Sustanon 250 to przeznaczona do wstrzykiwań mieszanina czterech estrów testosteronu rozpuszczonych w oleju arachidowym. Każda ampułka o objętości 1 mL zawiera 250 mg estrów, co odpowiada 176 mg czystego testosteronu. Założeniem stojącym za tą mieszaniną jest to, że krótki ester szybko podnosi stężenie testosteronu, natomiast dłuższe estry utrzymują je przez dłuższy czas, dzięki czemu jedno wstrzyknięcie może wystarczyć na około trzy tygodnie.

W Wielkiej Brytanii lek ten jest dopuszczony do obrotu od 1973 r. w zastępczej terapii testosteronem u mężczyzn z potwierdzonym hipogonadyzmem oraz jako terapia wspomagająca u transpłciowych mężczyzn. Nigdy nie został zatwierdzony przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). Badacze zajmujący się metodami antydopingowymi opisują go jako produkt znany z nadużywania przez sportowców (Solheim et al., Front Physiol 2020).

Ta strona podsumowuje dane z brytyjskiej Charakterystyki Produktu Leczniczego, badań klinicznych oraz raportów organów regulacyjnych. Ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Klasa leku	Androgen; mieszanina czterech estrów testosteronu
Nazwa handlowa / pozwolenie	Sustanon 250 (brytyjskie pozwolenie PL 39699/0059, pierwsze dopuszczenie do obrotu w lutym 1973 r.; podmiot odpowiedzialny Aspen Pharma Trading)
Droga podania	Głębokie wstrzyknięcie domięśniowe
Moc	250 mg estrów w ampułce 1 mL, co odpowiada 176 mg testosteronu
Dawkowanie u dorosłych wg ChPL (Wielka Brytania)	Zazwyczaj 1 mL co 3 tygodnie
Okres półtrwania	Brak jednej wartości; stężenie testosteronu osiąga szczyt po 24–48 h od podania dawki i spada do dolnej granicy normy po ≈21 dniach (wg ChPL)
Nośnik	Oczyszczony olej arachidowy (z orzeszków ziemnych) z alkoholem benzylowym w stężeniu 100 mg/mL
Status w USA	Niezatwierdzony przez FDA; testosteron i jego estry są substancjami kontrolowanymi z wykazu III (Schedule III)

Czym jest

Sustanon 250 zawiera cztery estry testosteronu. Ester to łańcuch boczny kwasu tłuszczowego przyłączony do cząsteczki testosteronu. Sprawia on, że hormon jest lepiej rozpuszczalny w tłuszczach, dzięki czemu powoli uwalnia się z olejowego depotu w mięśniu. Po przedostaniu się do krwi ester zostaje odszczepiony i uwalniany jest zwykły testosteron (UK SmPC).

Cięższe estry stanowią większą część każdego miligrama preparatu, dlatego mniejsza część deklarowanej dawki przypada na sam testosteron. Przy zastosowaniu mas cząsteczkowych z bazy PubChem cztery składniki przedstawiają się następująco:

Ester	Ilość na mL	Masa cząsteczkowa estru	Udział samego testosteronu	Dostarczany testosteron
Propionian testosteronu	30 mg	344,5 g/mol	≈84%	≈25 mg
Fenylopropionian testosteronu	60 mg	420,6 g/mol	≈69%	≈41 mg
Izokapronian testosteronu	60 mg	386,6 g/mol	≈75%	≈45 mg
Dekanian testosteronu	100 mg	442,7 g/mol	≈65%	≈65 mg
Łącznie	250 mg	—	≈70%	≈176 mg

Łączna ilość 176 mg pokrywa się z wartością podaną w drukach informacyjnych leku. Sam testosteron ma masę cząsteczkową 288,4 g/mol.

W Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL) podano jedynie, że cztery estry mają „różny czas działania”. W badaniu krwi po pojedynczym wstrzyknięciu preparatu Sustanon 250 poszczególne estry osiągały stężenia maksymalne w ciągu 24–72 godzin, przy czym czas ten różnił się między poszczególnymi osobami i zależał od długości łańcucha bocznego estru (Forsdahl et al., Drug Test Anal 2015; podsumowane w Solheim et al., Front Physiol 2020). Preparaty zawierające pojedyncze estry opisano osobno: propionian testosteronu, fenylopropionian, izokapronian oraz dekanian.

Po uwolnieniu hormon ten jest tym samym testosteronem, który dostarczają cypionian testosteronu czy enantan. Działa on bezpośrednio na receptor androgenowy, a także ulega przekształceniu do dihydrotestosteronu (DHT) oraz estradiolu.

Farmakokinetyka

Brytyjska ChPL podaje następujące wartości dla pojedynczej dawki 1 mL:

Parametr	Wartość
Maksymalne stężenie testosteronu całkowitego (Cmax)	≈70 nmol/L (≈2000 ng/dL)
Czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego (tmax)	≈24–48 h
Powrót do dolnej granicy prawidłowego zakresu u mężczyzn	≈21 dni
Wiązanie z białkami osocza i SHBG (in vitro)	Ponad 97%
Metabolity	DHT i estradiol
Wydalanie	Głównie z moczem, w postaci koniugatów etiocholanolonu i androsteronu

Źródło: UK SmPC. 1 nmol/L testosteronu ≈ 28,8 ng/dL.

Niezależne badania pokazują ten sam schemat:

Mężczyźni z hipogonadyzmem, 250 mg mieszaniny estrów. W brytyjskim badaniu z 1984 r. z udziałem 9 mężczyzn z hipogonadyzmem stwierdzono średnie stężenie maksymalne wynoszące 71 nmol/L po 24–48 godzinach, po którym następował stopniowy spadek do wartości wyjściowych po 2–3 tygodniach. Przy schemacie dawkowania co trzy tygodnie średnie stężenie w całym okresie między dawkami wynosiło 27,7 nmol/L. Stężenie estradiolu również osiągało szczyt powyżej prawidłowego zakresu dla mężczyzn, wynosząc średnio 347 pmol/L (Cantrill et al., Clin Endocrinol 1984).
Zdrowi młodzi mężczyźni, jedno wstrzyknięcie preparatu Sustanon 250. W randomizowanym badaniu kontrolowanym placebo stężenie testosteronu całkowitego wzrosło z 19,8 do 81,4 nmol/L po 24 godzinach od wstrzyknięcia. Stężenie estradiolu wzrosło z 63,5 do 99,0 pmol/L, a stężenie LH (sygnału przysadkowego dla jąder) spadło z 3,8 do 1,6 j.m./L (Solheim et al., Front Physiol 2020).
Podawanie co dwa tygodnie. W randomizowanym badaniu krzyżowym z udziałem 15 mężczyzn z hipogonadyzmem podawano 250 mg mieszaniny estrów co 2 tygodnie. Stwierdzono w nim „wyraźne, ale powtarzalne” cotygodniowe wahania stężenia wolnego i całkowitego testosteronu (Conway et al., Int J Androl 1988).

Krótko mówiąc, mieszanina ta nie zapewnia płaskiego przebiegu stężeń. Podanie dawki daje wysoki wczesny szczyt, po którym następuje spadek trwający od dwóch do trzech tygodni. ChPL nie podaje jednej wartości okresu półtrwania dla tego produktu.

Zatwierdzone zastosowanie medyczne

Brytyjska Charakterystyka Produktu Leczniczego (SmPC) wymienia dwa wskazania (UK SmPC):

zastępcza terapia testosteronem w męskim hipogonadyzmie, gdy niedobór został potwierdzony objawami klinicznymi i badaniami krwi;
terapia wspomagająca u transpłciowych mężczyzn (kobieta–mężczyzna).

