Melanotan I to pierwotna nazwa badawcza afamelanotydu – syntetycznej kopii hormonu przyciemniającego skórę, czyli hormonu alfa-melanotropowego (α-MSH). Po raz pierwszy opisano go w 1980 roku i po raz pierwszy przetestowano u ludzi na Uniwersytecie Arizony jako środek do „opalania bez słońca”. Obecnie jest sprzedawany pod nazwą Scenesse w postaci małego implantu umieszczanego pod skórą co dwa miesiące.

Preparat Scenesse jest zatwierdzony w UE (2014) oraz w USA (2019) wyłącznie w jednym wskazaniu: u dorosłych z protoporfirią erytropoetyczną (EPP) – rzadką chorobą dziedziczną, w której ekspozycja na światło wywołuje silny ból skóry. Nie jest zatwierdzony do opalania w celach kosmetycznych. Fiolki sprzedawane w internecie i salonach jako zastrzyki opalające „Melanotan I” to produkty spoza oficjalnego obrotu, nieobjęte kontrolą jakości, przed którymi organy regulacyjne i dermatolodzy ostrzegają co najmniej od 2010 roku.

Ta strona podsumowuje dane z charakterystyk produktu FDA i EMA, badań klinicznych oraz opublikowanych opisów przypadków. Ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Klasa leku	Syntetyczny analog α-MSH; agonista receptora melanokortyny 1 (MC1R)
Inne nazwy	Afamelanotyd (INN), MT-I, NDP-α-MSH
Nazwa handlowa / rejestracja	Scenesse (Clinuvel); UE 22 grudnia 2014 r.; FDA 8 października 2019 r. (NDA 210797)
Zatwierdzone wskazanie	Dorośli z protoporfirią erytropoetyczną (EPP)
Zatwierdzona postać i dawka	Jeden bioresorbowalny implant 16 mg pod skórę co 2 miesiące, zakładany przez przeszkolonego lekarza
Okres półtrwania	≈30 min dla samego peptydu (EMA); pozorny ≈15 h przy uwalnianiu z implantu (FDA)
Główne działanie	Zwiększa ilość eumelaniny (brązowo-czarnego barwnika) w skórze bez ekspozycji na promieniowanie UV
Produkty typu „zastrzyki na opaleniznę”	Niezatwierdzone w żadnym kraju; niekontrolowany skład, czystość i jałowość
Status WADA	Niewymieniony na Liście zabronionych substancji i metod WADA na 2026 rok Światowej Agencji Antydopingowej (WADA)

Czym jest

Afamelanotyd jest peptydem złożonym z 13 aminokwasów (tridekapeptydem), zbudowanym na bazie sekwencji naturalnego α-MSH. Zmieniono w nim dwie pozycje: metioninę w pozycji 4 zastąpiono norleucyną, a L-fenyloalaninę w pozycji 7 zastąpiono jej lustrzanym odbiciem, czyli formą D (Sawyer et al., PNAS 1980). Jego wzór sumaryczny to C₇₈H₁₁₁N₂₁O₁₉, a masa cząsteczkowa wynosi 1646,85 g/mol w przeliczeniu na wolną zasadę (etykieta FDA).

Zmiany te sprawiają, że peptyd jest odporny na rozkład przez enzymy obecne w surowicy. W badaniach laboratoryjnych z 1980 roku (na skórze żaby i mysich komórkach czerniaka) w jednym z testów okazał się około 26 razy silniejszy niż naturalny α-MSH i wykazywał znacznie dłuższe działanie (Sawyer et al., PNAS 1980).

Jak działa

Afamelanotyd wiąże się głównie z MC1R – receptorem na komórkach barwnikowych (melanocytach), za pośrednictwem którego naturalny α-MSH uruchamia wytwarzanie melaniny. Zwiększa to zawartość eumelaniny, czyli brązowo-czarnego barwnika, w skórze bez udziału światła słonecznego czy promieniowania UV (etykieta FDA). W drukach informacyjnych EMA opisano kilka mechanizmów ochronnego działania eumelaniny (ChPL EMA):

pochłania szeroki zakres promieniowania UV i światła widzialnego, działając jak filtr;
wychwytuje wolne rodniki (działanie antyoksydacyjne);
inaktywuje anionorodnik ponadtlenkowy, zmniejszając stres oksydacyjny.

