Tymulina to niewielki hormon wytwarzany przez grasicę – gruczoł położony za mostkiem, w którym dojrzewają limfocyty T (rodzaj krwinek białych). Jest to peptyd zbudowany z dziewięciu aminokwasów, który staje się aktywny biologicznie dopiero po związaniu jednego jonu cynku. Po raz pierwszy wyizolowano go w 1977 r. pod francuską nazwą facteur thymique sérique (FTS, „surowiczy czynnik grasiczy”), a syntetyczny peptyd badano później jako lek pod nazwą nonatymulina.

Obecnie syntetyczna tymulina funkcjonuje w obrocie jako peptyd badawczy, a preparat homeopatyczny noszący jej nazwę jest oznaczony jako środek „wspomagający odporność”. Najważniejszy fakt: nie jest to lek zatwierdzony w żadnym kraju, do którego danych udało nam się dotrzeć, a jedyne kontrolowane badania z udziałem ludzi to kilka niewielkich prac z lat 1980., przeprowadzonych w reumatoidalnym zapaleniu stawów i stwardnieniu rozsianym. W żadnym badaniu u ludzi nie oceniano jej wpływu na mięśnie, regenerację, funkcje poznawcze ani wydolność fizyczną.

Na tej stronie podsumowano informacje zawarte w oryginalnych pracach biochemicznych, badaniach z udziałem ludzi oraz raportach organów regulacyjnych. Materiał ma wyłącznie charakter edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Klasa	Naturalny hormon grasiczy; nonapeptyd wiążący cynk (metalopeptyd)
Inne nazwy	Facteur thymique sérique (FTS), surowiczy czynnik grasiczy, FTS-Zn; postać syntetyczna badana jako nonatymulina
Budowa chemiczna	C₃₃H₅₄N₁₂O₁₅, 858,9 g/mol dla peptydu pozbawionego cynku (PubChem); postać aktywna wiąże cynk w stosunku 1:1
Źródło w organizmie	Wytwarzana wyłącznie przez komórki nabłonkowe grasicy
Badane dawki (u ludzi)	Nonatymulina 1, 5 i 10 mg/dobę w badaniach dotyczących reumatoidalnego zapalenia stawów (1987)
Okres półtrwania	Nie znaleziono opublikowanych danych farmakokinetycznych u ludzi
Rejestracja	Nie jest lekiem zatwierdzonym przez FDA; nieobecna na amerykańskiej liście substancji luzem 503A do receptury aptecznej; w bazie DailyMed figuruje jeden „niezatwierdzony produkt homeopatyczny” 9C
Status WADA	Niewymieniona z nazwy na liście z 2026 r.; substancje niezatwierdzone podlegają klasie S0, zabronionej w każdym czasie

Czym jest

Odkrycie i budowa

Francuscy badacze pod kierunkiem Jeana-François Bacha i Mireille Dardenne wyizolowali „krążący czynnik grasiczy” z 1000 litrów surowicy świńskiej i wykazali, że jest on nonapeptydem – łańcuchem złożonym z dziewięciu aminokwasów (Dardenne et al., J Biol Chem 1977). W pracy towarzyszącej opisano jego sekwencję, która rozpoczyna się kwasem piroglutaminowym (pierścieniową, zamkniętą postacią kwasu glutaminowego). Syntetyczna kopia wykazywała taką samą aktywność biologiczną jak naturalny peptyd (Pléau et al., J Biol Chem 1977).

W 1982 r. ten sam zespół odkrył, że FTS tracił aktywność po usunięciu z niego metali i odzyskiwał ją po ponownym dodaniu cynku. Najlepszą aktywację uzyskiwano przy stosunku jednego jonu cynku na jedną cząsteczkę peptydu. Dla aktywnej postaci związanej z cynkiem badacze zaproponowali nazwę „tymulina” (Dardenne et al., PNAS 1982). Peptyd pozbawiony cynku jest biologicznie nieaktywny.