Populacja	Dawkowanie wg ChPL
Dorośli, w tym osoby w podeszłym wieku	Zazwyczaj 1 mL co 3 tygodnie, dostosowywane do odpowiedzi na leczenie
Transpłciowi mężczyźni	Ośrodki specjalistyczne stosowały od 1 mL co 2 tygodnie do 1 mL co 4 tygodnie
Dzieci i młodzież	Bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały wystarczająco ustalone

ChPL zaleca oznaczanie stężenia testosteronu przed rozpoczęciem leczenia oraz w regularnych odstępach czasu, aby utrzymać je w prawidłowym zakresie. Wskazuje również na wykonywanie poniższych badań przed rozpoczęciem leczenia, co trzy miesiące przez pierwszy rok, a następnie raz w roku:

badanie gruczołu krokowego oraz oznaczenie PSA (swoistego antygenu sterczowego);
pomiar hematokrytu (udziału krwinek czerwonych w objętości krwi) oraz stężenia hemoglobiny.

U leczonych mężczyzn z hipogonadyzmem ChPL odnotowuje wzrost gęstości mineralnej kości i beztłuszczowej masy ciała, spadek masy tkanki tłuszczowej oraz poprawę libido i funkcji erekcyjnych.

Status regulacyjny

Wielka Brytania. Dopuszczony do obrotu od 28 lutego 1973 r. Obecnym podmiotem odpowiedzialnym jest Aspen Pharma Trading Limited (UK SmPC).
USA. Baza zatwierdzonych leków prowadzona przez FDA (Drugs@FDA) nie wymienia żadnego produktu o nazwie Sustanon ani żadnego produktu zawierającego dekanian, izokapronian lub fenylopropionian testosteronu (openFDA Drugs@FDA). Testosteron oraz jego sole, estry i etery są w prawie federalnym steroidami anabolicznymi z wykazu III (Schedule III) (21 CFR 1308.13(f)).
Sport. ChPL ostrzega, że sportowcy dyscyplin podlegających przepisom Światowej Agencji Antydopingowej (WADA) powinni zapoznać się z Kodeksem WADA, ponieważ Sustanon 250 może wpływać na wyniki testów antydopingowych.

Co pokazują badania

Sustanon 250 nie doczekał się własnych dużych badań oceniających twarde punkty końcowe. Dane z badań kontrolowanych pochodzą z niewielkich prób klinicznych, w których wykorzystano go jako źródło testosteronu.

Mężczyźni przyjmujący przewlekle glikokortykosteroidy

Piętnastu mężczyzn chorych na astmę, przyjmujących długotrwale glikokortykosteroidy (steroidowe leki przeciwzapalne), przydzielono losowo do grupy otrzymującej Sustanon 250 mg raz w miesiącu lub do grupy bez leczenia przez 12 miesięcy, a następnie zamieniono grupy na kolejne 12 miesięcy (Reid et al., Arch Intern Med 1996):

Punkt końcowy	Podczas stosowania testosteronu	Podczas okresu kontrolnego
Gęstość mineralna kości odcinka lędźwiowego kręgosłupa	+5,0%	Bez zmian
Masa tkanki tłuszczowej	Odwrócenie przyrostu z okresu kontrolnego	+2,1 kg
Beztłuszczowa masa ciała	Odwrócenie spadku z okresu kontrolnego	−1,4 kg

Podczas stosowania testosteronu spadły również markery obrotu kostnego.

Mężczyźni z osteoporozą i prawidłowym stężeniem testosteronu

W otwartym, niekontrolowanym badaniu 23 mężczyznom w wieku 34–73 lat ze złamaniami kręgosłupa podawano Sustanon 250 co 2 tygodnie przez 6 miesięcy; badanie ukończyło 21 z nich (Anderson et al., Bone 1996; Anderson et al., J Bone Miner Res 1997):

Parametr	Zmiana w ciągu 6 miesięcy
Gęstość mineralna kości odcinka lędźwiowego kręgosłupa	0,799 → 0,839 g/cm² (+5%)
Gęstość mineralna kości biodra	Bez zmian
Hematokryt	43,4% → 45,6%
Cholesterol HDL	−0,087 mmol/L (≈ −3,4 mg/dL)
Triglicerydy	−0,405 mmol/L
Testosteron / estradiol w surowicy	+55% / +45%

Wzrost gęstości kości kręgosłupa korelował ze wzrostem stężenia estradiolu, a nie testosteronu. Ze względu na brak grupy kontrolnej wyniki te mają charakter wstępny.

