Maca to przypominający korzeń hipokotyl rośliny Lepidium meyenii z rodziny kapustowatych (Brassicaceae), uprawianej w środkowych Andach peruwiańskich na wysokości 4000–4500 m n.p.m. Jest uprawiana jako roślina jadalna od około 2000 lat, a od lat 1990. sprzedawana na całym świecie — często jako „peruwiański żeń-szeń” — na libido, płodność, energię i objawy menopauzy (Gonzales, eCAM 2012; Beharry and Heinrich, J Ethnopharmacol 2018).

Często zalicza się ją do „boosterów testosteronu”, jednak badania kliniczne nie potwierdzają tego określenia. W 12-tygodniowym badaniu randomizowanym u zdrowych mężczyzn maca w dawce 1,5 lub 3 g/dzień nie zmieniła stężenia testosteronu, LH, FSH, prolaktyny, 17-hydroksyprogesteronu ani estradiolu, a późniejsze badania z udziałem mężczyzn i kobiet wykazały to samo (Gonzales et al., J Endocrinol 2003). Niewielkie badania, w których odnotowano korzyści, mierzyły subiektywnie oceniane pożądanie seksualne, wyniki w skalach funkcji erekcyjnej, nastrój oraz parametry nasienia, a nie stężenia hormonów, przy czym przeglądy systematyczne oceniają te dowody jako ograniczone.

Ta strona podsumowuje wyniki badań klinicznych, przeglądów systematycznych i baz danych dotyczących bezpieczeństwa. Ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Typ	Środek spożywczy i roślinny suplement diety (proszek z korzenia, proszek żelowany, ekstrakty)
Roślina	Lepidium meyenii Walp., rodzina Brassicaceae; rodzima dla środkowych Andów w Peru
Główne badane składniki	Glukozynolany (np. glukotropeolina) i makamidy (benzyloamidy kwasów tłuszczowych)
Droga podania	Doustna
Dawki stosowane w badaniach	1,5–5 g/dzień proszku lub ekstraktu z macy przez 2–16 tygodni
Okres półtrwania	Brak danych farmakokinetycznych u ludzi
Wpływ na testosteron	Brak zmian względem placebo w badaniach randomizowanych u mężczyzn
Bezpieczeństwo wątrobowe	LiverTox: niepowiązana ze wzrostem aktywności enzymów ani klinicznie jawnym uszkodzeniem wątroby (jeden opis przypadku po nalewce z macy)
Status w USA	Sprzedawana jako żywność i suplement diety; niewymieniona jako substancja kontrolowana (21 CFR 1308.13)
Status WADA	Niewymieniona na Liście zabronionych substancji i metod WADA 2026

Czym jest

Maca rośnie wyłącznie w wysokich Andach, gdzie miejscowa ludność spożywa jej gotowany, pieczony lub fermentowany korzeń. Od końca lat 1990. zyskała dużą popularność również w Chinach, gdzie jest obecnie szeroko uprawiana, m.in. w prowincji Junnan. Autorzy przeglądów zwracają uwagę, że przejście na produkcję masową, stosowanie nawozów i nowe regiony upraw mogą zmieniać skład chemiczny rośliny, a tym samym zawartość składników w produktach handlowych (Beharry and Heinrich, 2018).

Produkty są sprzedawane według koloru korzenia. Najczęstsze odmiany to maca żółta, czerwona i czarna, które różnią się składem chemicznym: w suszonych rozpyłowo ekstraktach użytych w jednym z badań czarna maca zawierała więcej kwasów tłuszczowych i makamidów, natomiast czerwona maca miała więcej GABA (Gonzales-Arimborgo et al., Pharmaceuticals 2016). Maca „żelowana” (gelatinized) to proszek poddany obróbce cieplnej; stosowano go w kilku opisanych niżej badaniach.