Przyciemnienie skóry stopniowo blednie, jeśli nie zostanie założony kolejny implant.

W przebiegu EPP w organizmie gromadzi się wrażliwa na światło cząsteczka zwana protoporfiryną IX. Padające na skórę światło wywołuje wówczas bolesne reakcje fototoksyczne. Dodatkowa ilość eumelaniny ogranicza ilość światła docierającego do tej cząsteczki (EMA EPAR).

Pokrewne peptydy melanokortynowe

Melanotan I bywa często mylony z dwoma pokrewnymi związkami, którym poświęcono osobne strony:

Melanotan II to inny, cykliczny analog α-MSH (Hjuler and Lorentzen, Dermatology 2014). Poza przyciemnianiem skóry wywołuje spontaniczne erekcje i pobudzenie seksualne (Nelson et al., Clin Toxicol 2012). Wiele opublikowanych doniesień o szkodliwych skutkach zastrzyków opalających dotyczy produktów oznaczonych jako melanotan II.
PT-141 (bremelanotyd) to odmiana melanotanu II opracowana z myślą o stymulacji seksualnej, a nie opalaniu (Nelson et al., Clin Toxicol 2012).

Farmakokinetyka

Sam peptyd jest szybko usuwany z organizmu. Implant powstał po to, aby rozciągnąć uwalnianie krótko działającego peptydu na wiele dni.

Parametr	Wynik	Źródło
Okres półtrwania samego peptydu	≈30 minut	ChPL EMA
Okres półtrwania po wstrzyknięciu roztworu pod skórę	0,8–1,7 h (faza eliminacji), u 3 mężczyzn	Ugwu et al., 1997
Biodostępność	Całkowita po podaniu podskórnym względem dożylnego; brak mierzalnego stężenia we krwi po przyjęciu doustnym	Ugwu et al., 1997
Uwalnianie z implantu 16 mg	Większość uwalniana w pierwszych 48 h, ponad 90% do 5. dnia	ChPL EMA
Stężenie maksymalne po jednym implancie (12 zdrowych dorosłych)	Mediana Tmax 36 h; średnie Cmax 3,7 ± 1,3 ng/mL	etykieta FDA
Pozorny okres półtrwania przy uwalnianiu z implantu	≈15 h	etykieta FDA
Czas do stężeń niewykrywalnych	Ostatnie mierzalne stężenie po 96 h u 9 z 12 osób (FDA); poniżej granicy oznaczalności do 10. dnia w większości badań (EMA)	etykieta FDA; ChPL EMA
Resorpcja implantu	Pręcik ulega wchłonięciu w ciągu 50–60 dni	ChPL EMA

Efekt skórny utrzymuje się znacznie dłużej niż obecność leku we krwi. We wczesnych badaniach w Arizonie opalenizna osiągała szczyt po około 1 tygodniu od zakończenia cyklu 10 dawek i była nadal widoczna 3 tygodnie później (Ugwu et al., 1997). Metabolizm nie został w pełni poznany; przewiduje się, że peptyd ulega rozkładowi na mniejsze fragmenty i aminokwasy (ChPL EMA).

Zatwierdzone zastosowanie medyczne

Implant Scenesse

Scenesse ma postać stałego pręcika o długości około 1,7 cm i średnicy 1,45 mm. Zawiera 16 mg afamelanotydu wymieszanego z bioresorbowalnym polimerem – kopolimerem DL-laktydu i glikolidu (etykieta FDA). Nie jest to produkt przeznaczony do samodzielnego wstrzykiwania.

Cecha	USA (FDA)	UE (EMA)
Wskazanie	Wydłużenie czasu bezbolesnej ekspozycji na światło u dorosłych z reakcjami fototoksycznymi w przebiegu EPP w wywiadzie	Zapobieganie fototoksyczności u dorosłych z EPP
Dawkowanie	Jeden implant 16 mg co 2 miesiące	Jeden implant co 2 miesiące przed spodziewanym okresem zwiększonej ekspozycji na światło słoneczne i w jego trakcie
Kto zakłada implant	Personel medyczny po ukończeniu szkolenia producenta	Lekarze specjaliści w uznanych ośrodkach leczenia porfirii; lekarz przeszkolony i akredytowany przez producenta
Rejestracja	8 października 2019 r.; lek sierocy, przyspieszona ocena (priority review), nowa cząsteczka	22 grudnia 2014 r., w „wyjątkowych okolicznościach”
Dzieci	Nie określono	Nie określono

Źródła: etykieta FDA; Drugs@FDA; ChPL EMA; EMA EPAR.