Starsi mężczyźni wykonujący trening oporowy

W randomizowanym badaniu z podwójnie ślepym próbą 18 zdrowych starszych mężczyzn (65–75 lat) z prawidłowym stężeniem testosteronu otrzymywało Sustanon 250 mg lub sól fizjologiczną co 2 tygodnie podczas 6 tygodni nadzorowanego treningu siłowego (Gharahdaghi et al., J Cachexia Sarcopenia Muscle 2019):

Punkt końcowy	Testosteron + trening (n = 9)	Placebo + trening (n = 9)
Całkowita masa beztłuszczowa	53,0 → 56,0 kg	54,1 → 54,8 kg (nieistotne statystycznie)
Całkowita masa tłuszczowa	22,5 → 21,3 kg	24,7 → 24,5 kg (nieistotne statystycznie)
Synteza białek mięśniowych	2,13%/dzień	1,34%/dzień

Przyrosty siły były również istotnie większe w grupie otrzymującej testosteron. Stężenie testosteronu w surowicy w grupie leczonej wzrosło z około 235 ng/dL na początku badania do około 1149 ng/dL w 5. tygodniu, czyli znacznie powyżej prawidłowego zakresu. Autorzy nie zgłosili żadnych zdarzeń niepożądanych, jednak 6-tygodniowe badanie obejmujące 9 leczonych mężczyzn nie jest w stanie wykryć rzadszych powikłań.

Cukrzyca typu 2 z niskim stężeniem testosteronu

W badaniu krzyżowym z podwójnie ślepym próbą 20 mężczyznom z hipogonadyzmem i cukrzycą typu 2 podawano Sustanon 200 mg lub placebo co 2 tygodnie przez 3 miesiące w każdym okresie (Kapoor et al., Eur J Endocrinol 2007). Testosteron obniżył stężenia leptyny i adiponektyny (hormonów wytwarzanych przez tkankę tłuszczową) oraz zmniejszył obwód talii. Nie zmienił stężenia białka C-reaktywnego, TNF-alfa ani IL-6.

Pojedyncza dawka a wydolność sportowa

W opisanym wyżej duńskim badaniu antydopingowym 19 młodych mężczyzn otrzymało jedno wstrzyknięcie preparatu Sustanon 250 lub placebo. Pomimo około czterokrotnego wzrostu stężenia testosteronu w stosunku do wartości wyjściowych, po 24 godzinach nie odnotowano poprawy wysokości wyskoku, mocy w 30-sekundowym sprincie na cykloergometrze ani izometrycznej siły ramion (Solheim et al., Front Physiol 2020).

Działania niepożądane i ryzyko

Działania niepożądane wymienione w ChPL

Brytyjska ChPL wymienia działania obserwowane ogólnie podczas terapii androgenowej (UK SmPC). Zaznacza przy tym, że działań niepożądanych nie można szybko odwrócić przez odstawienie leku, ponieważ depot w mięśniu nadal uwalnia hormon.