Składniki

Grupa związków	Co wiadomo
Glukozynolany	Związki siarki typowe dla rodziny kapustowatych. Analiza powiązana z USP obejmująca 42 proszki z korzenia macy od 11 producentów zidentyfikowała cztery główne glukozynolany: synalbinę, glukolepigraminę, glukolimnantynę i glukotropeolinę (Xu et al., J Pharm Biomed Anal 2021)
Makamidy	Benzyloamidy kwasów tłuszczowych charakterystyczne dla macy. Kilka z nich hamowało w testach laboratoryjnych enzym rozpuszczalną hydrolazę epoksydową, a jeden — N-benzylolinoleamid — wchłaniał się po podaniu doustnym u szczurów (Singh et al., J Nat Prod 2020)
Składniki odżywcze	Korzeń zawiera ponadto błonnik, aminokwasy, kwasy tłuszczowe, witaminę C, miedź, żelazo i wapń (da Silva Leitão Peres et al., Food Funct 2020)

Proponowany mechanizm

Nie wiadomo, w jaki sposób maca mogłaby wpływać na pożądanie seksualne. Efekty obserwowane w badaniach nie wydają się działać za pośrednictwem hormonów płciowych:

U zdrowych mężczyzn wzrost pożądania seksualnego nie wynikał ze zmian stężenia testosteronu lub estradiolu ani ze zmian wyników w skalach depresji i lęku (Gonzales et al., Andrologia 2002).
U kobiet po menopauzie ekstrakty wodne i metanolowe nie wykazywały istotnej aktywności estrogenowej ani androgenowej w drożdżowym teście reporterowym hormonów (badaniu laboratoryjnym), nawet w dużych stężeniach (Brooks et al., Menopause 2008).

Autorzy przeglądów sugerowali, że za działanie odpowiadają makamidy i glukozynolany, jednak brakuje wystarczających danych, aby to potwierdzić (Beharry and Heinrich, 2018).

Jak zachowuje się w organizmie

Nie znaleźliśmy żadnego badania u ludzi oceniającego wchłanianie, metabolizm ani wydalanie związków zawartych w macy, dlatego nie ma ona znanego okresu półtrwania u ludzi. Jedyne dane farmakokinetyczne pochodzą od szczurów, u których jeden wyizolowany makamid (N-benzylolinoleamid) wykazał „akceptowalną” farmakokinetykę po podaniu doustnym (Singh et al., 2020). Wyniki te nie mówią nam, jak zachowuje się u ludzi cały proszek z korzenia macy.

Wpływ na testosteron i inne hormony

Jest to najbardziej spójny wynik w badaniach nad macą: maca nie zmieniała stężeń hormonów rozrodczych.

Badanie	Uczestnicy	Dawka i czas trwania	Wyniki hormonalne
Gonzales et al., J Endocrinol 2003	Zdrowi mężczyźni w wieku 21–56 lat (56 mężczyzn, według LiverTox)	Żelowana maca 1,5 lub 3 g/dzień względem placebo, 12 tygodni	Brak wpływu na LH, FSH, prolaktynę, 17-hydroksyprogesteron, testosteron i estradiol w 2., 4., 8. i 12. tygodniu
Gonzales et al., Andrologia 2002	57 zdrowych mężczyzn w wieku 21–56 lat	1,5 lub 3 g/dzień względem placebo, 12 tygodni	Stężenia testosteronu i estradiolu bez różnicy względem placebo
Melnikovova et al., eCAM 2015	20 zdrowych mężczyzn w wieku 20–40 lat	1,75 g/dzień względem placebo, 12 tygodni	Brak istotnych zmian stężeń hormonów
Melnikovova et al., Phytother Res 2021	50 niepłodnych mężczyzn	2,8 g/dzień względem placebo, 16 tygodni	Brak zmian LH, FSH, prolaktyny, estradiolu i testosteronu całkowitego; stężenie wolnego testosteronu spadło o 27% wewnątrz grupy przyjmującej macę
Shin et al., World J Mens Health 2023	80 mężczyzn w wieku powyżej 40 lat z objawami niskiego testosteronu, ale prawidłowymi jego stężeniami	Sześć kapsułek po 1000 mg dziennie (833 mg żelowanej macy w każdej) względem placebo, 12 tygodni	Brak różnicy względem placebo w stężeniu testosteronu całkowitego (p = 0,444) i wolnego (p = 0,918)
Brooks et al., Menopause 2008	14 kobiet po menopauzie (układ krzyżowy)	3,5 g/dzień, po 6 tygodni na każdy okres	Brak zmian estradiolu, FSH, LH i SHBG
Stojanovska et al., Climacteric 2015	29 kobiet po menopauzie (układ krzyżowy)	3,3 g/dzień, po 6 tygodni na każdy okres	Brak zmian estradiolu, FSH, SHBG i TSH

