Teryparatyd to wytwarzana w laboratorium kopia pierwszych 34 aminokwasów ludzkiego parathormonu (PTH) – aktywnego fragmentu naturalnego hormonu złożonego z 84 aminokwasów. Firma Eli Lilly sprzedaje go pod nazwą Forteo w postaci wstrzykiwacza do podawania raz na dobę, zatwierdzonego przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA) w 2002 r. do leczenia osteoporozy u osób z wysokim ryzykiem złamań. W przeciwieństwie do większości leków na osteoporozę, które spowalniają rozpad kości, teryparatyd pobudza tworzenie nowej tkanki kostnej. Z tego powodu nazywa się go lekiem „anabolicznym dla kości”.

Najważniejsze fakty regulacyjne uległy zmianie w listopadzie 2020 r. FDA usunęła ostrzeżenie w ramce (boxed warning) dotyczące kostniakomięsaka (nowotworu kości obserwowanego u szczurów) oraz złagodziła dotychczasowy 2-letni limit czasu stosowania w ciągu całego życia. Aktualna ulotka nadal opisuje wyniki badań nad guzami u szczurów jako ostrzeżenie i zachowuje 2-letni punkt odniesienia, ale dopuszcza dłuższe stosowanie, gdy ryzyko złamań pozostaje wysokie. W aktualizacji z sierpnia 2026 r. dodano nowe ostrzeżenie dotyczące ciężkich reakcji alergicznych (nadwrażliwości).

Ta strona podsumowuje dane z druków informacyjnych FDA, kluczowych badań klinicznych oraz dokumentacji regulacyjnej FDA. Ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Klasa leku	Analog parathormonu, PTH(1-34); lek kościotwórczy stosowany w osteoporozie
Nazwy handlowe / zatwierdzenie	Forteo (Eli Lilly), NDA 021318, zatwierdzony 26 listopada 2002 r.; zatwierdzone są również Bonsity (2019) i generyczny teryparatyd
Droga podania	Wstrzyknięcie podskórne w udo lub brzuch
Moc	Wstrzykiwacz 560 mcg/2,24 mL (250 mcg/mL), 28 dawek dobowych po 20 mcg
Dawkowanie wg ulotki	20 mcg raz na dobę
Okres półtrwania (wg ulotki)	Około 1 godziny po wstrzyknięciu podskórnym
Czas trwania leczenia	Powyżej 2 lat w ciągu całego życia wyłącznie wtedy, gdy ryzyko złamań pozostaje wysokie lub ponownie staje się wysokie (od listopada 2020 r.)
Ostrzeżenie w ramce	Brak od listopada 2020 r. (usunięto ostrzeżenie w ramce dotyczące kostniakomięsaka)
Status w USA	Lek wydawany na receptę; niewymieniony na liście steroidów anabolicznych z wykazu III (Schedule III) agencji DEA
Status WADA	Niewymieniony na Liście Substancji i Metod Zabronionych na rok 2026

Czym jest

Teryparatyd ma taką samą sekwencję jak 34 N-końcowe aminokwasy ludzkiego PTH – region odpowiadający za aktywność biologiczną tego hormonu. Jego wzór sumaryczny to C₁₈₁H₂₉₁N₅₅O₅₁S₂, a masa cząsteczkowa wynosi 4117,8 daltona. Lek Forteo jest wytwarzany przy użyciu genetycznie zmodyfikowanego szczepu bakterii E. coli (ulotka FDA).

Naturalny PTH jest głównym regulatorem gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie. Działa na kości, nerki (wchłanianie zwrotne wapnia i fosforanów) oraz pośrednio na wchłanianie wapnia z jelit. Teryparatyd wiąże się z tymi samymi receptorami PTH i z takim samym powinowactwem jak natywny hormon.

Kluczem do mechanizmu jego działania jest schemat dawkowania. Ulotka opisuje dwa przeciwstawne efekty wywoływane przez ten sam hormon:

Schemat ekspozycji	Wpływ na kości
Krótki impuls dobowy (wstrzyknięcie raz na dobę)	Pobudza osteoblasty (komórki budujące kość) silniej niż osteoklasty (komórki usuwające kość). Nowa tkanka kostna tworzy się na powierzchniach kości beleczkowej i korowej.
Ciągły nadmiar (jak w nadczynności przytarczyc)	Resorpcja może przewyższać kościotworzenie, co może osłabiać szkielet.