Rejestracja w „wyjątkowych okolicznościach” oznacza, że EMA uznała brak możliwości zebrania pełnych danych ze względu na rzadkość występowania choroby. Warunkiem utrzymania pozwolenia jest dostarczanie przez producenta długoterminowych danych z unijnego rejestru pacjentów, a EMA co roku analizuje nowe informacje (EMA EPAR). Obie charakterystyki produktu podkreślają, że w trakcie leczenia należy nadal stosować dotychczasową ochronę przed słońcem i światłem.

Co pokazują badania

Protoporfiria erytropoetyczna: główne badania rejestracyjne

Podstawą zatwierdzenia były dwa wieloośrodkowe, randomizowane badania z podwójnie ślepą próbą, kontrolowane placebo. Uczestnicy otrzymywali implant 16 mg lub implant placebo co 60 dni i prowadzili codzienne dzienniczki ekspozycji na słońce oraz natężenia bólu (Langendonk et al., NEJM 2015):

Badanie	Uczestnicy	Implanty / obserwacja	Pierwszorzędowy punkt końcowy	Afamelanotyd	Placebo
USA (CUV039)	94 zrandomizowanych	3 implanty / 180 dni	Mediana godzin w bezpośrednim świetle słonecznym w dni bez bólu	69,4 h	40,8 h (p = 0,04)
UE (CUV029)	74 zrandomizowanych	5 implantów / 270 dni	Mediana godzin w bezpośrednim świetle słonecznym w dni bez bólu	6,0 h	0,8 h (p = 0,005)

W badaniu europejskim łączna liczba reakcji fototoksycznych również była niższa w grupie afamelanotydu: 77 wobec 146 (p = 0,04). Jakość życia uległa poprawie w obu badaniach (Langendonk et al., NEJM 2015).

Własna analiza tych samych badań przeprowadzona przez FDA wykazuje nieco inne mediany: 64,1 wobec 40,5 godziny w ciągu 180 dni w badaniu CUV039 oraz 6,0 wobec 0,75 godziny w ciągu 270 dni w badaniu CUV029 (etykieta FDA). W badaniu CUV039 średnia wyniosła 115,6 wobec 60,6 godziny (ChPL EMA).

Bezwzględne korzyści są umiarkowane. EMA zauważyła, że „dodatkowy czas spędzony na słońcu był niewielki”, jednak zatwierdziła lek ze względu na poprawę jakości życia, brak jakiegokolwiek innego leczenia oraz łagodne działania niepożądane podczas krótkotrwałego stosowania (EMA EPAR).

Protoporfiria erytropoetyczna: dane długoterminowe i z praktyki klinicznej

W badaniach obserwacyjnych, z których część była współfinansowana przez producenta, śledzono losy osób leczonych w ramach rutynowej opieki:

Badanie	Uczestnicy	Czas obserwacji	Główne wyniki
Ośrodki w Rzymie i Zurychu (Biolcati et al., BJD 2015)	115 (1023 implanty)	Do 8 lat	Wynik jakości życia w EPP wzrósł z 31% do 74% wartości maksymalnej i utrzymał się na tym poziomie; zdarzenia niepożądane były łagodne, głównie nudności
Rotterdam, kohorta prowadzona zgodnie z zaleceniami EMA (Wensink et al., JAMA Dermatol 2020)	117	Mediana 2,0 lat	+6,1 h/tydzień na zewnątrz (95% CI 3,62–8,67); jakość życia +14,0% (95% CI 4,53–23,50); reakcje mniej bolesne, choć nie rzadsze; 98% osób kontynuowało leczenie
Niemieckie porejestracyjne badanie bezpieczeństwa (Homey et al., 2025)	200	W toku	Profil bezpieczeństwa zgodny z badaniami klinicznymi; 91,0% osób rozpoczynających terapię kontynuowało leczenie

Badania te nie były randomizowane, dlatego nie pozwalają oddzielić działania samego leku od oczekiwań i zmian zachowania osób leczonych.