W koreańskim badaniu z 2023 roku stężenie testosteronu całkowitego w grupie macy wynosiło 4,40 ng/mL na początku badania i 4,41 ng/mL po 12 tygodniach. Grupy różniły się również na początku badania (4,40 wobec 5,46 ng/mL), co utrudnia interpretację porównania (Shin et al., 2023).

Przegląd systematyczny z 2024 roku dotyczący suplementów reklamowanych jako „boostery testosteronu” uwzględnił dwa badania nad macą. Maca nie znalazła się wśród nielicznych składników ocenionych przez autorów jako skuteczne lub potencjalnie skuteczne w podnoszeniu stężenia testosteronu całkowitego (Morgado et al., Int J Impot Res 2024).

O deklaracjach „naturalnego boostera testosteronu”. Maca jest często promowana obok takich składników jak tongkat ali, buzdyganek naziemny (tribulus), kozieradka, ashwagandha oraz kwas D-asparaginowy. W przedstawionych wyżej badaniach randomizowanych maca nie podnosiła stężenia testosteronu u zdrowych mężczyzn, u mężczyzn z objawami niskiego testosteronu ani u niepłodnych mężczyzn. Wszelki wpływ na libido opisywany w tych badaniach zachodził bez zmiany hormonalnej.

Co pokazują badania

Wszystkie badania z udziałem ludzi są niewielkie, większość trwa 12 tygodni lub krócej, w wielu stosowano różne produkty (proszek, proszek żelowany, ekstrakty o różnych kolorach), a kilka pochodzi od jednego zespołu badawczego w Peru, którego główny autor kieruje firmą wytwarzającą nutraceutyki (Gonzales-Arimborgo et al., 2016).

Pożądanie seksualne

Badanie	Uczestnicy	Dawka i czas trwania	Wynik
Gonzales et al., 2002	57 zdrowych mężczyzn (30 przyjmujących 1,5 g, 15 przyjmujących 3 g, 12 otrzymujących placebo, według Shin et al. 2010)	1,5 lub 3 g/dzień, 12 tygodni	Subiektywnie oceniane pożądanie seksualne poprawiło się od 8. tygodnia; efekt niezależny od nastroju, lęku i hormonów
Stone et al., J Ethnopharmacol 2009	8 wytrenowanych kolarzy płci męskiej (układ krzyżowy)	Ekstrakt z macy, 14 dni	Wynik pożądania seksualnego wyższy niż po placebo (p = 0,03); jazda indywidualna na czas na dystansie 40 km nie lepsza niż po placebo
Gonzales-Arimborgo et al., 2016	175 dorosłych na niskiej i dużej wysokości n.p.m.	3 g/dzień ekstraktu z czerwonej lub czarnej macy, 12 tygodni	Około 50% osób przyjmujących czerwoną macę zgłaszało większe pożądanie w 12. tygodniu; różnica względem placebo istotna wyłącznie na dużej wysokości n.p.m. (p = 0,03)

W przeglądzie systematycznym Shin i wsp. ponownie przeanalizowano dane z badania z 2002 roku i wykazano średnią różnicę w pożądanu seksualnym wynoszącą 1,64 punktu (95% CI 1,07–2,21) w 8. i 12. tygodniu, ale brak różnicy w 4. tygodniu (Shin et al., BMC Complement Altern Med 2010).

Funkcja erekcyjna

U 50 włoskich mężczyzn z łagodnymi zaburzeniami erekcji (ED) suchy ekstrakt z macy w dawce 2400 mg/dzień przez 12 tygodni podniósł wynik w skali IIEF-5 (5-pytaniowym kwestionariuszu funkcji erekcyjnej ocenianym w skali 5–25) o 1,6 ± 1,1 punktu wobec 0,5 ± 0,6 w grupie placebo (p poniżej 0,001) (Zenico et al., Andrologia 2009). Autorzy nazwali to „niewielkim, lecz istotnym wpływem” na subiektywne samopoczucie.