Częstość	Działania niepożądane
Często (od 1 na 100 do 1 na 10)	Zwiększenie masy ciała; podwyższony hematokryt, stężenie hemoglobiny i liczba krwinek czerwonych
Rzadko	Olejowa mikrozatorowość płucna
Częstość nieznana	Policytemia, zatrzymanie płynów, nadciśnienie tętnicze, zmiany nastroju, depresja, nerwowość, zmiany libido, nudności, nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych, trądzik, świąd, ból mięśni, ginekomastia, niska liczba plemników, priapizm, powiększenie gruczołu krokowego, podwyższone stężenie PSA, progresja utajonego raka gruczołu krokowego, zmiany profilu lipidowego

U kobiet ChPL ostrzega przed wirylizacją: chrypką, trądzikiem, nadmiernym owłosieniem, zaburzeniami miesiączkowania i wypadaniem włosów. Zmiany głosu mogą być nieodwracalne.

Krwinki czerwone

Podwyższony hematokryt, stężenie hemoglobiny oraz liczba krwinek czerwonych są wymienione w ChPL jako częste działania niepożądane. W przytoczonym wyżej badaniu dotyczącym osteoporozy hematokryt wzrósł z 43,4% do 45,6% przy dawce 250 mg co 2 tygodnie. W badaniu duńskim dwa wstrzyknięcia po 250 mg podane w odstępie trzech tygodni spowodowały oznaczenie paszportu biologicznego sportowca jako podejrzanego u 6 z 9 badanych mężczyzn (Solheim et al., Drug Test Anal 2020). ChPL dodaje, że łączenie testosteronu z inhibitorami SGLT-2 (grupą leków przeciwcukrzycowych) wiązano z wyższym ryzykiem erytrocytozy.

Olej arachidowy i reakcje związane ze wstrzyknięciem

Alergia na orzeszki ziemne i soję. Produkt zawiera oczyszczony olej arachidowy (z orzeszków ziemnych). ChPL wskazuje na przeciwwskazanie do stosowania u osób uczulonych na orzeszki ziemne lub soję.
Olejowa mikrozatorowość płucna. Rzadko zdarza się, że podczas wstrzyknięcia lub bezpośrednio po nim olej przedostaje się do płuc. Wywołuje to kaszel, duszność, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy lub omdlenie. ChPL informuje, że reakcje te są odwracalne, i zaleca obserwację pacjentów podczas każdego wstrzyknięcia oraz po nim.
Alkohol benzylowy. Każdy mL zawiera 100 mg alkoholu benzylowego. Leku nie wolno podawać wcześniakom ani noworodkom.

Hamowanie naturalnego testosteronu i płodność

Podawany z zewnątrz testosteron wyłącza własną produkcję w organizmie. U zdrowych młodych mężczyzn stężenie LH spadło o ponad połowę w ciągu 24 godzin od pojedynczego wstrzyknięcia (Solheim et al., Front Physiol 2020). W innym badaniu z udziałem 6 zdrowych młodych mężczyzn Sustanon obniżył stężenie LH, własnego testosteronu oraz INSL3 (markera komórek Leydiga wytwarzających testosteron); wszystkie trzy parametry powróciły do wartości wyjściowych po zakończeniu podawania leku (Albrethsen et al., JCEM 2023). ChPL wymienia oligospermię (niską liczbę plemników) i ostrzega, że androgeny mogą upośledzać płodność u mężczyzn.

Serce i naczynia krwionośne

ChPL ostrzega, że testosteron może podnosić ciśnienie tętnicze. Może również powodować zatrzymanie płynów, z niewydolnością serca lub bez niej, u osób z ciężką chorobą serca, wątroby lub nerek. Zaleca także ostrożność u osób z trombofilią lub czynnikami ryzyka zakrzepicy, powołując się na zgłoszenia po wprowadzeniu leku do obrotu dotyczące zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej.

ChPL wskazuje, że nadużywanie testosteronu – zazwyczaj w dawkach przekraczających zatwierdzony zakres i w połączeniu z innymi steroidami – powodowało ciężkie zdarzenia sercowo-naczyniowe, wątrobowe i psychiatryczne, w niektórych przypadkach zakończone zgonem. Opublikowany opis przypadku przedstawia rozległy zawał serca u 26-letniego mężczyzny bez klasycznych czynników ryzyka, który stosował Sustanon w dawce 250 mg co tydzień przez 6 miesięcy (Alrabadi et al., Biomed Rep 2020). Pojedynczy opis przypadku nie dowodzi związku przyczynowego, ale jest spójny z ostrzeżeniem zawartym w ChPL.