Bielactwo nabyte (wskazanie niezatwierdzone)

W badaniu randomizowanym 55 dorosłych z niesegmentalnym bielactwem nabytym i fototypem skóry III–VI poddano samej fototerapii wąskopasmowym promieniowaniem UV-B lub połączono ją z implantem 16 mg afamelanotydu zakładanym co miesiąc przez 4 miesiące (Lim et al., JAMA Dermatol 2015):

Grupa	n	Repigmentacja w 168. dniu (95% CI)
UV-B + afamelanotyd	28	48,6% (39,5–57,8)
Samo UV-B	27	33,3% (24,2–42,3)

W grupie leczenia skojarzonego repigmentacja na twarzy i ramionach rozpoczęła się również wcześniej. Korzyść była wyraźniejsza u osób z fototypami skóry IV–VI niż z fototypem III.

Inne schorzenia przebiegające z nadwrażliwością na światło

W niewielkich badaniach pilotażowych implant testowano w innych jednostkach chorobowych. U 5 osób z pokrzywką słoneczną (bąblami pokrzywkowymi wywoływanymi przez światło) pojedynczy implant zwiększał ilość melaniny w skórze od 7. dnia, ze szczytem w 15. dniu, i zmniejszał odczyn pokrzywkowy w próbach świetlnych w 60. dniu (Haylett et al., BJD 2011). Nie są to zatwierdzone wskazania.

Opalanie u zdrowych ochotników

W pierwotnych badaniach prowadzonych w Arizonie stosowano codzienne wstrzyknięcia rozpuszczonego peptydu, a nie implant:

Pierwsze badanie dotyczące opalania. W randomizowanym badaniu z podwójnie ślepą próbą 28 zdrowych białych mężczyzn otrzymało 10 wstrzyknięć Melanotanu I lub soli fizjologicznej w ciągu 12 dni. Skóra ściemniała zarówno u osób trudno opalających się (fototypy skóry I–II), jak i łatwo opalających się (fototypy III–IV), a najsilniejsze zmiany obserwowano po 1–3 tygodniach od ostatniej dawki. Placebo nie wywołało przyciemnienia skóry (Levine et al., JAMA 1991).
Wzrost eumelaniny, a nie tylko zmiana koloru. U 7 ochotników cykl 10 dawek zwiększył zawartość eumelaniny w bioptatach skóry (Dorr et al., Photochem Photobiol 2000).
Połączenie ze światłem słonecznym. W trzech małych otwartych badaniach fazy 1 połączenie Melanotanu I z ekspozycją na słońce dawało silniejszą opaleniznę niż samo słońce, a efekt utrzymywał się o co najmniej 3 tygodnie dłużej. Grupa korzystająca wyłącznie ze słońca potrzebowała o 50% więcej czasu ekspozycji słonecznej, aby uzyskać porównywalną opaleniznę (Dorr et al., Arch Dermatol 2004).

Badania te były bardzo małe i krótkotrwałe. Oceniano w nich zabarwienie skóry, a nie ochronę przed rakiem skóry, i nie doprowadziły one do zatwierdzenia żadnego kosmetycznego produktu opalającego.

Działania niepożądane i ryzyko związane z zatwierdzonym implantem

Częste działania niepożądane

W etykiecie FDA połączono dane z trzech badań dotyczących EPP kontrolowanych podłożem (125 osób stosujących Scenesse, 119 otrzymujących samo podłoże) w okresie do 6. miesiąca (etykieta FDA):

Działanie niepożądane	Scenesse	Podłoże
Reakcja w miejscu implantacji	21%	10%
Nudności	19%	14%
Ból części ustnej gardła	7%	5%
Kaszel	6%	3%
Zmęczenie	6%	3%
Przebarwienia skóry (hiperpigmentacja)	4%	0%
Zawroty głowy	4%	3%
Znamię melanocytowe (pieprzyk)	4%	2%
Senność	2%	1%

W większym zbiorczym zestawie danych z UE obejmującym 425 osób ból głowy zgłaszano u około 20% badanych (ChPL EMA). Unijna charakterystyka produktu ostrzega również, że senność, zmęczenie, zawroty głowy i nudności mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów, zwłaszcza w ciągu 72 godzin od założenia implantu.

