Kofeina to stymulant występujący naturalnie w kawie, herbacie i kakao oraz dodawany do napojów gazowanych, napojów energetyzujących, produktów przedtreningowych i dostępnych bez recepty tabletek pobudzających. W sporcie jest sprzedawana głównie jako kofeina bezwodna, czyli suchy proszek prasowany w tabletki lub kapsułki.

Jest jednym z nielicznych suplementów z mocnymi dowodami na korzyść dla wyników sportowych. Międzynarodowy Komitet Olimpijski (IOC) wymienia ją w wąskiej grupie suplementów, obok kreatyny, azotanów i wodorowęglanu, dla których istnieją dobre dowody korzyści (Maughan et al., BJSM 2018). Korzyści są małe do umiarkowanych, bardzo różnią się między osobami i wiążą się z kompromisami w zakresie snu, lęku i ciśnienia tętniczego. Kofeina nie jest zabroniona w sporcie; WADA jedynie ją monitoruje.

Ta strona podsumowuje, co podają stanowiska naukowe (position stands), metaanalizy, FDA i WADA. Służy wyłącznie celom edukacyjnym i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Klasa	Stymulant z grupy metyloksantyn; antagonista receptorów adenozynowych
Chemia	1,3,7-trimetyloksantyna; C₈H₁₀N₄O₂; 194,19 g/mol (PubChem)
Częste źródła	Kawa, herbata, napoje gazowane, napoje energetyzujące, suplementy przedtreningowe, tabletki pobudzające OTC (bez recepty)
Dawka leku OTC w USA	100–200 mg, nie częściej niż co 3–4 h (21 CFR 340.50)
Badana dawka ergogeniczna	3–6 mg/kg masy ciała, najczęściej około 60 min przed wysiłkiem (ISSN 2021, IOC 2018)
Okres półtrwania	Zwykle 4–6 h u dorosłych, ale podawany od 1,5 do 10 h (ISSN 2021)
Metabolizm	Ponad 95% przez enzym wątrobowy CYP1A2, głównie do paraksantyny
Wartość referencyjna spożycia wg FDA	400 mg/dobę, podawane jako ilość zwykle niepowiązana z niekorzystnymi skutkami u większości dorosłych
WADA 2026	W Programie Monitoringu (Monitoring Program); nie jest substancją zabronioną

Czym jest

Kofeina jest alkaloidem purynowym, chemicznie 1,3,7-trimetyloksantyną (PubChem). Jest spokrewniona z teofiliną (lekiem na astmę) i teobrominą (głównym stymulantem w kakao), które są także dwoma z jej produktów rozpadu.

Jej głównym działaniem jest blokowanie receptorów adenozynowych. Adenozyna gromadzi się w mózgu w ciągu godzin czuwania i sprzyja senności, więc jej zablokowanie zwiększa czujność. Konsensus IOC wymienia kilka mechanizmów, które mogą wyjaśniać wpływ na wyniki sportowe (Maughan et al., BJSM 2018):

antagonizm wobec receptorów adenozynowych;
zwiększone uwalnianie endorfin;
poprawiona czynność nerwowo-mięśniowa;
poprawiona czujność i uwaga;
zmniejszone odczuwanie wysiłku podczas ćwiczeń.

Zawartość w popularnych napojach bardzo się różni. FDA podaje takie typowe zakresy na 12 fl oz (355 mL) (FDA, Spilling the Beans):

Napój	Typowa zawartość kofeiny na 12 fl oz
Napój gazowany z kofeiną	23–83 mg
Zielona herbata	37 mg
Czarna herbata	71 mg
Kawa parzona (zwykła, niespecjalistyczna)	113–247 mg
Napój energetyzujący	41–246 mg

FDA zauważa też, że kawa bezkofeinowa nie jest wolna od kofeiny: typowa filiżanka 8 fl oz zawiera 2–15 mg. Organizm przetwarza kofeinę tak samo, niezależnie od tego, czy pochodzi z kawy, czy została dodana do produktu.