W surowicy część krążącej tymuliny jest przenoszona przez większe białko o rozmiarze zbliżonym do albuminy, zamiast krążyć w postaci wolnej (Dardenne et al., Eur J Immunol 1980).

Co robi w organizmie

Tymulina jest wytwarzana wyłącznie przez komórki nabłonkowe grasicy. Bierze udział w kilku etapach różnicowania limfocytów T, zarówno wewnątrz grasicy, jak i poza nią (Reggiani et al., Ann N Y Acad Sci 2009). Jej odkrywcy opisali ją jako „hormon zależny od cynku”, który wzmacnia szereg funkcji limfocytów T u biorców z prawidłową lub częściowo upośledzoną czynnością grasicy (Bach & Dardenne 1989).

Tymulina funkcjonuje również w dwukierunkowym sprzężeniu z układem hormonalnym (Reggiani et al. 2009):

Hormony podnoszące lub obniżające stężenie tymuliny. Hormon wzrostu (GH), prolaktyna i hormony tarczycy pobudzają uwalnianie tymuliny w badaniach na zwierzętach i komórkach. U dzieci z wrodzonym niedoborem GH niskie stężenia tymuliny wzrastały w stronę wartości prawidłowych podczas terapii GH, natomiast u osób z akromegalią (nadmiarem GH) stężenia były wyższe niż u dobranych pod względem wieku osób z grupy kontrolnej.
Stan tarczycy u ludzi. U pacjentów z nadczynnością tarczycy stężenia tymuliny były wyższe niż u osób zdrowych, a u pacjentów z niedoczynnością tarczycy – niższe; obie te zmiany cofały się pod wpływem leczenia (Fabris et al., JCEM 1986).
Wpływ na przysadkę mózgową u szczurów. W komórkach i tkance przysadki szczura tymulina zmieniała wydzielanie LH, prolaktyny, ACTH i innych hormonów. Są to obserwacje laboratoryjne, których nie wykazano u ludzi.

Tymulina to nie to samo co inne peptydy grasicze

Kilka niespokrewnionych ze sobą peptydów pochodzących z grasicy jest sprzedawanych pod podobnymi nazwami. Różnią się one wielkością, budową oraz poziomem dowodów naukowych:

Peptyd	Czym jest	Strona w kompendium
Tymulina	Peptyd złożony z dziewięciu aminokwasów, wymagający związanego cynku do wykazania aktywności	Ta strona
Tymozyna alfa-1 (tymalfazyna)	Peptyd złożony z 28 aminokwasów, sprzedawany w niektórych krajach jako Zadaxin (Stincardini et al. 2018)	Tymozyna alfa-1
Tymozyna beta-4 / TB-500	Tβ4 to wiążący aktynę peptyd złożony z 43 aminokwasów (Low et al., PNAS 1981); TB-500 to jego syntetyczny fragment zbudowany z 7 aminokwasów	TB-500 (tymozyna beta-4)
Tymalina	Mieszanina naturalnych peptydów ekstrahowanych z grasicy cielęcej, opracowana w Rosji (Morozov & Khavinson 1997)	Tymalina
Thymagen (Thymogen)	Syntetyczny dipeptyd (kwas glutaminowy–tryptofan) wyizolowany po raz pierwszy z tymaliny (Morozov & Khavinson 1997)	Thymagen

Nie można zakładać, że wyniki uzyskane dla jednego z tych związków odnoszą się do pozostałych.

Jak zachowuje się w organizmie

Stężenia w ciągu życia

Stężenie tymuliny zmienia się wraz z wiekiem. W grupie 93 zdrowych osób od urodzenia do 80. roku życia tymulina była wykrywalna przy urodzeniu, osiągała szczyt u dzieci w wieku 5–10 lat, a następnie spadała od okresu dojrzewania. Najniższy poziom osiągała około 36. roku życia i utrzymywała się na nim aż do 80. roku życia, czyli wieku najstarszej badanej osoby (Consolini et al., Clin Exp Immunol 2000). Przebieg ten w przybliżeniu pokrywa się ze zmniejszaniem się grasicy wraz z wiekiem.