Nadwrażliwość

Od czasu zatwierdzenia leku zgłaszano ciężkie reakcje alergiczne, w tym anafilaksję. Po każdym założeniu implantu osoba leczona pozostaje pod obserwacją przez 30 minut. W razie wystąpienia ciężkiej reakcji implant może zostać usunięty, a leczenie trwale zakończone (etykieta FDA).

Znamiona i monitorowanie w kierunku nowotworów skóry

Ponieważ afamelanotyd pobudza komórki barwnikowe, może powodować ściemnienie całej skóry, a także istniejących znamion i piegów. Obie charakterystyki produktu zalecają badanie skóry całego ciała dwa razy w roku (etykieta FDA). Unijna ChPL wyjaśnia, że badania te mają na celu wczesne wykrycie czerniaka oraz nowotworów skóry związanych z promieniowaniem UV u osób, które dzięki leczeniu spędzają więcej czasu na słońcu. Zaleca się szczególną ostrożność u osób z czerniakiem w wywiadzie osobistym lub rodzinnym bądź z przebytymi innymi nowotworami skóry (ChPL EMA).

Kto nie powinien go stosować

Charakterystyki produktu różnią się stopniem restrykcyjności:

USA: przeciwwskazany wyłącznie po przebytej ciężkiej reakcji alergicznej na afamelanotyd lub materiał implantu.
UE: przeciwwskazany również w ciężkiej chorobie wątroby oraz w zaburzeniach czynności wątroby i nerek. Nie należy go stosować w okresie ciąży ani karmienia piersią, a kobiety mogące zajść w ciążę muszą stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia i przez 3 miesiące po jego zakończeniu. Nie należy go stosować u osób powyżej 70. roku życia.
Bezpieczeństwo długoterminowe: unijna ChPL informuje, że bezpieczeństwo nie było oceniane w badaniach klinicznych trwających dłużej niż 2 lata.

Interakcje

Nie przeprowadzono formalnych badań interakcji z innymi lekami. Unijna ChPL ostrzega, że u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, takie jak warfaryna, kwas acetylosalicylowy czy NLPZ, w miejscu założenia implantu mogą pojawiać się większe zasinienia lub krwawienia (ChPL EMA).

Niekontrolowane zastrzyki opalające „Melanotan I”

Poza programem leczenia preparatem Scenesse produkty oznaczone jako „melanotan I” lub „melanotan II” są nabywane przez internet, w salonach opalania i na siłowniach oraz samodzielnie wstrzykiwane pod skórę w celu uzyskania opalenizny (Langan et al., BJD 2010). Produkty te nie są preparatem Scenesse.

W przeglądzie dermatologicznym z 2017 roku afamelanotyd opisano jako jedyny analog α-MSH zatwierdzony do użytku medycznego. Podsumowano w nim, że choć sam afamelanotyd został dokładnie przebadany, nielegalne preparaty melanotanu wiążą się prawdopodobnie z istotnym ryzykiem oraz z niewiadomymi dotyczącymi sposobu ich przygotowania, podawania i dawkowania (Habbema et al., Int J Dermatol 2017).

Udokumentowane szkody zdrowotne

Większość opisów przypadków dotyczy produktów sprzedawanych jako melanotan II lub bliżej nieokreślony „melanotan”. Ponieważ etykiet produktów z nielegalnego obrotu nie da się zweryfikować, często nie wiadomo, który peptyd dana osoba faktycznie sobie wstrzyknęła.