W koreańskim badaniu z 2023 roku obejmującym 80 mężczyzn w wieku powyżej 40 lat z objawami niskiego testosteronu (Shin et al., 2023):

Punkt końcowy po 12 tygodniach	Maca (n = 41)	Placebo (n = 39)	p (między grupami)
Wynik w skali Aging Males’ Symptoms (niższy oznacza lepszy wynik)	45,6 → 35,0	47,8 → 48,6	poniżej 0,0001
Całkowity wynik IIEF (wyższy oznacza lepszy wynik)	33,2 → 47,2	31,3 → 26,0	poniżej 0,0001
Objawy ze strony układu moczowego w skali IPSS (niższy oznacza lepszy wynik)	13,9 → 11,6	13,2 → 14,6	0,0001

W trakcie badania wyniki w grupie placebo uległy pogorszeniu, co powiększyło różnicę między grupami. Kilku autorów podało afiliacje z firmami produkującymi preparaty prozdrowotne (Yuhan Care i Green Medicine).

Przeglądy systematyczne dotyczące ziołowych suplementów stosowanych w ED oceniają dane dla macy jako „bardzo wstępne” (Borrelli et al., Drugs 2018) oraz „niewystarczające” (Ho et al., J Tradit Complement Med 2026). W obu przeglądach zbiorczą korzyść w zakresie funkcji erekcyjnej wykazał żeń-szeń.

Zaburzenia funkcji seksualnych związane z lekami przeciwdepresyjnymi

W dwóch badaniach przeprowadzonych w Massachusetts General Hospital testowano macę u osób, u których funkcje seksualne uległy pogorszeniu wskutek przyjmowania leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI lub SNRI:

Pilotażowe badanie doboru dawki. 20 pacjentów (17 kobiet) zrandomizowano do dawki 1,5 lub 3 g/dzień. Tylko w grupie przyjmującej 3 g/dzień uzyskano istotną poprawę w dwóch skalach funkcji seksualnych. Nie było grupy placebo (Dording et al., CNS Neurosci Ther 2008).
Badanie kontrolowane placebo. 45 kobiet otrzymywało 3 g/dzień lub placebo przez 12 tygodni. Średnia zmiana wyników funkcji seksualnych nie różniła się istotnie od placebo. Odsetki remisji były nieznacznie wyższe w grupie macy (np. 9,5% wobec 4,8% według jednej ze skal), przy czym różnica ta wynikała z wyników u 12 kobiet po menopauzie (Dording et al., eCAM 2015).

Parametry nasienia

Badanie	Uczestnicy	Dawka i czas trwania	Wynik
Gonzales et al., Asian J Androl 2001	9 zdrowych mężczyzn (brak grupy kontrolnej)	1,5 lub 3 g/dzień, 4 miesiące	Wzrost objętości nasienia, liczby plemników i ich ruchliwości; hormony bez zmian
Melnikovova et al., 2015	20 zdrowych mężczyzn	1,75 g/dzień, 12 tygodni	Brak istotnej różnicy względem placebo; autorzy opisali „tendencje wzrostowe”
Alcalde and Rabasa, Andrologia 2020	69 mężczyzn z łagodnie obniżoną liczbą lub ruchliwością plemników	2 g/dzień, 12 tygodni	Wyższa koncentracja plemników w grupie macy (średnio 15,04 wobec 10,16, p = 0,011); brak różnicy w objętości, ruchliwości i morfologii
Melnikovova et al., 2021	50 niepłodnych mężczyzn (39 ukończyło badanie)	2,8 g/dzień, 16 tygodni	Koncentracja plemników wzrosła o 40% po macy i o 76% po placebo; różnica nieistotna

W metaanalizie z 2022 roku połączono badania randomizowane z udziałem niepłodnych mężczyzn. Maca nie zwiększała koncentracji plemników w porównaniu z placebo (ważona różnica średnich 2,22; 95% CI od −2,94 do 7,37; p = 0,4), przy bardzo wysokiej niejednorodności między badaniami (I² = 91%). W przeprowadzonej przez autorów ponownej analizie badania z 2015 roku u zdrowych mężczyzn koncentracja plemników była wręcz niższa w grupie macy niż po placebo. W przeglądzie uznano, że wpływ macy na jakość nasienia jest „niejasny” (Lee et al., Front Pharmacol 2022). Wcześniejszy przegląd z 2016 roku, uwzględniający także badania bez grupy kontrolnej, określił dowody jako „sugerujące skuteczność” (Lee et al., Maturitas 2016).