Określenie „anaboliczny” dotyczy tutaj kości, a nie mięśni. Teryparatyd bywa niekiedy omawiany obok steroidów anabolicznych i peptydów regeneracyjnych. Jego zatwierdzone działanie oraz wszystkie punkty końcowe w kluczowych badaniach klinicznych dotyczą jednak gęstości mineralnej kości i złamań. Nie znaleźliśmy żadnych kontrolowanych badań wykazujących, aby budował masę mięśniową lub poprawiał wydolność sportową.

Produkty zawierające teryparatyd w USA

Produkt	Wniosek rejestracyjny	Zatwierdzenie przez FDA
Forteo (Eli Lilly)	NDA 021318	26 listopada 2002 r.
Bonsity (Alvogen)	NDA 211939	4 października 2019 r.
Teriparatide (Amphastar)	ANDA 213641	12 grudnia 2025 r.

Daty zatwierdzenia pochodzą z bazy Drugs@FDA (Forteo; Bonsity; Amphastar). W bazie DailyMed wymienione są również inne preparaty teryparatydu do wstrzykiwań. Dane kliniczne przedstawione na tej stronie pochodzą z badań nad lekiem Forteo.

Farmakokinetyka

Teryparatyd to krótko działający peptyd. Pojedyncze wstrzyknięcie raz na dobę wywołuje krótki szczyt stężenia, a nie stały poziom, co odpowiada „pulsacyjnemu” schematowi sprzyjającemu kościotworzeniu. Dane z ulotki FDA:

Parametr	Wartość
Całkowita biodostępność (podskórnie)	Około 95%
Czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego	Około 30 minut po dawce 20 mcg
Czas do spadku poniżej granicy oznaczalności	W ciągu 3 godzin
Okres półtrwania w surowicy	Około 1 godziny
Objętość dystrybucji (dożylnie)	Około 0,12 L/kg
Klirens ogólnoustrojowy	Około 62 L/h u kobiet, 94 L/h u mężczyzn
Ekspozycja u mężczyzn względem kobiet	O 20–30% niższa u mężczyzn (przy tej samej dawce z ulotki)
Ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 mL/min, n = 5)	Wzrost AUC o 73%, wydłużenie okresu półtrwania o 77%; brak wzrostu stężenia maksymalnego

Nie przeprowadzono formalnych badań metabolizmu. Uważa się, że fragmenty PTH są rozszczepiane przez nieswoiste enzymy w wątrobie i wydalane głównie przez nerki.

Wpływ leku na stężenie wapnia utrzymuje się dłużej niż sam lek. Po podaniu dawki 20 mcg stężenie wapnia w surowicy zaczyna rosnąć po około 2 godzinach, osiąga szczyt po 4–6 godzinach (mediana wzrostu 0,4 mg/dL) i powraca do wartości wyjściowych po 16–24 godzinach.

Zatwierdzone zastosowanie medyczne

Aktualna ulotka zatwierdza stosowanie leku Forteo w trzech grupach pacjentów (ulotka FDA):

u kobiet po menopauzie z osteoporozą i wysokim ryzykiem złamań bądź u takich, u których inne metody leczenia osteoporozy okazały się nieskuteczne lub nie są tolerowane;
u mężczyzn z osteoporozą pierwotną lub hipogonadalną w celu zwiększenia masy kostnej, w tych samych warunkach wysokiego ryzyka;
u mężczyzn i kobiet z osteoporozą związaną z długotrwałym stosowaniem glikokortykosteroidów (w dawce równoważnej co najmniej 5 mg/dzień prednizonu), w tych samych warunkach wysokiego ryzyka.

Dawka zalecana w ulotce wynosi 20 mcg podskórnie raz na dobę. Ulotka zaleca suplementację wapnia i witaminy D, jeśli ich podaż z dietą jest niewystarczająca. Ze względu na ryzyko spadku ciśnienia tętniczego przy wstawaniu pierwsze dawki należy podawać w warunkach umożliwiających pacjentowi zajęcie pozycji siedzącej lub leżącej. Każdy wstrzykiwacz należy wyrzucić po 28 dniach od pierwszego użycia. Teryparatyd nie jest zatwierdzony do stosowania u dzieci.