Szkoda zdrowotna	Co udokumentowano
Nowe i zmieniające się znamiona	Opisy przypadków nowych znamion atypowych lub tzw. wysiewnych (eruptive nevi) oraz zmian w istniejących znamionach po wstrzyknięciach melanotanu, w tym pojawienie się licznych nowych znamion atypowych w ciągu jednego tygodnia po dwóch wstrzyknięciach melanotanu (Reid et al., Ir Med J 2013; Burian and Burian, Lakartidningen 2013; Habbema et al., 2017)
Czerniak	Do 2017 roku w czterech opisach przypadków przedstawiono rozwój czerniaka z istniejących znamion w trakcie lub krótko po stosowaniu melanotanu. Związek przyczynowy nie został udowodniony (Habbema et al., 2017). Jeden przypadek dotyczył 20-letniej kobiety, która stosowała melanotan II jednocześnie z solarium (Hjuler and Lorentzen, Dermatology 2014)
Nieprawidłowa dawka i zanieczyszczenia	Fiolki z trzech sklepów internetowych, sprzedawane jako zawierające po 10 mg melanotanu II, zawierały w rzeczywistości 4,32–8,84 mg, a w fiolkach z dwóch sklepów wykryto 4,1–5,9% niezidentyfikowanych zanieczyszczeń (Breindahl et al., Drug Test Anal 2015)
Zakażenia związane z iniekcjami	Brytyjski urząd rejestracji leków (MHRA) ostrzegał przed przenoszeniem wirusów krwiopochodnych wskutek dzielenia się igłami oraz przed możliwym zanieczyszczeniem samych produktów (Langan et al., BJD 2010)
Toksyczność ogólnoustrojowa	U mężczyzny, który wstrzyknął sobie zakupiony w internecie produkt zidentyfikowany jako melanotan II, wystąpiły przyspieszenie akcji serca, rozpad mięśni (rabdomioliza) oraz uszkodzenie nerek wymagające leczenia na oddziale intensywnej terapii (Nelson et al., Clin Toxicol 2012)
Utrudniona ocena znamion	Dermatolodzy zwracają uwagę, że środki te mogą utrudniać ocenę zmian barwnikowych, które pod ich wpływem mogą szybko ciemnieć (Langan et al., 2010)

Wiele krajowych agencji ds. zdrowia wydało ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa stosowania melanotanu I i II (Habbema et al., 2017).

O „bezpiecznym opalaniu”. Sprzedawcy internetowi często przedstawiają melanotan jako sposób na uzyskanie opalenizny bez uszkodzeń posłonecznych. Dla zatwierdzonego implantu wykazano jedynie wydłużenie czasu bezbolesnej ekspozycji na światło w przebiegu EPP. Żadne badanie nie dowiodło, że wstrzykiwane preparaty melanotanu zapobiegają rakowi skóry, natomiast opisy przypadków wiążą je ze zmianami w obrębie znamion oraz z czerniakiem, niekiedy u osób korzystających równocześnie z solarium.

Najważniejsze informacje

Melanotan I to afamelanotyd. Jest to stabilizowana kopia α-MSH, która przyciemnia skórę poprzez zwiększenie ilości eumelaniny, niezależnie od działania światła słonecznego.
Jeden zatwierdzony produkt, jedno zatwierdzone wskazanie. Scenesse to implant 16 mg zakładany co 2 miesiące przez przeszkolonego lekarza u dorosłych z protoporfirią erytropoetyczną. Nie jest zatwierdzony w celu wywoływania opalenizny.
Umiarkowana, ale rzeczywista korzyść w EPP. W badaniu amerykańskim mediana czasu spędzonego w bezpośrednim świetle słonecznym bez bólu w ciągu 6 miesięcy wyniosła 69,4 godziny wobec 40,8 godziny w grupie placebo, przy jednoczesnej poprawie jakości życia.
Przeważnie łagodne działania niepożądane i konieczność kontroli skóry. Najczęstsze są reakcje w miejscu implantacji, nudności i ból głowy. Mogą wystąpić ciężkie reakcje alergiczne, a dwa razy w roku zaleca się badanie skóry całego ciała.
Zastrzyki na opaleniznę to zupełnie inna kwestia. W niekontrolowanych fiolkach „melanotanu” wykrywano niewłaściwe dawki i zanieczyszczenia, a opisy przypadków łączą je z powstawaniem nowych lub zmienionych znamion, czerniakiem oraz ciężką toksycznością ogólnoustrojową.