Nastrój, energia i objawy menopauzalne

U 14 kobiet po menopauzie dawka 3,5 g/dzień przez 6 tygodni obniżyła wyniki w skali klimakterycznej Greene’a dotyczące lęku, depresji i zaburzeń seksualnych w porównaniu z placebo (Brooks et al., 2008).
U 29 chińskich kobiet po menopauzie dawka 3,3 g/dzień przez 6 tygodni obniżyła wyniki w skali depresji oraz rozkurczowe ciśnienie tętnicze (Stojanovska et al., 2015).
U 175 dorosłych Peruwiańczyków dawka 3 g/dzień ekstraktu z czerwonej lub czarnej macy przez 12 tygodni poprawiła subiektywnie oceniany nastrój, poziom energii i jakość życia związaną ze zdrowiem w porównaniu z placebo; czerwona maca wypadła lepiej pod względem nastroju i energii (Gonzales-Arimborgo et al., 2016).

W przeglądzie systematycznym z 2011 roku znaleziono cztery małe badania randomizowane dotyczące objawów menopauzalnych — wszystkie z korzystnymi wynikami — jednak oceniono, że liczba, wielkość i jakość badań są zbyt ograniczone, aby wyciągnąć jednoznaczne wnioski (Lee et al., Maturitas 2011).

Wnioski z przeglądów systematycznych

Przegląd	Temat	Uwzględnione badania	Wniosek
Shin et al., 2010	Funkcje seksualne	4 badania RCT, 131 uczestników	„Ograniczone dowody”; w żadnym badaniu nie opisano metody randomizacji ani nie oceniano działań niepożądanych
Lee et al., 2011	Objawy menopauzalne	4 badania RCT	Ograniczone dowody; bezpieczeństwo nieustalone
Borrelli et al., 2018	Zaburzenia erekcji	1 badanie RCT z macą (n = 50)	Bardzo wstępny pozytywny wynik
Lee et al., 2022	Jakość nasienia	5 badań RCT	Brak zbiorczego wpływu na koncentrację plemników; działanie niejasne
Morgado et al., 2024	Testosteron	2 badania z macą	Nieoceniona jako skuteczna w podnoszeniu stężenia testosteronu
Ho et al., 2026	Zaburzenia erekcji	14 badań RCT preparatów ziołowych	Dowody dla macy niewystarczające

Działania niepożądane i ryzyko

Tolerancja w badaniach klinicznych

Maca była dobrze tolerowana w krótkich badaniach klinicznych, jednak w większości z nich nie gromadzono starannie danych o działaniach niepożądanych. Zarówno w przeglądzie systematycznym z 2010, jak i z 2022 roku zauważono, że we włączonych badaniach nie próbowano oceniać działań niepożądanych (Shin et al., 2010; Lee et al., 2022). Co zgłoszono w publikacjach:

175 dorosłych, 12 tygodni, 3 g/dzień: brak ciężkich działań niepożądanych i nikt nie przerwał udziału z powodu działania niepożądanego (Gonzales-Arimborgo et al., 2016).
80 starszych mężczyzn, 12 tygodni: u dwóch mężczyzn przyjmujących macę wystąpiły łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe; brak istotnych klinicznie zmian w badaniach laboratoryjnych i parametrach życiowych (Shin et al., 2023).
45 kobiet przyjmujących leki przeciwdepresyjne, 12 tygodni: trzy przerwały udział z powodu zdarzeń niepożądanych, takich jak objawy grypopodobne i wymioty, które autorzy uznali za trudne do powiązania z macą; nie oznaczano prób wątrobowych (Dording et al., 2015).