Jak zmienił się limit czasu trwania leczenia

Wersja ulotki	Brzmienie zapisu dotyczącego czasu leczenia
Przed listopadem 2020 r.	„Nie zaleca się stosowania leku przez okres dłuższy niż 2 lata w ciągu całego życia pacjenta”
Od listopada 2020 r. do dziś	Stosowanie przez okres dłuższy niż 2 lata w ciągu całego życia „należy rozważać wyłącznie wtedy”, gdy u pacjenta utrzymuje się wysokie ryzyko złamań lub ryzyko to ponownie stało się wysokie

Źródła: ulotka FDA, kwiecień 2020 r.; pismo zatwierdzające FDA S-054, listopad 2020 r..

Co pokazują badania

Złamania u kobiet po menopauzie

W kluczowym badaniu Fracture Prevention Trial 1637 kobiet po menopauzie z przebytymi wcześniej złamaniami kręgów przydzielono losowo do grup otrzymujących codziennie teryparatyd w dawce 20 mcg, 40 mcg lub placebo (Neer et al., NEJM 2001). Mediana czasu obserwacji wyniosła 21 miesięcy. Podobnie jak inne badania fazy 3, próbę tę zakończono przedwcześnie z powodu wykrycia kostniakomięsaka u szczurów (Krege et al., JBMR Plus 2022). Wszystkie kobiety przyjmowały wapń i witaminę D.

| Punkt końcowy | Placebo | 20 mcg | 40 mcg | |—|—|—| | Nowe złamanie kręgów | 14% | 5% | 4% | | Ryzyko względne złamania kręgów | — | 0,35 (95% CI 0,22–0,55) | 0,31 (95% CI 0,19–0,50) | | Nowe pozakręgowe złamanie niskoenergetyczne | 6% | 3% | 3% | | BMD odcinka lędźwiowego kręgosłupa vs placebo | — | +9 punktów | +13 punktów | | BMD szyjki kości udowej vs placebo | — | +3 punkty | +6 punktów |

Dawka 40 mcg silniej zwiększyła gęstość mineralną kości, ale nie zmniejszyła dodatkowo liczby złamań i wywoływała więcej działań niepożądanych. Zatwierdzono wyłącznie dawkę 20 mcg.

W przedstawionej w ulotce analizie ramienia 20 mcg odnotowano bezwzględne zmniejszenie ryzyka złamań kręgów o 9,3% (95% CI 5,5–13,1) oraz względne zmniejszenie o 65% (95% CI 45–78). Gęstość mineralna kości (BMD) odcinka lędźwiowego kręgosłupa wzrosła o 9,7% w porównaniu z 1,1% w grupie placebo. Biopsje kości wykonane u 35 kobiet wykazały prawidłową mineralizację i prawidłową jakość nowo utworzonej tkanki kostnej (ulotka FDA).

Bezpośrednie porównanie z bisfosfonianem (badanie VERO)

Badanie VERO było pierwszą próbą bezpośrednio porównującą dwa leki na osteoporozę, w której pierwszorzędowym punktem końcowym były złamania. Przydzielono w nim losowo 1360 kobiet po menopauzie z ciężką osteoporozą (z co najmniej dwoma umiarkowanymi lub jednym ciężkim złamaniem kręgów) do grupy otrzymującej teryparatyd w dawce 20 mcg na dobę lub doustny ryzedronian w dawce 35 mg raz w tygodniu przez 24 miesiące, w warunkach podwójnie ślepej próby (Kendler et al., Lancet 2018):

| Punkt końcowy po 24 miesiącach | Teryparatyd | Ryzedronian | Efekt (95% CI) | |—|—|—| | Nowe złamanie kręgów | 5,4% | 12,0% | RR 0,44 (0,29–0,68) | | Złamanie objawowe (kliniczne) | 4,8% | 9,8% | HR 0,48 (0,32–0,74) | | Pozakręgowe złamanie niskoenergetyczne | 4,0% | 6,1% | HR 0,66 (0,39–1,10), nieistotne statystycznie |

Badanie zostało sfinansowane przez firmę Lilly.

