoni M, Jansson EA, Weitzberg E, Lundberg JO. The increase in plasma nitrite after a dietary nitrate load is markedly attenuated by an antibacterial mouthwash. Nitric Oxide. 2008;19(4):333–337. PubMed.
Kapil V, Haydar SM, Pearl V, et al. Physiological role for nitrate-reducing oral bacteria in blood pressure control. Free Radic Biol Med. 2013;55:93–100. PubMed.
Woessner M, Smoliga JM, Tarzia B, et al. A stepwise reduction in plasma and salivary nitrite with increasing strengths of mouthwash following a dietary nitrate load. Nitric Oxide. 2016;54:1–7. PubMed.
Clarke C, Kiernan M, Willis JR, et al. Post-exercise hypotension and skeletal muscle oxygenation is regulated by nitrate-reducing activity of oral bacteria. Free Radic Biol Med. 2019;143:252–259. PubMed.
EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS), Mortensen A, Aguilar F, et al. Re-evaluation of sodium nitrate (E 251) and potassium nitrate (E 252) as food additives. EFSA J. 2017;15(6):e04787. PubMed.
Watts AR, Lennard MS, Mason SL, et al. Beeturia and the biological fate of beetroot pigments. Pharmacogenetics. 1993;3(6):302–311. PubMed.
World Anti-Doping Agency. World Anti-Doping Code International Standard: Prohibited List 2026. WADA 2026 Prohibited List.

Burak (azotan z diety)