Powiązane strony biblioteki omawiają L-teaninę, aminokwas herbaty często łączony z kofeiną, oraz inne stymulanty, takie jak synefryna i efedryna.

Farmakokinetyka

Kofeina jest szybko wchłaniana z przewodu pokarmowego, głównie z jelita cienkiego, ale także z żołądka (Guest et al., JISSN 2021). Stanowisko ISSN podaje następujące informacje:

Parametr	Co podaje ISSN
Wchłanianie	Szybkie, głównie w jelicie cienkim; guma do żucia z kofeiną wchłania się także przez błonę śluzową jamy ustnej, co może być szybsze
Czas do szczytu	W jednym małym badaniu (n = 3) przy 160 mg: około 0,5 h dla kawy i herbaty, 2 h dla coli
Główny enzym	CYP1A2 w wątrobie, który przetwarza ponad 95% kofeiny
Główne metabolity	Paraksantyna ≈84%, teobromina ≈12%, teofilina ≈4%
Wydalane w postaci niezmienionej z moczem	Około 3–5%
Okres półtrwania	Zwykle 4–6 h; u dorosłych może wynosić od 1,5 do 10 h

Dlaczego okres półtrwania tak się różni

Aktywność CYP1A2 bardzo różni się między osobami, więc ta sama dawka może utrzymywać się znacznie dłużej u jednej osoby niż u innej (Nehlig, Pharmacol Rev 2018). ISSN wymienia główne czynniki (Guest et al., JISSN 2021):

Wolniejsze usuwanie: ciąża i hormonalne środki antykoncepcyjne.
Szybsze usuwanie: palenie papierosów i intensywne nawykowe spożywanie kofeiny, które indukują CYP1A2.
W obu kierunkach: niektóre czynniki dietetyczne oraz zmienność genu CYP1A2.

Najlepiej zbadanym wariantem genu jest polimorfizm -163A>C (rs762551). Osoby z genotypem AA są często nazywane „szybkimi metabolizerami”, a nosiciele allelu C „wolnymi metabolizerami”. Przegląd Nehliga zauważa też, że na usuwanie kofeiny wpływają wiek, hormony płciowe, choroby wątroby, otyłość i wiele leków.

Status regulacyjny

Składnik żywności. FDA nie ma przepisu dotyczącego wyłącznie „napojów energetyzujących”. Żywność paczkowana musi podawać kofeinę w składzie, gdy jest dodawana osobno, ale restauracje nie muszą podawać, ile kofeiny zawierają ich napoje (FDA, Spilling the Beans).
Lek OTC. Kofeina jest jedyną substancją czynną dozwoloną w amerykańskich produktach OTC typu „środek pobudzający” lub „stymulant”. Dawka dla dorosłych podana na etykiecie wynosi 100–200 mg, nie częściej niż co 3–4 godziny, „wyłącznie do okazjonalnego stosowania”, a produkty nie są przeznaczone dla dzieci poniżej 12 lat (21 CFR 340).
Czysta i wysoko skoncentrowana kofeina. FDA uważa sprzedawaną jako suplement diety czystą lub wysoko skoncentrowaną kofeinę luzem za poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego (patrz Działania niepożądane poniżej).

Co pokazują badania

Stanowiska naukowe (position stands)

Stanowisko ISSN (2021) uznało, że kofeina (Guest et al., JISSN 2021):

doraźnie poprawia wiele rodzajów wydolności wysiłkowej „w wielu, ale nie we wszystkich badaniach”, z małymi do umiarkowanych korzyściami dla wytrzymałości mięśniowej, szybkości ruchu, siły mięśniowej, sprintu, skoków i rzutów;
daje najbardziej spójne, umiarkowane do dużych korzyści w wytrzymałości tlenowej;
konsekwentnie poprawia wyniki przy 3–6 mg/kg masy ciała, przy czym minimalna skuteczna dawka może wynosić nawet 2 mg/kg;
przy bardzo wysokich dawkach, takich jak 9 mg/kg, powoduje wiele działań niepożądanych, choć nie jest potrzebna do uzyskania korzyści;
jest najczęściej przyjmowana około 60 minut przed wysiłkiem, choć w przypadku gumy do żucia może wystarczyć krótsze oczekiwanie;
działa zarówno u osób wytrenowanych, jak i niewytrenowanych oraz u większości osób poprawia uwagę i czujność.