Mężczyźni z osteoporozą

W badaniu obejmującym 437 mężczyzn z niską wartością BMD kręgosłupa lub biodra porównano podawany codziennie teryparatyd w dawce 20 mcg, 40 mcg oraz placebo (Orwoll et al., JBMR 2003). Również to badanie przerwano przedwcześnie – po medianie czasu obserwacji wynoszącej 11 miesięcy – z powodu wyników uzyskanych u szczurów. Przy dawce 20 mcg:

wartość BMD kręgosłupa wzrosła o 5,9%, a szyjki kości udowej o 1,5% powyżej poziomu wyjściowego;
odpowiedź na leczenie była zbliżona niezależnie od stężenia testosteronu, wieku czy wyjściowego BMD;
nie badano częstości złamań, dlatego wskazanie u mężczyzn sformułowano jako „w celu zwiększenia masy kostnej”.

Osteoporoza wywołana glikokortykosteroidami

W 18-miesięcznym badaniu z podwójnie ślepą próbą przydzielono losowo 428 dorosłych długotrwale przyjmujących glikokortykosteroidy do grupy otrzymującej teryparatyd w dawce 20 mcg na dobę lub alendronian w dawce 10 mg na dobę (Saag et al., NEJM 2007):

Punkt końcowy	Teryparatyd	Alendronian
Zmiana BMD odcinka lędźwiowego kręgosłupa	+7,2%	+3,4%
Nowe złamanie kręgów	0,6%	6,1% (p = 0,004)
Złamanie pozakręgowe	5,6%	3,7% (p = 0,36)

W grupie przyjmującej teryparatyd u większej liczby pacjentów odnotowano co najmniej jeden podwyższony wynik stężenia wapnia w surowicy.

Co dzieje się po odstawieniu oraz sekwencja leczenia

Przyrosty BMD uzyskane dzięki teryparatydowi same w sobie nie są trwałe. W badaniu przedłużonym DATA-Switch u kobiet po menopauzie, które po 2 latach przyjmowania teryparatydu przeszły na denosumab, masa kostna nadal rosła: po 4 latach wartość BMD kręgosłupa była wyższa o 18,3%. Z kolei u kobiet, u których zastosowano odwrotną kolejność – przejście z denosumabu na teryparatyd – wystąpiła postępująca lub przejściowa utrata masy kostnej, szczególnie w obrębie biodra i nadgarstka (Leder et al., Lancet 2015). Badanie to było niewielkie (analizą objęto 77 kobiet). Autorzy podsumowali, że wyniki te należy brać pod uwagę przy wyborze pierwszego i kolejnego leku.

Gojenie złamań (zastosowanie pozarejestracyjne)

W internecie teryparatyd bywa często omawiany jako środek przyspieszający powrót do zdrowia po urazach. Kontrolowane dane u ludzi dotyczące zrostu świeżych złamań są jednak niejednoznaczne:

Badanie	Schemat badania	Wynik
Złamanie dalszego końca kości promieniowej (Aspenberg et al., JBMR 2010)	102 kobiety po menopauzie, placebo vs 20 lub 40 mcg przez 8 tygodni	Główne porównanie (40 mcg vs placebo) nieistotne statystycznie. W analizie post hoc dawka 20 mcg skróciła medianę czasu do wygojenia (7,4 vs 9,1 tygodnia).
Złamanie szyjki kości udowej (Bhandari et al., Clin Orthop 2016)	159 pacjentów, 20 mcg vs placebo przez 6 miesięcy; zakończone przedwcześnie z powodu powolnej rekrutacji	Brak różnic w częstości reoperacji, zroście radiologicznym i nasileniu bólu.
Złamanie miednicy (Nieves et al., Osteoporos Int 2022)	35 starszych dorosłych, 20 mcg vs placebo przez 3 miesiące	Brak różnic w zroście ocenianym w TK i nasileniu bólu; sprawność fizyczna poprawiła się wyłącznie w grupie teryparatydu.

