SS-31, obecnie nazywany elamipretydem, to mały syntetyczny peptyd złożony z czterech aminokwasów, który wnika do komórek i gromadzi się w wewnętrznej błonie mitochondriów – przedziałów komórkowych wytwarzających energię. Wiąże się z kardiolipiną, fosfolipidem (rodzajem cząsteczki tłuszczowej), którego wewnętrzna błona potrzebuje, aby utrzymać swój pofałdowany kształt i zasilać maszynerię wytwarzającą ATP. Skrót „SS” pochodzi od nazwisk Szeto–Schiller, badaczy, którzy go zaprojektowali. Związek był dalej rozwijany przez firmę Stealth BioTherapeutics i badano go również pod kodami MTP-131 oraz Bendavia.
19 września 2025 r. FDA (amerykańska Agencja Żywności i Leków) przyznała elamipretydowi (nazwa handlowa Forzinity) zatwierdzenie w trybie przyspieszonym (accelerated approval) w jednej ultrarzadkiej chorobie: zespole Bartha, dziedzicznym zaburzeniu dotyczącym kardiolipiny. Zatwierdzenie opiera się na wzroście siły mięśni stawu kolanowego zaobserwowanym w otwartej fazie przedłużonej badania z udziałem 10 pacjentów. Randomizowana część tego samego badania oraz duże badanie fazy 3 w miopatii mitochondrialnej nie osiągnęły swoich pierwszorzędowych punktów końcowych. W żadnym badaniu nie sprawdzano tego związku jako środka wspomagającego wydolność lub regenerację u osób zdrowych.
Ta strona podsumowuje informacje zawarte w charakterystyce produktu (etykiecie FDA), ocenie FDA oraz badaniach klinicznych. Ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.
| Właściwość | Szczegóły |
|---|---|
| Klasa leku | Związek wiążący mitochondrialną kardiolipinę; syntetyczny tetrapeptyd |
| Inne nazwy | SS-31, MTP-131, Bendavia; marka Forzinity (Stealth BioTherapeutics) |
| Zatwierdzenie w USA | NDA 215244, zatwierdzenie w trybie przyspieszonym 19 września 2025 r. (lek sierocy, przegląd priorytetowy) |
| Zatwierdzone zastosowanie | Poprawa siły mięśniowej w zespole Bartha u pacjentów o masie ciała co najmniej 30 kg |
| Droga podania i moc | Wstrzyknięcie podskórne; fiolka do użytku u jednego pacjenta 280 mg/3,5 mL (80 mg/mL) |
| Dawka wg etykiety | 40 mg raz na dobę; 20 mg raz na dobę, jeśli eGFR wynosi poniżej 30 mL/min i pacjent nie jest dializowany |
| Okres półtrwania (ocena FDA) | Około 1,5 h u pacjentów z zespołem Bartha; 3,2 h u zdrowych ochotników po pojedynczej dawce 40 mg |
| Eliminacja | Rozkład do nieaktywnych fragmentów; około 100% dawki odzyskiwane w moczu w ciągu 48 h |
| Status WADA | Niewymieniony na Liście zabronionych substancji i metod na rok 2026 |
Czym jest
Elamipretyd to peptyd złożony z czterech reszt aminokwasowych z amidowanym końcem. W jego budowie naprzemiennie występują aminokwasy aromatyczne (zawierające pierścień) i dodatnio naładowane. Zawiera jeden D-aminokwas – D-argininę, która jest odporna na rozkład przez enzymy – oraz nienaturalną, dimetylowaną postać tyrozyny. Etykieta podaje wzór sumaryczny wolnego peptydu jako C₃₂H₄₉N₉O₅; dostępna w obrocie sól chlorowodorkowa ma masę cząsteczkową 749,2 (etykieta FDA; PubChem).
Związek powstał w wyniku badań nad peptydami opioidowymi w ośrodku Weill Cornell. Zespół Szeto zauważył, że badany przez nich silnie polarny tetrapeptyd opioidowy działał na mózg po wstrzyknięciu pod skórę, co sugerowało przekraczanie barier biologicznych, a następnie zaprojektował analogi, takie jak SS-31, które zachowują tę właściwość, ale mają znikome powinowactwo do receptorów opioidowych (Szeto and Birk, Clin Pharmacol Ther 2014). W doświadczeniach na komórkach i wyizolowanych mitochondriach peptydy te gromadziły się około 1000-krotnie silniej w wewnętrznej błonie mitochondrialnej i zmniejszały uszkodzenia oksydacyjne (Zhao et al., J Biol Chem 2004).