Źródła

Clinuvel Inc. Scenesse (afamelanotide) implant, for subcutaneous use, amerykańska charakterystyka produktu (prescribing information). DailyMed.
Food and Drug Administration. Drugs@FDA: NDA 210797, Scenesse (afamelanotide) implant, approved October 8, 2019. FDA.
European Medicines Agency. Scenesse: summary of product characteristics. EMA.
European Medicines Agency. Scenesse (afamelanotide): European public assessment report (EPAR) overview. EMA.
Sawyer TK, Sanfilippo PJ, Hruby VJ, et al. 4-Norleucine, 7-D-phenylalanine-alpha-melanocyte-stimulating hormone: a highly potent alpha-melanotropin with ultralong biological activity. Proc Natl Acad Sci U S A. 1980;77(10):5754–5758. PubMed.
Levine N, Sheftel SN, Eytan T, et al. Induction of skin tanning by subcutaneous administration of a potent synthetic melanotropin. JAMA. 1991;266(19):2730–2736. PubMed.
Ugwu SO, Blanchard J, Dorr RT, et al. Skin pigmentation and pharmacokinetics of melanotan-I in humans. Biopharm Drug Dispos. 1997;18(3):259–269. PubMed.
Dorr RT, Dvorakova K, Brooks C, et al. Increased eumelanin expression and tanning is induced by a superpotent melanotropin [Nle4-D-Phe7]-alpha-MSH in humans. Photochem Photobiol. 2000;72(4):526–532. PubMed.
Dorr RT, Ertl G, Levine N, et al. Effects of a superpotent melanotropic peptide in combination with solar UV radiation on tanning of the skin in human volunteers. Arch Dermatol. 2004;140(7):827–835. PubMed.
Langendonk JG, Balwani M, Anderson KE, et al. Afamelanotide for erythropoietic protoporphyria. N Engl J Med. 2015;373(1):48–59. PubMed.
Biolcati G, Marchesini E, Sorge F, et al. Long-term observational study of afamelanotide in 115 patients with erythropoietic protoporphyria. Br J Dermatol. 2015;172(6):1601–1612. PubMed.
Wensink D, Wagenmakers MAEM, Barman-Aksözen J, et al. Association of afamelanotide with improved outcomes in patients with erythropoietic protoporphyria in clinical practice. JAMA Dermatol. 2020;156(5):570–575. PubMed.
Homey B, Schelonke K, Schlegel CM, et al. German cohort observational study to investigate the short- and long-term safety and clinical effectiveness of afamelanotide 16 mg (SCENESSE) in patients with erythropoietic protoporphyria (EPP). Photodermatol Photoimmunol Photomed. 2025;41(2):e13012. PubMed.
Lim HW, Grimes PE, Agbai O, et al. Afamelanotide and narrowband UV-B phototherapy for the treatment of vitiligo: a randomized multicenter trial. JAMA Dermatol. 2015;151(1):42–50. PubMed.
Haylett AK, Nie Z, Brownrigg M, et al. Systemic photoprotection in solar urticaria with α-melanocyte-stimulating hormone analogue [Nle4-D-Phe7]-α-MSH. Br J Dermatol. 2011;164(2):407–414. PubMed.
Langan EA, Nie Z, Rhodes LE. Melanotropic peptides: more than just ‘Barbie drugs’ and ‘sun-tan jabs’? Br J Dermatol. 2010;163(3):451–455. PubMed.
Habbema L, Halk AB, Neumann M, Bergman W. Risks of unregulated use of alpha-melanocyte-stimulating hormone analogues: a review. Int J Dermatol. 2017;56(10):975–980. PubMed.
Reid C, Fitzgerald T, Fabre A, Kirby B. Atypical melanocytic naevi following melanotan injection. Ir Med J. 2013;106(5):148–149. PubMed.
Burian E, Burian E. Eruptive nevi after injection of drugs marketed as melanotan II. The first two Swedish cases described [in Swedish]. Lakartidningen. 2013;110(5):208–210. PubMed.
Hjuler KF, Lorentzen HF. Melanoma associated with the use of melanotan-II. Dermatology. 2014;228(1):34–36. PubMed.
Breindahl T, Evans-Brown M, Hindersson P, et al. Identification and characterization by LC-UV-MS/MS of melanotan II skin-tanning products sold illegally on the Internet. Drug Test Anal. 2015;7(2):164–172. PubMed.
Nelson ME, Bryant SM, Aks SE. Melanotan II injection resulting in systemic toxicity and rhabdomyolysis. Clin Toxicol (Phila). 2012;50(10):1169–1173. PubMed.
World Anti-Doping Agency. The 2026 Prohibited List. WADA 2026 Prohibited List.

Melanotan I