W metaanalizie badań randomizowanych z 2021 r. stwierdzono, że analogi PTH poprawiały wyniki funkcjonalne, ale nie wpływały na tempo zrostu złamań ani na ból (Eastman et al., Osteoporos Int 2021). Zauważono w niej, że do większości badań włączano osoby starsze z osteoporozą, a dowody dla młodszych pacjentów bez osteoporozy są słabsze. Przyspieszanie zrostu złamań nie jest zatwierdzonym wskazaniem.

W odniesieniu do tkanek miękkich w niewielkim badaniu z potrójnie ślepą próbą przydzielono losowo 50 dorosłych w wieku 50–80 lat do grupy otrzymującej teryparatyd w dawce 20 mcg na dobę lub placebo przez 3 miesiące po artroskopowej naprawie stożka rotatorów (Guity et al., JBJS Open Access 2025). Po 1 roku nie stwierdzono różnic w punktacji czynności barku ani w nasileniu bólu, a odsetki ponownych uszkodzeń w badaniu MRI były zbliżone (8,7% vs 10%). Nie znaleźliśmy żadnych kontrolowanych badań z udziałem ludzi dotyczących urazów mięśni lub więzadeł.

Działania niepożądane i ryzyko

Kostniakomięsak: od ostrzeżenia w ramce do standardowego ostrzeżenia

W dwuletnich badaniach na szczurach teryparatyd powodował zależny od dawki i czasu trwania wzrost częstości występowania kostniakomięsaka. W grupach otrzymujących wysokie dawki (przy ekspozycji 3–60 razy większej niż u ludzi) odsetek ten sięgał 40–50%. Nowotworów kości nie zaobserwowano natomiast w 18-miesięcznym badaniu na małpach po owariektomii, obserwowanych przez kolejne 3 lata (ulotka FDA).

Z tego powodu lek Forteo wprowadzono na rynek z ostrzeżeniem w ramce, 2-letnim limitem stosowania w ciągu całego życia oraz wymogiem prowadzenia nadzoru onkologicznego po wprowadzeniu do obrotu (Krege et al., JBMR Plus 2022). Ulotka z kwietnia 2020 r. nadal zawierała nagłówek „OSTRZEŻENIE: POTENCJALNE RYZYKO KOSTNIAKOMIĘSAKA”, zalecający lekarzom przepisywanie leku wyłącznie wtedy, gdy korzyści przewyższają to potencjalne ryzyko (ulotka FDA, kwiecień 2020 r.).

W dniu 16 listopada 2020 r. FDA zatwierdziła zmianę porejestracyjną, która usunęła ostrzeżenie w ramce, złagodziła limit czasu leczenia, dodała zwapnienia skóry do sekcji ostrzeżeń oraz uzupełniła ulotkę o wyniki badań nadzoru porejestracyjnego (pismo zatwierdzające FDA S-054). Dane uzyskane u ludzi, które legły u podstaw tej decyzji:

Badanie	Populacja	Wynik
Badanie nadzoru nad kostniakomięsakiem, 2003–2016 (Gilsenan et al., JBMR 2021)	Przypadki z amerykańskich rejestrów nowotworowych, wywiady z 1173 pacjentami	3 osoby stosujące wcześniej teryparatyd wobec 4,17 oczekiwanych; standaryzowany współczynnik zapadalności 0,72 (90% CI 0,20–1,86)
Rejestr pacjentów Forteo, 2009–2019 (Gilsenan et al., Osteoporos Int 2021)	75 247 pacjentów, 361 763 osobolata	0 przypadków; autorzy zaznaczają, że czas obserwacji był krótszy niż zakładano
Dwa amerykańskie badania oparte na bazach roszczeń ubezpieczeniowych (ulotka FDA)	379 283 i 153 316 pacjentów przyjmujących lek	3 i 0 przypadków; ryzyko zbliżone do grup porównawczych, przy ograniczeniach związanych z kontrolą czynników zakłócających

Dla kontekstu podstawowa częstość występowania kostniakomięsaka u dorosłych mieszkańców USA w wieku 40 lat lub starszych wynosi około 2,5 przypadku na milion rocznie (Gilsenan et al., JBMR 2021).