Oświadczenie konsensusu IOC (2018) daje podobne podsumowanie (Maughan et al., BJSM 2018):

Temat	Podsumowanie IOC
Typowy protokół	3–6 mg/kg kofeiny bezwodnej około 60 min przed wysiłkiem
Opcja niższej dawki	Poniżej 3 mg/kg (około 200 mg) przed wysiłkiem i w jego trakcie, z węglowodanami
Wytrzymałość	Poprawia czas do zmęczenia i wyniki na czas w próbach trwających 5–150 min w kolarstwie, bieganiu, wioślarstwie i innych formach wysiłku
Niskie dawki w trakcie wysiłku	100–300 mg przyjęte po 15–80 min aktywności mogą poprawić wyniki kolarskie na czas o 3–7%
Krótki wysiłek o wysokiej intensywności	3–6 mg/kg przyjęte 50–60 min wcześniej daje poprawę o ponad 3% w zadaniach beztlenowych trwających 1–2 min oraz o 1–8% w powtarzanych sprintach w sportach zespołowych
Wyższe dawki	9 mg/kg lub więcej nie dodaje korzyści i zwiększa ryzyko nudności, lęku, bezsenności i niepokoju ruchowego
Bilans płynów	Kofeina działa moczopędnie, ale przy dawkach stosowanych w sporcie efekt jest niewielki

Obowiązują dwa zastrzeżenia. Autorzy stanowiska ISSN ujawnili wiele powiązań z firmami produkującymi suplementy, a samo ISSN otrzymywało dotacje od firm sprzedających produkty z kofeiną. Ponadto w przeglądzie przeglądów (umbrella review) metaanaliz większość badań źródłowych przeprowadzono na młodych mężczyznach (Grgic et al., BJSM 2020).

Przegląd metaanaliz

Przegląd przeglądów (umbrella review) zebrał 11 przeglądów systematycznych zawierających 21 metaanaliz (Grgic et al., BJSM 2020). Stwierdził, że:

kofeina działała ergogenicznie na wytrzymałość tlenową, siłę mięśniową, wytrzymałość mięśniową, moc, skoki i szybkość;
dowody dotyczące wytrzymałości mięśniowej, siły mięśniowej, mocy beztlenowej i wytrzymałości tlenowej były umiarkowanej jakości; dla pozostałych wyników niskiej lub bardzo niskiej;
efekt był zwykle większy w wysiłku tlenowym niż beztlenowym;
nie każda analiza dawała jednoznaczny kierunek efektu po uwzględnieniu 95% przedziału predykcji.

Siła i moc

Metaanaliza z 2018 r. zebrała badania kontrolowane placebo, w których mierzono siłę w maksymalnym ciężarze na 1 powtórzenie (1RM) (10 badań) oraz moc w skoku pionowym (10 badań) (Grgic et al., JISSN 2018):

Wynik	Standaryzowana różnica średnich wobec placebo (95% CI)
Siła maksymalna (1RM), ogółem	0,20 (0,03–0,36)
Siła górnych partii ciała	0,21 (0,02–0,39)
Siła dolnych partii ciała	0,15 (−0,05 do 0,34), nieistotna statystycznie
Moc (skok pionowy)	0,17 (0,00–0,34)

Wielkość efektu około 0,2 jest zwyczajowo nazywana małą. W treningu siłowym wpływ kofeiny jest rzeczywisty, ale niewielki.