Interakcje

ChPL wymienia następujące interakcje:

Leki przeciwzakrzepowe z grupy pochodnych kumaryny (np. warfaryna). Wysokie dawki androgenów mogą nasilać ich działanie, dlatego należy ściśle monitorować czas protrombinowy.
Insulina i inne leki przeciwcukrzycowe. Androgeny mogą poprawiać tolerancję glukozy i zmniejszać zapotrzebowanie na dawkę leku.
ACTH lub kortykosteroidy. Mogą nasilać obrzęki.
Induktory i inhibitory enzymatyczne. Mogą obniżać lub podwyższać stężenie testosteronu.
Badania czynności tarczycy. Stężenie całkowitej T4 może spaść z powodu zmniejszenia stężenia białek wiążących, jednak stężenie wolnych hormonów tarczycy pozostaje bez zmian.

Kto nie powinien go stosować

Zgodnie z ChPL Sustanon 250 jest przeciwwskazany w przypadku:

ciąży i karmienia piersią;
rozpoznanego lub podejrzewanego raka gruczołu krokowego lub raka piersi;
nadwrażliwości na którykolwiek składnik preparatu, w tym olej arachidowy, a także u osób uczulonych na orzeszki ziemne lub soję.

ChPL zaleca również ostrożność przy nadciśnieniu tętniczym, bezdechu sennym, padaczce, migrenie oraz u dzieci przed okresem dojrzewania, u których androgeny mogą doprowadzić do przedwczesnego zarośnięcia chrząstek wzrostowych.

Status prawny i stosowanie poza medycyną

W USA Sustanon 250 nie jest zatwierdzonym lekiem, a każdy ester testosteronu jest substancją kontrolowaną z wykazu III (Schedule III). Produkty sprzedawane poza apteką nie podlegają nadzorowi pod kątem dawki, jałowości ani tożsamości chemicznej.

ChPL wskazuje, że nadużywanie testosteronu może prowadzić do uzależnienia, z objawami odstawiennymi po znacznym zmniejszeniu dawki lub nagłym przerwaniu stosowania. W testach antydopingowych po wstrzyknięciu preparatu Sustanon we krwi można wykryć nienaruszone estry testosteronu, co dowodzi, że hormon pochodził z zewnątrz organizmu (Forsdahl et al., Drug Test Anal 2015).

Najważniejsze informacje

Cztery estry, jeden hormon. Każda ampułka 1 mL zawiera cztery estry testosteronu, które dostarczają 176 mg zwykłego testosteronu. Estry zmieniają jedynie tempo jego uwalniania.
Stężenie wcale nie jest płaskie. Po podaniu dawki stężenie osiąga szczyt na poziomie około 70 nmol/L w ciągu 24–48 godzin, a następnie spada do dolnej granicy normy przez około trzy tygodnie. ChPL nie podaje pojedynczego okresu półtrwania.
Lek zarejestrowany do TRT w Wielkiej Brytanii, ale nie w USA. W Wielkiej Brytanii jest dopuszczony do obrotu od 1973 r., zazwyczaj w dawce 1 mL co 3 tygodnie. Nigdy nie został zatwierdzony przez FDA, a w USA estry testosteronu należą do wykazu III (Schedule III).
Małe badania, spójne efekty. Badania z jego udziałem wykazują wzrost beztłuszczowej masy ciała, redukcję tkanki tłuszczowej oraz zwiększenie gęstości mineralnej kości kręgosłupa. Wszystkie badania były jednak niewielkie, a część nie miała grupy kontrolnej.
Olej arachidowy ma znaczenie. Lek jest przeciwwskazany u osób z alergią na orzeszki ziemne lub soję, a rzadkim działaniem niepożądanym opisanym w ChPL jest olejowa mikrozatorowość płucna po wstrzyknięciu.
Wzrost hematokrytu i zahamowanie osi hormonalnej są spodziewane. Liczba krwinek czerwonych wzrasta, natomiast stężenia LH i naturalnego testosteronu spadają już w ciągu doby od podania pojedynczej dawki.