Zasoby cynku regulują poziom aktywnej tymuliny

Ponieważ hormon ten potrzebuje cynku, mierzona aktywność tymuliny spada, gdy w organizmie brakuje tego pierwiastka:

Łagodny niedobór cynku. U ochotników, u których wywołano łagodny niedobór cynku za pomocą diety, a także u dorosłych z łagodnym niedoborem z niedokrwistością sierpowatokrwinkową i bez niej, aktywność tymuliny w surowicy spadała i ulegała wyrównaniu po suplementacji cynkiem (Prasad et al., J Clin Invest 1988).
Wczesny wskaźnik. W doświadczalnym modelu u ludzi aktywność tymuliny spadała w ciągu 8–12 tygodni stosowania diety ubogiej w cynk – wcześniej niż zawartość cynku w limfocytach (20 tygodni) czy stężenie cynku w osoczu (24 tygodnie) (Prasad, J Immunol Res 2020).
Osoby starsze. U 13 starszych osób z niedoborem cynku suplementacja tym pierwiastkiem istotnie zwiększyła aktywność tymuliny w surowicy (Prasad et al., Nutrition 1993).
Choroba Leśniowskiego-Crohna. W trwającym 3 miesiące badaniu randomizowanym z udziałem 27 pacjentów w remisji siarczan cynku w dawce 200 mg/dobę przywrócił niskie stężenie cynku i tymuliny w osoczu, podczas gdy dawka 60 mg/dobę oraz placebo nie przyniosły takiego efektu (Brignola et al., Aliment Pharmacol Ther 1993).

W badaniach tych podnoszono poziom własnej aktywnej tymuliny organizmu poprzez podawanie cynku. Uczestnikom nie podawano samej tymuliny.

Farmakokinetyka

Nie znaleźliśmy żadnego opublikowanego badania opisującego wchłanianie, dystrybucję ani eliminację wstrzykniętej tymuliny u ludzi. Jej okres półtrwania u człowieka pozostaje nieznany.

Status regulacyjny

Nie jest zatwierdzonym lekiem. W bazach Drugs@FDA oraz DailyMed nie znaleźliśmy żadnego produktu z tymuliną zatwierdzonego przez FDA (amerykańską Agencję Żywności i Leków). Jedyny wpis w bazie DailyMed to podjęzykowe granulki homeopatyczne oznaczone jako „Thymulinum 9C”, sprzedawane w celu „wsparcia odporności” i sklasyfikowane jako niezatwierdzony produkt homeopatyczny (DailyMed). Rozcieńczenia homeopatyczne nie były preparatem ocenianym w opisanych poniżej badaniach klinicznych.
Receptura apteczna. Tymulina nie figuruje na liście substancji luzem, które amerykańskie apteki mogą wykorzystywać do sporządzania leków recepturowych zgodnie z sekcją 503A (21 CFR 216.23). Nie ma jej również wśród peptydów wpisanych na listę FDA obejmującą substancje mogące stwarzać istotne zagrożenie dla bezpieczeństwa w recepturze aptecznej, na której znajdują się tymozyna alfa-1 i TB-500 (FDA, aktualizacja z 22 kwietnia 2026 r.). Brak obecności na tej liście nie stanowi jednak dowodu bezpieczeństwa.
Sport. Lista zabronionych substancji i metod WADA na rok 2026 nie wymienia tymuliny z nazwy. Jej klasa S0 zabrania jednak w każdym czasie stosowania każdej substancji farmakologicznej niewymienionej w innych sekcjach listy, która „nie posiada aktualnego zatwierdzenia przez żaden rządowy organ regulacyjny ds. zdrowia do stosowania terapeutycznego u ludzi” (Lista zabronionych substancji i metod WADA na rok 2026). Ponieważ nie znaleźliśmy żadnego zatwierdzenia regulacyjnego dla tymuliny, podlega ona właśnie tej klasie.