Wytrzymałość

Metaanaliza z 2022 r. zebrała 21 randomizowanych badań z naprzemiennym podawaniem (crossover) dotyczących biegu wytrzymałościowego, z udziałem 254 uczestników, przy dawkach kofeiny 3–9 mg/kg (Wang et al., Nutrients 2022):

Wynik	Hedges’ g (95% CI)	Wielkość
Czas do wyczerpania, wszyscy biegacze	0,392 (0,214–0,571)	Średnia
Czas do wyczerpania, biegacze rekreacyjni	0,469 (0,185–0,754)	Średnia
Czas do wyczerpania, biegacze wytrenowani	0,344 (0,122–0,566)	Średnia
Czas ukończenia próby na czas	−0,101 (−0,190 do −0,012)	Mała (szybciej)

Tylko 19 uczestników stanowiły kobiety, więc autorzy wezwali do dalszych badań u kobiet oraz nad optymalną dawką.

Genetyka i indywidualna odpowiedź

Największe badanie kofeiny i genotypu CYP1A2 losowo przydzieliło 101 wyczynowych sportowców płci męskiej do placebo, 2 mg/kg lub 4 mg/kg kofeiny przed 10-kilometrową próbą kolarską na czas (Guest et al., MSSE 2018):

Grupa	2 mg/kg	4 mg/kg
Wszyscy sportowcy	—	3% szybciej niż po placebo
Genotyp AA („szybcy metabolizerzy”)	4,8% szybciej	6,8% szybciej
Genotyp AC	Brak efektu	Brak efektu
Genotyp CC („wolni metabolizerzy”)	Brak efektu	13,7% wolniej

Wyniki te nie były spójne w różnych badaniach. ISSN zauważa, że inne, mniejsze badania nie wykazały wpływu genotypu CYP1A2 albo wykazały korzyść tylko u wolnych metabolizerów (Guest et al., JISSN 2021). ISSN wymienia też nawykowe spożycie kofeiny jako możliwy czynnik indywidualnej odpowiedzi. Pierwszy autor obu prac jest konsultantem firmy zajmującej się testami genetycznymi, co ujawniono w stanowisku.

Działania niepożądane i ryzyko

Ile to za dużo

FDA podała 400 mg/dobę, czyli około dwóch do trzech filiżanek kawy po 12 fl oz, jako ilość „zwykle niepowiązaną z niekorzystnymi skutkami” u większości dorosłych (FDA, Spilling the Beans). FDA dodaje, że wrażliwość i szybkość eliminacji bardzo różnią się między osobami oraz że niektóre schorzenia i leki zwiększają wrażliwość.

Przegląd systematyczny badań z lat 2001–2015 doszedł do podobnych wniosków (Wikoff et al., Food Chem Toxicol 2017):

Populacja	Spożycie, które według przeglądu zwykle nie wiązało się z działaniami niepożądanymi
Zdrowi dorośli	Do 400 mg/dobę
Zdrowe kobiety w ciąży	Do 300 mg/dobę (wpływ na rozrodczość i rozwój)
Dzieci i młodzież	2,5 mg/kg/dobę (ograniczone dane)

FDA radzi osobom w ciąży, starającym się o ciążę lub karmiącym piersią, aby zapytały lekarza lub innego pracownika ochrony zdrowia, czy ograniczyć kofeinę. Zauważa również, że eksperci medyczni odradzają napoje energetyzujące dzieciom i nastolatkom.

Częste skutki nadmiaru kofeiny

FDA wymienia takie objawy nadmiaru kofeiny (FDA, Spilling the Beans):

szybkie tętno i kołatanie serca;
wysokie ciśnienie krwi;
bezsenność lub zaburzenia snu;
lęk i drżenie;
rozstrój żołądka i nudności;
ból głowy.