Wątroba

LiverTox, baza danych amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia (NIH) dotycząca polekowego uszkodzenia wątroby, podaje, że maca nie była powiązana ze wzrostem aktywności enzymów w surowicy ani z klinicznie jawnym uszkodzeniem wątroby. Wymienia jeden opis przypadku: u 30-letniego mężczyzny w Chinach kilka dni po wypiciu 300 mL „leczniczej nalewki z macy” wystąpiła żółtaczka, która ustąpiła w ciągu 1–3 miesięcy (LiverTox; Xiao et al., Chin Med J 2017).

Ciśnienie tętnicze

Wyniki są sprzeczne. W 90-dniowym badaniu u osób z zespołem metabolicznym w grupie przyjmującej samą macę (0,6 g/dzień) odnotowano umiarkowany wzrost aktywności enzymu wątrobowego AST oraz rozkurczowego ciśnienia tętniczego (Valentová et al., Food Chem Toxicol 2008). Z kolei w badaniu z Hongkongu ciśnienie rozkurczowe spadło (Stojanovska et al., 2015), a w peruwiańskim badaniu z udziałem 175 osób ciśnienie tętnicze nie zmieniło się względem placebo (Gonzales-Arimborgo et al., 2016).

Interakcje

Nie znaleźliśmy żadnych klinicznych badań interakcji lekowych. W modelu laboratoryjnym ludzkiej tkanki jelitowej handlowy produkt z macy hamował enzym metabolizujący leki CYP3A o mniej niż 50%, w przeciwieństwie do ekstraktu z zielonej herbaty czy dziurawca zwyczajnego, które hamowały go o ponad 80% (Loretz et al., Drug Metab Dispos 2020). W retrospektywnym przeglądzie 1816 zgłoszeń zdarzeń niepożądanych powiązano jeden przypadek zespołu niespokojnych nóg z macą przyjmowaną łącznie z lekiem przeciwdepresyjnym mianseryną (Siwek et al., Front Pharmacol 2023).

Kto nie ma danych o bezpieczeństwie

Nie znaleźliśmy żadnych badań macy u kobiet w ciąży, karmiących piersią, u dzieci ani u osób z chorobami wątroby lub nerek. Najdłuższe badania kontrolowane trwały 16 tygodni.

Jakość i zanieczyszczenia

Zmienna zawartość składników. Produkty różnią się kolorem, pochodzeniem, sposobem przetwarzania i metodą uprawy, a do 2021 roku, kiedy zaproponowano metody farmakopealne (USP) oznaczania glukozynolanów, nie istniały standardowe metody badania macy (Xu et al., 2021). W jednej analizie tylko niektóre produkty handlowe zawierały makamidy w stężeniach uznanych przez autorów za istotne biologicznie (Singh et al., 2020).
Metale ciężkie. Maca uprawiana w pobliżu terenów górniczych w regionie Junín w Peru zawierała kadm (0,32 mg/kg) i ołów (0,20 mg/kg) powyżej limitów FAO/WHO. Szacowane ryzyko nienowotworowe było niskie, jednak szacowane ryzyko nowotworowe związane z arsenem i kadmem przekraczało dopuszczalny próg dla lokalnych konsumentów (Orellana Mendoza et al., Toxicol Rep 2021).
Produkty z badań to nie to samo co produkty ze sklepu. Wyniki uzyskane dla jednego żelowanego proszku lub jednego ekstraktu z czerwonej macy mogą nie odnosić się do innych produktów.

Najważniejsze informacje

Andyjskie warzywo korzeniowe, a nie hormon. Maca to roślina jadalna z rodziny kapustowatych sprzedawana jako suplement na libido, płodność i energię.
Brak wpływu na testosteron. Badania randomizowane z udziałem zdrowych mężczyzn, niepłodnych mężczyzn oraz starszych mężczyzn z objawami niskiego testosteronu nie wykazały wzrostu stężenia testosteronu ani innych hormonów rozrodczych względem placebo.
Niewielki, możliwy wpływ na pożądanie i erekcję. W kilku małych badaniach odnotowano poprawę subiektywnie ocenianego pożądania seksualnego i umiarkowanie lepsze wyniki w skalach funkcji erekcyjnej, jednak przeglądy określają te dowody jako ograniczone lub niewystarczające.
Wyniki dotyczące nasienia są niespójne. Metaanaliza z 2022 roku nie wykazała zbiorczego wpływu na koncentrację plemników u niepłodnych mężczyzn.
Na ogół dobrze tolerowana w krótkich badaniach. Nie stwierdzono wzorca uszkodzenia wątroby, ale działania niepożądane rzadko oceniano systematycznie, a żadne badanie nie trwało dłużej niż 16 tygodni.
Jakość produktów jest zróżnicowana. Skład zależy od koloru, pochodzenia i przetwarzania, a maca uprawiana w pobliżu kopalń może zawierać metale ciężkie.