Co pokazują badania

Reumatoidalne zapalenie stawów

Najbardziej pozytywne dane u ludzi pochodzą z dwóch randomizowanych, podwójnie zaślepionych badań kontrolowanych placebo w reumatoidalnym zapaleniu stawów, w których porównano nonatymulinę w dawkach 1, 5 i 10 mg/dobę (Amor et al., Ann Rheum Dis 1987):

Parametr	Nonatymulina 5 mg/dobę	Placebo
Poprawa w ocenie ogólnej (wszyscy włączeni pacjenci)	56%	17% (p poniżej 0,02)
Wskaźniki obiektywne	Istotna poprawa w czterech parametrach	—
Działania niepożądane	Minimalne	—

Spośród trzech badanych dawek najskuteczniejsza okazała się dawka 5 mg. Leczenie nie wywołało wyraźnych zmian w mierzonych wskaźnikach immunologicznych. Były to niewielkie badania przeprowadzone przez twórców peptydu i nie znaleźliśmy żadnego późniejszego badania, które potwierdziłoby ten wynik lub doprowadziło do rejestracji leku.

Stwardnienie rozsiane

W podwójnie zaślepionym badaniu pilotażowym 40 pacjentów z aktywnym, umiarkowanie niesprawnościowym stwardnieniem rozsianym przydzielono losowo do grupy otrzymującej podskórnie nonatymulinę lub placebo przez 6 miesięcy, a następnie obserwowano przez kolejne 6 miesięcy. Między grupami nie stwierdzono różnic w skalach niesprawności, chodzenia ani funkcjonowania; nie odnotowano też istotnych działań niepożądanych. Autorzy doszli do wniosku, że w tym wskazaniu nonatymulina „jest nieskuteczna” (Roullet et al., Acta Neurol Scand 1989).

Ból i stan zapalny: badania na zwierzętach

Większość nowszych prac nad tymuliną prowadzono na gryzoniach, a uzyskane wyniki zależą od dawki (Dardenne et al., Ann N Y Acad Sci 2006):

Niskie dawki nasilały ból u szczurów. Już 0,5 ng wstrzyknięte w łapę szczura wywoływało hiperalgezję (zwiększoną wrażliwość na ból) oraz podnosiło poziom sygnałów zapalnych: IL-1β i czynnika wzrostu nerwów (Safieh-Garabedian et al., Brain Behav Immun 1997).
Wyższe dawki zmniejszały ból zapalny u szczurów. Ogólnoustrojowe dawki 1–25 µg tymuliny lub jej syntetycznego analogu o nazwie PAT zmniejszały ból i stężenie cytokin po wstrzyknięciu endotoksyny. Podana domózgowo tymulina osłabiała wywołaną endotoksyną hiperalgezję.

Żadnej z tych obserwacji nie sprawdzono u ludzi.

Terapia genowa i hormony: badania na zwierzętach

Badacze skonstruowali syntetyczny gen kodujący analog tymuliny (metFTS) i dostarczyli go za pomocą wektora wirusowego. U myszy pozbawionych grasicy (myszy nagich, nude) pojedyncze wstrzyknięcie po urodzeniu przywróciło obecność krążącej tymuliny oraz zapobiegło niskim stężeniom LH i FSH, a także uszkodzeniu jajników, które normalnie rozwijają się u tych zwierząt (Reggiani et al. 2009). Była to jednak eksperymentalna terapia genowa u myszy, a nie wstrzykiwanie peptydu u ludzi.

Mięśnie, regeneracja, włosy i funkcje poznawcze

Nie znaleźliśmy żadnego badania z udziałem ludzi oceniającego wpływ tymuliny na masę mięśniową, siłę, regenerację po urazach, porost włosów, funkcje poznawcze ani wydolność sportową; w bazie ClinicalTrials.gov nie ma też żadnego zarejestrowanego badania klinicznego z zastosowaniem tymuliny jako metody leczenia.