W badaniach nad wysiłkiem działania niepożądane, takie jak nudności, lęk, szybkie tętno i bezsenność, stają się częstsze przy 9 mg/kg lub więcej, czyli przy dawce, która nie daje dodatkowej korzyści (Maughan et al., BJSM 2018). FDA zauważa, że objawy odstawienia po ograniczeniu spożycia są nieprzyjemne, ale nie są uważane za niebezpieczne, i zaleca stopniowe zmniejszanie ilości.

Czysta i wysoko skoncentrowana kofeina

Jest to najpoważniejsze udokumentowane ryzyko. Według FDA (FDA, Pure and Highly Concentrated Caffeine; FDA, Spilling the Beans):

produkty z czystą i wysoko skoncentrowaną kofeiną przyczyniły się do co najmniej dwóch zgonów w USA;
jedna łyżeczka czystej kofeiny w proszku może zawierać tyle kofeiny, co 28 filiżanek kawy, a pół szklanki skoncentrowanego produktu płynnego więcej niż 20 filiżanek;
skutki toksyczne, takie jak drgawki, mogą wystąpić przy szybkim przyjęciu około 1200 mg, czyli mniej niż pół łyżeczki czystego proszku;
różnica między ilością bezpieczną a toksyczną jest bardzo mała, a kuchenne łyżki miarowe nie są wystarczająco dokładne, aby odmierzyć bezpieczną porcję;
toksyczność może powodować niebezpiecznie szybki lub nieregularny rytm serca, drgawki, wymioty, biegunkę, osłupienie, dezorientację i śmierć.

FDA wysyłała listy ostrzegawcze (warning letters) do dystrybutorów czystej kofeiny w proszku od 2015 r., a w kwietniu 2018 r. wydała wytyczne dla branży wyjaśniające, kiedy takie suplementy diety są uznawane za zafałszowane i nielegalne. FDA stwierdza, że część tych produktów nadal jest na rynku. Konsensus IOC opisuje dwa oddzielne incydenty w badaniach uniwersyteckich, w których błędy w obliczaniu dawki doprowadziły do tego, że ochotnicy otrzymali bardzo duże dawki, do 30 g, z niepożądanymi i potencjalnie śmiertelnymi reakcjami (Maughan et al., BJSM 2018).

Sen

Metaanaliza. Metaanaliza 24 badań z 2023 r. wykazała, że kofeina skróciła całkowity czas snu o 45 min i obniżyła wydajność snu o 7%, wydłużyła czas zasypiania o 9 min i zwiększyła czas czuwania po zaśnięciu o 12 min. Sen głęboki (N3 i N4) skrócił się o 11,4 min (Gardiner et al., Sleep Med Rev 2023). Na podstawie swojego modelu autorzy oszacowali, że kawę (107 mg) należy wypić co najmniej 8,8 h przed snem, a typową porcję przedtreningową (217,5 mg) co najmniej 13,2 h przed snem, aby nie stracić czasu snu.
Badanie czasu przyjęcia. U 12 zdrowych osób o prawidłowym śnie 400 mg kofeiny przyjęte w porze snu, 3 h przed snem lub 6 h przed snem istotnie zaburzało sen w porównaniu z placebo w każdym punkcie czasowym. Przyjęte 6 h przed snem skracało obiektywnie mierzony sen o 41 min, a różnica ta zbliżała się do istotności statystycznej (Drake et al., J Clin Sleep Med 2013).

ISSN zauważa, że wrażliwość na wpływ kofeiny na sen różni się między osobami, częściowo z powodu zmienności genetycznej (Guest et al., JISSN 2021).

Ciśnienie tętnicze

Kofeina podnosi ciśnienie tętnicze, a efekt jest większy po tabletkach z kofeiną niż po kawie.