Aktualna ulotka nadal wymienia kostniakomięsaka w sekcji standardowych ostrzeżeń. Odnotowuje opisy przypadków zgłoszone po wprowadzeniu leku do obrotu, brak zwiększonego ryzyka w badaniach obserwacyjnych oraz ograniczone dane dotyczące stosowania powyżej 2 lat. Zaleca unikanie podawania teryparatydu osobom o podwyższonym ryzyku wyjściowym:

z niezarośniętymi chrząstkami wzrostowymi (dzieci i młodzi dorośli);
z metabolicznymi chorobami kości innymi niż osteoporoza, w tym z chorobą Pageta;
z przerzutami do kości lub nowotworem układu kostnego w wywiadzie;
po przebytej radioterapii obejmującej kościec;
z dziedzicznymi schorzeniami predysponującymi do wystąpienia kostniakomięsaka.

Nadwrażliwość (aktualizacja z sierpnia 2026 r.)

W kwietniu 2026 r. FDA powiadomiła firmę Lilly o nowych informacjach dotyczących bezpieczeństwa związanych z reakcjami nadwrażliwości, które według agencji należało uwzględnić w drukach informacyjnych produktów zawierających parathormon. Wynikająca z tego aktualizacja ulotki leku Forteo została zatwierdzona 3 sierpnia 2026 r. (pismo zatwierdzające FDA S-059). Aktualna ulotka:

wymienia anafilaksję, obrzęk naczynioruchowy i pokrzywkę zgłaszane podczas stosowania analogów PTH, w tym leku Forteo;
zaleca przerwanie podawania leku w razie wystąpienia reakcji oraz trwałe odstawienie po ciężkiej reakcji;
wymienia ciężką nadwrażliwość na teryparatyd lub substancje pomocnicze w wywiadzie jako jedyne przeciwwskazanie (wcześniejsze wersje ulotki uznawały za przeciwwskazanie każdą nadwrażliwość na teryparatyd lub substancje pomocnicze).

Wapń, kamica nerkowa i kalcyfilaksja

Teryparatyd podnosi stężenie wapnia we krwi na kilka godzin po podaniu każdej dawki. W badaniach klinicznych przejściowa hiperkalcemia po 4–6 godzinach od podania dawki wystąpiła co najmniej raz u 11% kobiet i 6% mężczyzn, w porównaniu z 2% i 0% w grupie placebo. W powtórnym badaniu potwierdzono ją u 3% kobiet i 1% mężczyzn. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki hiperkalcemii przekraczającej 13 mg/dL (ulotka FDA).

Ulotka zwraca również uwagę na następujące kwestie:

należy unikać stosowania leku u osób z współistniejącymi zaburzeniami przebiegającymi z hiperkalcemią, takimi jak pierwotna nadczynność przytarczyc;
zgłaszano przypadki ciężkiej kalcyfilaksji (odkładania się złogów wapnia w drobnych naczyniach krwionośnych skóry); czynniki ryzyka obejmują choroby autoimmunologiczne, niewydolność nerek oraz jednoczesne stosowanie warfaryny lub ogólnoustrojowych kortykosteroidów;
częstość występowania kamicy nerkowej była zbliżona do grupy placebo, jednak nie badano osób z aktywną lub niedawno przebytą kamicą nerkową;
stężenie kwasu moczowego w surowicy wzrosło powyżej normy u 3% pacjentów wobec 1% w grupie placebo, bez częstszego występowania dny moczanowej.

Niedociśnienie ortostatyczne i inne częste działania niepożądane

W krótkich badaniach farmakologii klinicznej u 5% zdrowych ochotników wystąpiło krótkotrwałe objawowe niedociśnienie ortostatyczne (spadek ciśnienia tętniczego przy wstawaniu), zazwyczaj w ciągu 4 godzin od podania jednej z pierwszych dawek. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi (powyżej 10%) były ból stawów, ból uogólniony i nudności.

Zdarzenie (połączone dane z badań, n = 691 na grupę)	Teryparatyd	Placebo
Ból stawów (artralgia)	10,1%	8,4%
Nudności	8,5%	6,7%
Zawroty głowy	8,0%	5,4%
Kurcze mięśni nóg	2,6%	1,3%
Omdlenie	2,6%	1,4%
Ciężkie zdarzenia niepożądane	16%	19%

W badaniu dotyczącym osteoporozy posteroidowej nudności (14% vs 7%), zapalenie płuc (6% vs 3%) oraz półpasiec (3% vs 1%) występowały częściej podczas stosowania teryparatydu niż alendronianu (ulotka FDA).