Źródła

Aspen Pharma Trading Limited. Sustanon 250, 250mg/ml solution for injection: Summary of Product Characteristics. PL 39699/0059; revised December 2025. emc.
National Center for Biotechnology Information. PubChem compound summaries: testosterone (CID 6013), testosterone propionate (CID 5995), testosterone phenylpropionate (CID 14743), testosterone isocaproate (CID 231084), testosterone decanoate (CID 155143). PubChem.
Cantrill JA, Dewis P, Large DM, Newman M, Anderson DC. Which testosterone replacement therapy? Clin Endocrinol (Oxf). 1984;21(2):97–107. PubMed.
Conway AJ, Boylan LM, Howe C, Ross G, Handelsman DJ. Randomized clinical trial of testosterone replacement therapy in hypogonadal men. Int J Androl. 1988;11(4):247–264. PubMed.
Forsdahl G, Erceg D, Geisendorfer T, et al. Detection of testosterone esters in blood. Drug Test Anal. 2015;7(11-12):983–989. PubMed.
Solheim SA, Mørkeberg J, Juul A, et al. An intramuscular injection of mixed testosterone esters does not acutely enhance strength and power in recreationally active young men. Front Physiol. 2020;11:563620. PubMed.
Solheim SA, Mørkeberg J, Dehnes Y, et al. Changes in blood parameters after intramuscular testosterone ester injections: implications for anti-doping. Drug Test Anal. 2020;12(8):1019–1030. PubMed.
Reid IR, Wattie DJ, Evans MC, Stapleton JP. Testosterone therapy in glucocorticoid-treated men. Arch Intern Med. 1996;156(11):1173–1177. PubMed.
Anderson FH, Francis RM, Faulkner K. Androgen supplementation in eugonadal men with osteoporosis: effects of 6 months of treatment on bone mineral density and cardiovascular risk factors. Bone. 1996;18(2):171–177. PubMed.
Anderson FH, Francis RM, Peaston RT, Wastell HJ. Androgen supplementation in eugonadal men with osteoporosis: effects of six months’ treatment on markers of bone formation and resorption. J Bone Miner Res. 1997;12(3):472–478. PubMed.
Gharahdaghi N, Rudrappa S, Brook MS, et al. Testosterone therapy induces molecular programming augmenting physiological adaptations to resistance exercise in older men. J Cachexia Sarcopenia Muscle. 2019;10(6):1276–1294. PubMed.
Kapoor D, Clarke S, Stanworth R, Channer KS, Jones TH. The effect of testosterone replacement therapy on adipocytokines and C-reactive protein in hypogonadal men with type 2 diabetes. Eur J Endocrinol. 2007;156(5):595–602. PubMed.
Albrethsen J, Østergren PB, Norup PB, et al. Serum insulin-like factor 3, testosterone, and LH in experimental and therapeutic testicular suppression. J Clin Endocrinol Metab. 2023;108(11):2834–2839. PubMed.
Alrabadi N, Jarrah MI, Alzoubi KH. Acute myocardial infarction with cardiogenic shock in a young physically active physician concurrently using the anabolic steroid sustanon: a case report. Biomed Rep. 2020;13(3):14. PubMed.
US Food and Drug Administration. Drugs@FDA dataset, queried via openFDA for testosterone decanoate, isocaproate and phenylpropionate and for the brand name Sustanon (no matches). openFDA.
Drug Enforcement Administration. Schedules of controlled substances: Schedule III, paragraph (f), anabolic steroids. 21 CFR 1308.13. eCFR.

Sustanon 250