Źródła

Gonzales GF. Ethnobiology and ethnopharmacology of Lepidium meyenii (Maca), a plant from the Peruvian highlands. Evid Based Complement Alternat Med. 2012;2012:193496. PubMed.
Beharry S, Heinrich M. Is the hype around the reproductive health claims of maca (Lepidium meyenii Walp.) justified? J Ethnopharmacol. 2018;211:126–170. PubMed.
da Silva Leitão Peres N, Cabrera Parra Bortoluzzi L, Medeiros Marques LL, et al. Medicinal effects of Peruvian maca (Lepidium meyenii): a review. Food Funct. 2020;11(1):83–92. PubMed.
Gonzales GF, Córdova A, Vega K, et al. Effect of Lepidium meyenii (Maca), a root with aphrodisiac and fertility-enhancing properties, on serum reproductive hormone levels in adult healthy men. J Endocrinol. 2003;176(1):163–168. PubMed.
Gonzales GF, Córdova A, Vega K, et al. Effect of Lepidium meyenii (MACA) on sexual desire and its absent relationship with serum testosterone levels in adult healthy men. Andrologia. 2002;34(6):367–372. PubMed.
Gonzales GF, Cordova A, Gonzales C, et al. Lepidium meyenii (Maca) improved semen parameters in adult men. Asian J Androl. 2001;3(4):301–303. PubMed.
Melnikovova I, Fait T, Kolarova M, et al. Effect of Lepidium meyenii Walp. on semen parameters and serum hormone levels in healthy adult men: a double-blind, randomized, placebo-controlled pilot study. Evid Based Complement Alternat Med. 2015;2015:324369. PubMed.
Melnikovova I, Russo D, Fait T, et al. Evaluation of the effect of Lepidium meyenii Walpers in infertile patients: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Phytother Res. 2021;35(11):6359–6368. PubMed.
Alcalde AM, Rabasa J. Does Lepidium meyenii (Maca) improve seminal quality? Andrologia. 2020;52(10):e13755. PubMed.
Shin D, Jeon SH, Piao J, et al. Efficacy and safety of maca (Lepidium meyenii) in patients with symptoms of late-onset hypogonadism: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. World J Mens Health. 2023;41(3):692–700. PubMed.
Zenico T, Cicero AF, Valmorri L, et al. Subjective effects of Lepidium meyenii (Maca) extract on well-being and sexual performances in patients with mild erectile dysfunction: a randomised, double-blind clinical trial. Andrologia. 2009;41(2):95–99. PubMed.
Stone M, Ibarra A, Roller M, et al. A pilot investigation into the effect of maca supplementation on physical activity and sexual desire in sportsmen. J Ethnopharmacol. 2009;126(3):574–576. PubMed.
Gonzales-Arimborgo C, Yupanqui I, Montero E, et al. Acceptability, safety, and efficacy of oral administration of extracts of black or red maca (Lepidium meyenii) in adult human subjects: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Pharmaceuticals (Basel). 2016;9(3):49. PubMed.
Dording CM, Fisher L, Papakostas G, et al. A double-blind, randomized, pilot dose-finding study of maca root (L. meyenii) for the management of SSRI-induced sexual dysfunction. CNS Neurosci Ther. 2008;14(3):182–191. PubMed.
Dording CM, Schettler PJ, Dalton ED, et al. A double-blind placebo-controlled trial of maca root as treatment for antidepressant-induced sexual dysfunction in women. Evid Based Complement Alternat Med. 2015;2015:949036. PubMed.
Brooks NA, Wilcox G, Walker KZ, et al. Beneficial effects of Lepidium meyenii (Maca) on psychological symptoms and measures of sexual dysfunction in postmenopausal women are not related to estrogen or androgen content. Menopause. 2008;15(6):1157–1162. PubMed.