Interakcje i szczególne grupy pacjentów

Digoksyna. Wzrost stężenia wapnia może predysponować do toksyczności naparstnicy, dlatego ulotka zwraca szczególną uwagę na to połączenie.
Leki moczopędne. W badaniach opisanych w ulotce hydrochlorotiazyd oraz podawany dożylnie furosemid powodowały jedynie niewielkie, nieistotne klinicznie zmiany stężenia wapnia.
Ciąża i karmienie piersią. Brak danych u ludzi. Ulotka zaleca rozważenie odstawienia leku w razie stwierdzenia ciąży oraz niekarmienie piersią podczas terapii.
Przedawkowanie. Błędy w dawkowaniu sięgające 800 mcg (zawartość całego wstrzykiwacza) wywoływały nudności, osłabienie i niskie ciśnienie tętnicze, bez zgłoszonych przypadków śmiertelnych.
Przeciwciała. W badaniu kluczowym przeciwciała przeciwko teryparatydowi pojawiły się u 3% kobiet, nie wpływając na stężenie wapnia ani na odpowiedź w zakresie BMD.

Status prawny i stosowanie poza medycyną

W USA teryparatyd jest lekiem wydawanym na receptę. Nie znajduje się na liście steroidów anabolicznych z wykazów substancji kontrolowanych (21 CFR 1308.13). Nie jest również wymieniony z nazwy na Liście Substancji i Metod Zabronionych WADA na rok 2026. Kategoria czynników wzrostu (S2.3) na tej liście ma jednak charakter otwarty: obejmuje wymienione przykłady oraz inne czynniki wzrostu lub modulatory wpływające na syntezę białek w mięśniach, ścięgnach lub więzadłach, unaczynienie bądź zdolności regeneracyjne. Analogi PTH nie figurują wśród wymienionych z nazwy przykładów.

Teryparatyd sprzedawany poza aptekami jako „peptyd badawczy” nie jest produktem zatwierdzonym przez FDA, a jego tożsamość chemiczna, dawka i jałowość nie podlegają weryfikacji. Zatwierdzony wstrzykiwacz wymaga ponadto przechowywania w lodówce przez cały czas z wyjątkiem momentu podania.

Najważniejsze informacje

Kościotwórczy fragment hormonu. Teryparatyd to aktywny fragment 1-34 parathormonu. Krótka codzienna ekspozycja buduje kość, podczas gdy ciągły nadmiar PTH może ją osłabiać.
Udowodnione zmniejszenie ryzyka złamań. W dawce 20 mcg/dzień zmniejszał częstość nowych złamań kręgów o około dwie trzecie w porównaniu z placebo i przewyższał skutecznością ryzedronian w ciężkiej osteoporozie.
Usunięto ostrzeżenie w ramce. W listopadzie 2020 r. FDA usunęła ostrzeżenie w ramce dotyczące kostniakomięsaka po tym, jak duże badania nadzoru porejestracyjnego nie wykazały wzrostu zachorowań na ten nowotwór u ludzi. Wyniki uzyskane u szczurów pozostają w ulotce jako standardowe ostrzeżenie.
Limit 2 lat ma obecnie charakter warunkowy. Stosowanie przez okres dłuższy niż 2 lata w ciągu całego życia można rozważyć, jeśli ryzyko złamań pozostaje wysokie lub ponownie wzrasta, choć dane długoterminowe są ograniczone.
Należy zwracać uwagę na stężenie wapnia i reakcje alergiczne. Głównymi zagrożeniami opisanymi w ulotce są przejściowa hiperkalcemia, kalcyfilaksja oraz – od sierpnia 2026 r. – ciężkie reakcje nadwrażliwości.
Nie jest to lek na mięśnie ani urazy sportowe. Brak kontrolowanych danych wykazujących wpływ na mięśnie lub wydolność, a badania nad zrostem złamań i gojeniem ścięgien dają wyniki niejednoznaczne lub zerowe.