Regularne spożycie. Metaanaliza 16 badań randomizowanych (1010 uczestników, każde trwające co najmniej 7 dni) wykazała, że czysta kofeina w medianie 410 mg/dobę podnosiła ciśnienie o 4,16/2,41 mmHg. Kawa podnosiła je tylko o 1,22/0,49 mmHg. Wpływ na tętno był znikomy (Noordzij et al., J Hypertens 2005).
Osoby z nadciśnieniem. W 5 badaniach pojedyncza dawka 200–300 mg podnosiła ciśnienie o 8,1/5,7 mmHg (95% CI 5,7–10,6 skurczowe; 4,1–7,4 rozkurczowe). Wzrost pojawiał się w ciągu pierwszej godziny i utrzymywał się co najmniej 3 h. Dłuższe badania z kawą (2 tygodnie) i badania kohortowe nie wykazały wyższego ciśnienia ani chorób sercowo-naczyniowych przy nawykowym piciu kawy (Mesas et al., Am J Clin Nutr 2011).

Interakcje

Inne stymulanty. Niektóre produkty łączą kofeinę z innymi stymulantami, takimi jak synefryna, johimbina lub DMAA. FDA radzi liczyć kofeinę ze wszystkich źródeł (FDA, Spilling the Beans).
Leki. Ponieważ CYP1A2 przetwarza niemal całą kofeinę, kofeina wchodzi w interakcje z wieloma lekami, które korzystają z tego enzymu lub na niego wpływają (Nehlig, Pharmacol Rev 2018).
Hormonalne środki antykoncepcyjne i ciąża spowalniają usuwanie kofeiny, a palenie je przyspiesza (Guest et al., JISSN 2021).

Status prawny i stosowanie w sporcie

Kofeina nie jest substancją zabronioną według Listy zabronionych substancji i metod WADA na 2026 r.. Lista wymienia kofeinę, wraz z bupropionem, nikotyną, fenylefryną, fenylopropanolaminą, pipradrolem i synefryną, jako objętą Programem Monitoringu na 2026 r. i „niebędącą substancją zabronioną”. W ramach Programu Monitoringu WADA śledzi stężenia kofeiny w próbkach moczu pobranych po zawodach (Aguilar-Navarro et al., Nutrients 2019). Dla porównania, według tej samej listy efedryna jest zabroniona w zawodach, gdy jej stężenie w moczu przekracza 10 µg/mL.

Nie zawsze tak było. Kofeina była zakazana przez IOC i inne organizacje antydopingowe w latach 1984–2004, tylko w zawodach, z progiem w moczu 12 µg/mL ustalonym w 1987 r. WADA usunęła ją z listy zabronionych od 1 stycznia 2004 r. (Aguilar-Navarro et al., Nutrients 2019). W 7488 hiszpańskich próbkach z kontroli antydopingowej mediana kofeiny w moczu wzrosła tylko nieznacznie, z 0,70 µg/mL w 2004 r. do 0,85 µg/mL w 2015 r., przy najwyższych poziomach w 2015 r. w kolarstwie, lekkoatletyce i wioślarstwie.

Najważniejsze informacje

Jeden z najlepiej udokumentowanych suplementów. ISSN i IOC zgadzają się, że kofeina poprawia wytrzymałość oraz, w mniejszym stopniu, siłę, moc i wyniki w sprincie.
Badane dawki to 3–6 mg/kg. Dawki 9 mg/kg lub wyższe zwiększają działania niepożądane bez dodatkowej korzyści; minimalna skuteczna dawka może wynosić nawet 2 mg/kg.
Efekty są umiarkowane i zmienne. Wpływ na siłę jest mały (SMD około 0,2), a odpowiedź różni się między osobami, być może częściowo z powodu genotypu CYP1A2, choć wyniki są niespójne.
Okres półtrwania wynosi zwykle 4–6 h, ale może sięgać 10 h. Kofeina przyjęta nawet 6 h przed snem może mierzalnie skracać sen.
Ciśnienie rośnie, zwłaszcza po tabletkach. Czysta kofeina w ilości około 400 mg/dobę podnosiła w badaniach ciśnienie o około 4/2 mmHg, bardziej niż kawa.
Prawdziwym zagrożeniem jest proszek. FDA wiąże czystą i wysoko skoncentrowaną kofeinę z co najmniej dwoma zgonami w USA; około 1200 mg przyjęte szybko może wywołać drgawki. Kofeina jest legalna w sporcie i jedynie monitorowana przez WADA.