Stojanovska L, Law C, Lai B, et al. Maca reduces blood pressure and depression, in a pilot study in postmenopausal women. Climacteric. 2015;18(1):69–78. PubMed.
Shin BC, Lee MS, Yang EJ, et al. Maca (L. meyenii) for improving sexual function: a systematic review. BMC Complement Altern Med. 2010;10:44. PubMed.
Lee MS, Shin BC, Yang EJ, et al. Maca (Lepidium meyenii) for treatment of menopausal symptoms: a systematic review. Maturitas. 2011;70(3):227–233. PubMed.
Lee MS, Lee HW, You S, et al. The use of maca (Lepidium meyenii) to improve semen quality: a systematic review. Maturitas. 2016;92:64–69. PubMed.
Lee HW, Lee MS, Qu F, et al. Maca (Lepidium meyenii Walp.) on semen quality parameters: a systematic review and meta-analysis. Front Pharmacol. 2022;13:934740. PubMed.
Borrelli F, Colalto C, Delfino DV, et al. Herbal dietary supplements for erectile dysfunction: a systematic review and meta-analysis. Drugs. 2018;78(6):643–673. PubMed.
Ho CY, Hsu CH, Chien TJ. Herbal dietary supplements for erectile dysfunction: a systematic review and meta-analysis of randomized-controlled trials. J Tradit Complement Med. 2026;16(1):109–120. PubMed.
Morgado A, Tsampoukas G, Sokolakis I, et al. Do “testosterone boosters” really increase serum total testosterone? A systematic review. Int J Impot Res. 2024;36(4):348–364. PubMed.
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. LiverTox: Maca. Zaktualizowano 10 kwietnia 2019. NCBI Bookshelf.
Xiao A, He HY, Chen Q, Ma SW. Drug-induced liver injury due to Lepidium meyenii (Maca) medicinal liquor. Chin Med J (Engl). 2017;130(24):3005–3006. PubMed.
Valentová K, Stejskal D, Bartek J, et al. Maca (Lepidium meyenii) and yacon (Smallanthus sonchifolius) in combination with silymarin as food supplements: in vivo safety assessment. Food Chem Toxicol. 2008;46(3):1006–1013. PubMed.
Loretz C, Ho MD, Alam N, et al. Application of cryopreserved human intestinal mucosa and cryopreserved human enterocytes in the evaluation of herb-drug interactions: evaluation of CYP3A inhibitory potential of grapefruit juice and commercial formulations of twenty-nine herbal supplements. Drug Metab Dispos. 2020;48(10):1084–1091. PubMed.
Siwek M, Woroń J, Wrzosek A, et al. Harder, better, faster, stronger? Retrospective chart review of adverse events of interactions between adaptogens and antidepressant drugs. Front Pharmacol. 2023;14:1271776. PubMed.
Singh N, Barnych B, Morisseau C, et al. N-Benzyl-linoleamide, a constituent of Lepidium meyenii (Maca), is an orally bioavailable soluble epoxide hydrolase inhibitor that alleviates inflammatory pain. J Nat Prod. 2020;83(12):3689–3697. PubMed.
Xu Q, Monagas MJ, Kassymbek ZK, Belsky JL. Controlling the quality of maca (Lepidium meyenii) dietary supplements: development of compendial procedures for the determination of intact glucosinolates in maca root powder products. J Pharm Biomed Anal. 2021;199:114063. PubMed.
Orellana Mendoza E, Cuadrado W, Yallico L, et al. Heavy metals in soils and edible tissues of Lepidium meyenii (maca) and health risk assessment in areas influenced by mining activity in the Central region of Peru. Toxicol Rep. 2021;8:1461–1470. PubMed.
World Anti-Doping Agency. The 2026 Prohibited List. WADA 2026 Prohibited List.
US Code of Federal Regulations. 21 CFR 1308.13, Schedule III. 21 CFR 1308.13.

Maca