Mechanizm ten został później doprecyzowany. Zamiast działać głównie jako ogólny przeciwutleniacz, SS-31 wiąże kardiolipinę z wysokim powinowactwem. U szczurów z niedokrwieniem nerek wcześniejsze podanie związku chroniło grzebienie mitochondrialne (pofałdowania błony wewnętrznej) i przyspieszało odbudowę zasobów ATP po przywróceniu przepływu krwi (Birk et al., J Am Soc Nephrol 2013). Etykieta FDA opisuje ten mechanizm w jednym zdaniu: lek lokalizuje się w wewnętrznej błonie mitochondrialnej oraz „poprawia morfologię i czynność mitochondriów”.
Nie jest hormonem, środkiem pobudzającym wydzielanie hormonu wzrostu ani środkiem anabolicznym. Nie działa na szlaki androgenowe, hormonu wzrostu ani IGF-1. Pokrewne peptydy ukierunkowane na mitochondria opisane w tej bibliotece obejmują MOTS-c i humaninę, które działają poprzez inne mechanizmy.
Farmakokinetyka
Na podstawie etykiety FDA oraz zintegrowanego przeglądu FDA (etykieta FDA; zintegrowany przegląd FDA):
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego po dawce podskórnej | 0,5–1 h |
| Biodostępność (po podaniu podskórnym) | Około 92% |
| Objętość dystrybucji | Około 0,5 L/kg (całkowita woda ustrojowa) |
| Wiązanie z białkami osocza | Około 39% |
| Okres półtrwania, pojedyncza dawka 40 mg | 3,16 h u zdrowych ochotników (n = 32); 1,48 h u pacjentów z zespołem Bartha (n = 7) |
| Okres półtrwania w stanie stacjonarnym (steady state), 40 mg na dobę przez 7 dni | 2,8 h (n = 5) |
| Kumulacja przy dawkowaniu raz na dobę | Minimalna (współczynnik 1,03) |
| Metabolizm | Stopniowe odcinanie reszt od końca C-terminalnego do nieaktywnego tripeptydu (M1) i dipeptydu (M2); w badaniach in vitro nie zaobserwowano metabolizmu wątrobowego |
| Wydalanie | Z moczem; około 100% dawki odzyskiwane w ciągu 48 h |
Stężenia maksymalne po dawce 40 mg wynosiły średnio około 1710 ng/mL u zdrowych ochotników oraz 1852 ng/mL u pacjentów z zespołem Bartha. Ekspozycja rośnie proporcjonalnie do dawki w zakresie 2–80 mg.
Ponieważ lek jest usuwany przez nerki, ekspozycja wzrasta przy zaburzeniach czynności nerek. Wartość AUC (całkowita ekspozycja) elamipretydu wzrosła o 39%, 75% i 125% odpowiednio w łagodnych, umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach czynności nerek. Stężenia nieaktywnych metabolitów M1 i M2 wzrosły odpowiednio nawet o 280% i 640% w ciężkich zaburzeniach czynności nerek, dlatego etykieta zaleca zmniejszenie dawki o połowę, gdy eGFR wynosi poniżej 30 mL/min.
Zatwierdzone zastosowanie medyczne
Zespół Bartha
Zespół Bartha to choroba genetyczna sprzężona z chromosomem X, która dotyka głównie mężczyzn. Jest wywoływana przez defekty w genie TAFAZZIN. Defekt ten prowadzi do wytwarzania nieprawidłowej kardiolipiny i zaburzenia czynności mitochondriów. Powoduje kardiomiopatię, niską liczbę krwinek białych (neutropenię), osłabienie mięśni, opóźnienie wzrastania, zmęczenie oraz słabą tolerancję wysiłku. Przegląd FDA szacuje liczbę pacjentów w USA na około 150, a częstość występowania na 1 na 300 000–400 000 (zintegrowany przegląd FDA).