Źródła

Eli Lilly and Company. Forteo (teriparatide injection), prescribing information, revised 08/2026. DailyMed; Drugs@FDA, NDA 021318.
Eli Lilly and Company. Forteo (teriparatide injection), prescribing information, 04/2020 (with osteosarcoma boxed warning). FDA.
US Food and Drug Administration. NDA 021318/S-054 supplement approval letter. November 16, 2020. FDA.
US Food and Drug Administration. NDA 021318/S-059 supplement approval letter. August 3, 2026. FDA.
US Food and Drug Administration. Drugs@FDA: Bonsity (teriparatide), NDA 211939; Teriparatide (Amphastar), ANDA 213641. Drugs@FDA, NDA 211939; Drugs@FDA, ANDA 213641.
Neer RM, Arnaud CD, Zanchetta JR, et al. Effect of parathyroid hormone (1-34) on fractures and bone mineral density in postmenopausal women with osteoporosis. N Engl J Med. 2001;344(19):1434–1441. PubMed.
Kendler DL, Marin F, Zerbini CAF, et al. Effects of teriparatide and risedronate on new fractures in post-menopausal women with severe osteoporosis (VERO): a multicentre, double-blind, double-dummy, randomised controlled trial. Lancet. 2018;391(10117):230–240. PubMed.
Orwoll ES, Scheele WH, Paul S, et al. The effect of teriparatide [human parathyroid hormone (1-34)] therapy on bone density in men with osteoporosis. J Bone Miner Res. 2003;18(1):9–17. PubMed.
Saag KG, Shane E, Boonen S, et al. Teriparatide or alendronate in glucocorticoid-induced osteoporosis. N Engl J Med. 2007;357(20):2028–2039. PubMed.
Leder BZ, Tsai JN, Uihlein AV, et al. Denosumab and teriparatide transitions in postmenopausal osteoporosis (the DATA-Switch study): extension of a randomised controlled trial. Lancet. 2015;386(9999):1147–1155. PubMed.
Aspenberg P, Genant HK, Johansson T, et al. Teriparatide for acceleration of fracture repair in humans: a prospective, randomized, double-blind study of 102 postmenopausal women with distal radial fractures. J Bone Miner Res. 2010;25(2):404–414. PubMed.
Bhandari M, Jin L, See K, et al. Does Teriparatide Improve Femoral Neck Fracture Healing: Results From A Randomized Placebo-controlled Trial. Clin Orthop Relat Res. 2016;474(5):1234–1244. PubMed.
Nieves JW, Cosman F, McMahon D, et al. Teriparatide and pelvic fracture healing: a phase 2 randomized controlled trial. Osteoporos Int. 2022;33(1):239–250. PubMed.
Eastman K, Gerlach M, Piec I, et al. Effectiveness of parathyroid hormone (PTH) analogues on fracture healing: a meta-analysis. Osteoporos Int. 2021;32(8):1531–1546. PubMed.
Krege JH, Gilsenan AW, Komacko JL, Kellier-Steele N. Teriparatide and Osteosarcoma Risk: History, Science, Elimination of Boxed Warning, and Other Label Updates. JBMR Plus. 2022;6(9):e10665. PubMed.
Gilsenan A, Midkiff K, Harris D, et al. Teriparatide Did Not Increase Adult Osteosarcoma Incidence in a 15-Year US Postmarketing Surveillance Study. J Bone Miner Res. 2021;36(2):244–251. PubMed.
Gilsenan A, Harris D, Reynolds M, et al. Long-term cancer surveillance: results from the Forteo Patient Registry Surveillance Study. Osteoporos Int. 2021;32(4):645–651. PubMed.
Guity MR, Hoveidaei AH, Farsani AS, et al. Effectiveness of Teriparatide (rhPTH) in Enhancing Functional Recovery After Arthroscopic Rotator Cuff Repair: A Triple-Blind Randomized Clinical Trial. JB JS Open Access. 2025;10(3):e25.00035. PubMed.
US Drug Enforcement Administration. Schedules of controlled substances: Schedule III. 21 CFR 1308.13. eCFR.
World Anti-Doping Agency. World Anti-Doping Code International Standard: Prohibited List 2026. WADA 2026 Prohibited List.

Teryparatyd (Forteo)