Działania niepożądane i ryzyko

Co zgłaszano u ludzi

W badaniach z lat 1980. odnotowano minimalne działania niepożądane w reumatoidalnym zapaleniu stawów oraz brak istotnych działań niepożądanych w ciągu 6 miesięcy w stwardnieniu rozsianym (Amor et al. 1987; Roullet et al. 1989). Były to niewielkie badania z ograniczonym czasem obserwacji, a opublikowane streszczenia nie podają częstości występowania zdarzeń. Nie istnieje żadna współczesna baza danych dotycząca bezpieczeństwa tego związku.

Zależny od dawki wpływ na ból i stan zapalny

U szczurów niskie dawki tymuliny zwiększały wrażliwość na ból oraz poziom mediatorów stanu zapalnego, podczas gdy wyższe dawki wywierały efekt przeciwny (Safieh-Garabedian et al. 1997; Dardenne et al. 2006). Nie wiadomo, czy zjawisko to występuje u ludzi, ale pokazuje ono, że peptydu tego nie można określić po prostu jako „przeciwzapalny”.

Tożsamość i jakość produktów

Tymulina sprzedawana jako odczynnik badawczy pochodzi spoza regulowanego łańcucha dostaw leków. Ponieważ aktywny hormon wymaga związanego cynku, znaczenie ma zarówno zawartość peptydu pozbawionego cynku, jak i zawartość samego cynku oraz czystość preparatu – a żaden z tych parametrów nie podlega kontroli w produktach o jakości badawczej. Brak jakichkolwiek danych dotyczących stosowania w okresie ciąży i karmienia piersią, u dzieci, u osób z chorobami autoimmunologicznymi lub nowotworowymi oraz u pacjentów przyjmujących inne leki.

Najważniejsze informacje

Prawdziwy hormon grasiczy wymagający cynku. Tymulina to peptyd złożony z dziewięciu aminokwasów, wytwarzany wyłącznie przez grasicę i aktywny tylko po związaniu jednego jonu cynku.
Stężenie spada wraz z wiekiem i przy niedoborze cynku. Poziom tymuliny osiąga szczyt w dzieciństwie i obniża się we wczesnej dorosłości. Suplementacja cynkiem przywracała jej aktywność u dorosłych z niedoborem tego pierwiastka, bez podawania samego peptydu.
Skąpe i dawne dowody u ludzi. Para niewielkich badań z lat 1980. sugerowała korzyści w reumatoidalnym zapaleniu stawów przy dawce 5 mg/dobę; w badaniu obejmującym 40 pacjentów ze stwardnieniem rozsianym nie stwierdzono żadnego efektu. Późniejszych badań nie przeprowadzono.
Brak danych dotyczących poprawy wydolności. W żadnym badaniu u ludzi nie oceniano wpływu tymuliny na mięśnie, regenerację, porost włosów ani funkcje poznawcze, a jej okres półtrwania u człowieka jest nieznany.
Inna cząsteczka niż pozostałe peptydy grasicze. Tymozyna alfa-1, tymozyna beta-4/TB-500, tymalina oraz thymagen to odrębne substancje o osobnych dowodach naukowych.
Niezatwierdzona i objęta ogólnym zakazem WADA. Nie jest lekiem zatwierdzonym przez FDA ani substancją dopuszczoną do receptury aptecznej w ramach sekcji 503A. WADA nie wymienia jej z nazwy, ale jako substancja bez zatwierdzenia regulacyjnego podlega klasie S0, zabronionej w każdym czasie.