Lek Forzinity jest wskazany „w celu poprawy siły mięśniowej u dorosłych oraz dzieci i młodzieży z zespołem Bartha o masie ciała co najmniej 30 kg”. Etykieta ustala dawkę na 40 mg podskórnie raz na dobę (etykieta FDA):
| Sytuacja | Dawka wg etykiety |
|---|---|
| Masa ciała co najmniej 30 kg, eGFR ≥30 mL/min | 40 mg raz na dobę |
| Dorośli z eGFR poniżej 30 mL/min, niedializowani | 20 mg raz na dobę |
| Dializoterapia lub dzieci z zaburzeniami czynności nerek | Brak zaleceń dotyczących dawkowania (niewystarczające dane) |
| Masa ciała poniżej 30 kg | Bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały ustalone |
Utrzymanie zatwierdzenia może zależeć od wyników badania potwierdzającego. FDA uzgodniła z firmą przeprowadzenie globalnego, randomizowanego, kontrolowanego placebo badania metodą podwójnie ślepej próby u pacjentów w wieku 5 lat i starszych.
Jak doszło do zatwierdzenia
Zatwierdzenie było przedmiotem sporu wewnątrz samej FDA, a opublikowany przegląd dokumentuje tę rozbieżność zdań (zintegrowany przegląd FDA):
- Pierwszy cykl oceny (maj 2025 r.). FDA wydała pismo odmowne (complete response letter). Agencja nie mogła stwierdzić, że elamipretyd wywiera wpływ na jakikolwiek kliniczny punkt końcowy, a ponadto wskazała na uchybienia w zakładzie wytwórczym.
- Ponowne złożenie wniosku (sierpień 2025 r.). Firma ponownie złożyła wniosek, koncentrując się na sile mięśni prostowników stawu kolanowego jako „pośrednim klinicznym punkcie końcowym”.
- Podzielona ocena. Recenzenci kliniczni i statystyczni oraz lider zespołu międzyobszarowego zarekomendowali kolejne odrzucenie wniosku. Wskazywali na otwarty, niekontrolowany schemat badania, wycofywanie się pacjentów z badania oraz zależny od wysiłku badanego charakter testów siły mięśniowej.
- Decyzja osoby podpisującej. Osoba uprawniona do podpisania decyzji mimo to zatwierdziła lek, akceptując większą niż zazwyczaj niepewność ze względu na to, że choroba jest bardzo rzadka, ciężka i nie miała żadnego zatwierdzonego leczenia.
Co pokazują badania
Zespół Bartha (TAZPOWER)
TAZPOWER było randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniem prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby w układzie naprzemiennym (crossover) z udziałem 12 mężczyzn i chłopców z zespołem Bartha. Każdy uczestnik otrzymywał przez 12 tygodni elamipretyd w dawce 40 mg na dobę oraz przez 12 tygodni placebo, rozdzielone 4-tygodniowym okresem wypłukiwania (washout), po czym następowała otwarta faza przedłużona (Reid Thompson et al., Genet Med 2021).
- Faza randomizowana: nie osiągnięto żadnego z pierwszorzędowych punktów końcowych. Dystans 6-minutowego marszu (p = 0,97) oraz wynik w skali zmęczenia (p = 0,89) nie różniły się od placebo, a żaden drugorzędowy punkt końcowy nie osiągnął nawet nominalnej istotności statystycznej (zintegrowany przegląd FDA).
- Otwarta faza przedłużona: 10 pacjentów kontynuowało przyjmowanie elamipretydu. W 36. tygodniu dystans 6-minutowego marszu poprawił się o 95,9 m. Do 168. tygodnia skumulowana poprawa wyniosła 96,1 m u 8 pozostałych w badaniu pacjentów (Thompson et al., Genet Med 2024).