Źródła

Guest NS, VanDusseldorp TA, Nelson MT, et al. International society of sports nutrition position stand: caffeine and exercise performance. J Int Soc Sports Nutr. 2021;18(1):1. PubMed; PMC.
Maughan RJ, Burke LM, Dvorak J, et al. IOC consensus statement: dietary supplements and the high-performance athlete. Br J Sports Med. 2018;52(7):439–455. PubMed; PMC.
Grgic J, Grgic I, Pickering C, et al. Wake up and smell the coffee: caffeine supplementation and exercise performance-an umbrella review of 21 published meta-analyses. Br J Sports Med. 2020;54(11):681–688. PubMed.
Grgic J, Trexler ET, Lazinica B, Pedisic Z. Effects of caffeine intake on muscle strength and power: a systematic review and meta-analysis. J Int Soc Sports Nutr. 2018;15:11. PubMed.
Wang Z, Qiu B, Gao J, Del Coso J. Effects of Caffeine Intake on Endurance Running Performance and Time to Exhaustion: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2022;15(1):148. PubMed.
Guest N, Corey P, Vescovi J, El-Sohemy A. Caffeine, CYP1A2 Genotype, and Endurance Performance in Athletes. Med Sci Sports Exerc. 2018;50(8):1570–1578. PubMed.
Nehlig A. Interindividual Differences in Caffeine Metabolism and Factors Driving Caffeine Consumption. Pharmacol Rev. 2018;70(2):384–411. PubMed.
Gardiner C, Weakley J, Burke LM, et al. The effect of caffeine on subsequent sleep: A systematic review and meta-analysis. Sleep Med Rev. 2023;69:101764. PubMed.
Drake C, Roehrs T, Shambroom J, Roth T. Caffeine effects on sleep taken 0, 3, or 6 hours before going to bed. J Clin Sleep Med. 2013;9(11):1195–1200. PubMed.
Noordzij M, Uiterwaal CS, Arends LR, et al. Blood pressure response to chronic intake of coffee and caffeine: a meta-analysis of randomized controlled trials. J Hypertens. 2005;23(5):921–928. PubMed.
Mesas AE, Leon-Muñoz LM, Rodriguez-Artalejo F, Lopez-Garcia E. The effect of coffee on blood pressure and cardiovascular disease in hypertensive individuals: a systematic review and meta-analysis. Am J Clin Nutr. 2011;94(4):1113–1126. PubMed.
Wikoff D, Welsh BT, Henderson R, et al. Systematic review of the potential adverse effects of caffeine consumption in healthy adults, pregnant women, adolescents, and children. Food Chem Toxicol. 2017;109(Pt 1):585–648. PubMed.
Food and Drug Administration. Spilling the Beans: How Much Caffeine is Too Much? Consumer Update; content current as of August 28, 2024. FDA.
Food and Drug Administration. Pure and Highly Concentrated Caffeine. Content current as of March 6, 2023. FDA.
Code of Federal Regulations. 21 CFR Part 340: Stimulant drug products for over-the-counter human use. eCFR.
World Anti-Doping Agency. World Anti-Doping Code International Standard: Prohibited List 2026. WADA 2026 Prohibited List.
Aguilar-Navarro M, Muñoz G, Salinero JJ, et al. Urine Caffeine Concentration in Doping Control Samples from 2004 to 2015. Nutrients. 2019;11(2):286. PubMed.
National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound Summary for CID 2519, Caffeine. PubChem.

Kofeina