Źródła

Dardenne M, Pleau JM, Man NK, et al. Structural study of circulating thymic factor: a peptide isolated from pig serum. I. Isolation and purification. J Biol Chem. 1977;252(22):8040–8044. PubMed.
Pleau JM, Dardenne M, Blouquit Y, et al. Structural study of circulating thymic factor: a peptide isolated from pig serum. II. Amino acid sequence. J Biol Chem. 1977;252(22):8045–8047. PubMed.
Dardenne M, Pléau JM, Nabarra B, et al. Contribution of zinc and other metals to the biological activity of the serum thymic factor. Proc Natl Acad Sci U S A. 1982;79(17):5370–5373. PubMed.
Dardenne M, Pléau JM, Bach JF. Evidence of the presence in normal serum of a carrier of the serum thymic factor (FTS). Eur J Immunol. 1980;10(2):83–86. PubMed.
Bach JF, Dardenne M. Thymulin, a zinc-dependent hormone. Med Oncol Tumor Pharmacother. 1989;6(1):25–29. PubMed.
Reggiani PC, Morel GR, Cónsole GM, et al. The thymus-neuroendocrine axis: physiology, molecular biology, and therapeutic potential of the thymic peptide thymulin. Ann N Y Acad Sci. 2009;1153:98–106. PubMed; PMC.
Fabris N, Mocchegiani E, Mariotti S, et al. Thyroid function modulates thymic endocrine activity. J Clin Endocrinol Metab. 1986;62(3):474–478. PubMed.
Consolini R, Legitimo A, Calleri A, et al. Distribution of age-related thymulin titres in normal subjects through the course of life. Clin Exp Immunol. 2000;121(3):444–447. PubMed.
Prasad AS, Meftah S, Abdallah J, et al. Serum thymulin in human zinc deficiency. J Clin Invest. 1988;82(4):1202–1210. PubMed.
Prasad AS. Lessons learned from experimental human model of zinc deficiency. J Immunol Res. 2020;2020:9207279. PubMed.
Prasad AS, Fitzgerald JT, Hess JW, et al. Zinc deficiency in elderly patients. Nutrition. 1993;9(3):218–224. PubMed.
Brignola C, Belloli C, De Simone G, et al. Zinc supplementation restores plasma concentrations of zinc and thymulin in patients with Crohn’s disease. Aliment Pharmacol Ther. 1993;7(3):275–280. PubMed.
Amor B, Dougados M, Mery C, et al. Nonathymulin in rheumatoid arthritis: two double blind, placebo controlled trials. Ann Rheum Dis. 1987;46(7):549–554. PubMed.
Roullet E, Cesaro P, Simon-Lavoine N, et al. Nonathymulin treatment of multiple sclerosis: double-blind pilot study. Acta Neurol Scand. 1989;80(6):575–578. PubMed.
Dardenne M, Saade N, Safieh-Garabedian B. Role of thymulin or its analogue as a new analgesic molecule. Ann N Y Acad Sci. 2006;1088:153–163. PubMed.
Safieh-Garabedian B, Kanaan SA, Jalakhian RH, et al. Involvement of interleukin-1 beta, nerve growth factor, and prostaglandin-E2 in the hyperalgesia induced by intraplantar injections of low doses of thymulin. Brain Behav Immun. 1997;11(3):185–200. PubMed.
Stincardini C, Renga G, Villella V, et al. Cellular proteostasis: a new twist in the action of thymosin α1. Expert Opin Biol Ther. 2018;18(sup1):43–48. PubMed.
Low TL, Hu SK, Goldstein AL. Complete amino acid sequence of bovine thymosin beta 4: a thymic hormone that induces terminal deoxynucleotidyl transferase activity in thymocyte populations. Proc Natl Acad Sci U S A. 1981;78(2):1162–1166. PubMed.
Morozov VG, Khavinson VK. Natural and synthetic thymic peptides as therapeutics for immune dysfunction. Int J Immunopharmacol. 1997;19(9–10):501–505. PubMed.
National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound Summary: Nonathymulin (CID 3085284) and Thymulin (CID 71300623). PubChem.
Homeocare Laboratories. Thymuline (nonathymulin) pellet, unapproved homeopathic product label. DailyMed.
21 CFR 216.23. Bulk drug substances that can be used to compound drug products in accordance with section 503A of the Federal Food, Drug, and Cosmetic Act. eCFR.
Food and Drug Administration. Certain bulk drug substances for use in compounding that may present significant safety risks. Stan na 22 kwietnia 2026 r. FDA.
World Anti-Doping Agency. World Anti-Doping Code International Standard: Prohibited List 2026 (obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.). WADA.

Tymulina