Zatwierdzenie oparto na sile mięśni prostowników stawu kolanowego mierzonej za pomocą dynamometru ręcznego – jednym z drugorzędowych punktów końcowych. Wyjściowa mediana siły wynosiła 124 niutony. Etykieta podaje następujące opisowe zmiany względem tej wartości wyjściowej (etykieta FDA):
| Faza i wizyta | n | Mediana zmiany (niutony) | Zakres |
|---|---|---|---|
| Faza randomizowana, tydzień 12., placebo | 12 | −5 | od −31 do 48 |
| Faza randomizowana, tydzień 12., elamipretyd | 12 | 4 | od −41 do 86 |
| Faza otwarta, tydzień 12. | 10 | 34 | od 7 do 95 |
| Faza otwarta, tydzień 24. | 9 | 68 | od 3 do 90 |
| Faza otwarta, tydzień 48. | 8 | 41 | od −2 do 144 |
| Faza otwarta, tydzień 168. | 8 | 63 | od 38 do 78 |
Podczas zaślepionych 12 tygodni nie zaobserwowano wzrostu siły. Przyrosty pojawiły się dopiero wtedy, gdy każdy pacjent wiedział, że przyjmuje lek. Są to dane opisowe bez grupy kontrolnej, dlatego właśni recenzenci FDA nie byli zgodni co do tego, co one wykazują.
Pierwotna miopatia mitochondrialna
Pierwotne miopatie mitochondrialne to genetyczne zaburzenia wytwarzania energii w mitochondriach, które powodują osłabienie mięśni i nietolerancję wysiłku. Elamipretyd oceniano w trzech badaniach randomizowanych:
| Badanie | Schemat | Dawka | Główny wynik |
|---|---|---|---|
| MMPOWER (Karaa et al., Neurology 2018) | Faza 1/2, n = 36, 5 dni | Dożylnie, 0,01–0,25 mg/kg/h przez 2 h; 5 dni leczenia | Najwyższa dawka: +64,5 m vs +20,4 m dla placebo w teście 6-minutowego marszu (p = 0,053) |
| MMPOWER-2 (Karaa et al., J Cachexia Sarcopenia Muscle 2020) | Układ naprzemienny (crossover), n = 30, 4 tygodnie na okres | 40 mg podskórnie na dobę | +19,8 m w teście 6-minutowego marszu (95% CI od −2,8 do 42,5; p = 0,083); wyniki zmęczenia nominalnie lepsze |
| MMPOWER-3 (Karaa et al., Neurology 2023) | Faza 3, n = 218, 24 tygodnie | 40 mg podskórnie na dobę | Brak korzyści: −3,2 m w teście 6-minutowego marszu (95% CI od −18,7 do 12,3; p = 0,69); zmęczenie bez zmian (p = 0,37) |
Największe i najdłuższe badanie, MMPOWER-3, dało jednoznacznie negatywny wynik w obu pierwszorzędowych punktach końcowych. Autorzy określili je jako dowód klasy I na to, że elamipretyd nie poprawia dystansu marszu ani zmęczenia po 24 tygodniach w tej populacji.
Choroby serca
Elamipretyd był początkowo rozwijany z myślą o chorobach serca, a trzy badania kardiologiczne przyniosły wyniki negatywne lub ograniczone do krótkoterminowych zmian w badaniach obrazowych:
- Zawał serca (EMBRACE STEMI). Jednogodzinny wlew dożylny podczas pierwotnej angioplastyki z powodu zawału ściany przedniej serca nie zmniejszył wielkości zawału mierzonej aktywnością enzymu CK-MB ani nie poprawił wyników w rezonansie magnetycznym, angiografii czy klinicznych punktów końcowych (Gibson et al., Eur Heart J 2016).
- Niewydolność serca, pojedynczy wlew. U 36 pacjentów z obniżoną frakcją wyrzutową najwyższa z trzech dawek krótkotrwale zmniejszyła objętość końcoworozkurczową (−18 mL) i końcowoskurczową (−14 mL) lewej komory pod koniec 4-godzinnego wlewu; po 24 godzinach lek był niewykrywalny (Daubert et al., Circ Heart Fail 2017).
- Niewydolność serca, 4 tygodnie (PROGRESS-HF). Wśród 71 pacjentów zrandomizowanych do grupy otrzymującej placebo, 4 mg lub 40 mg na dobę żadna z dawek nie poprawiła objętości końcowoskurczowej ani frakcji wyrzutowej w porównaniu z placebo (Butler et al., J Card Fail 2020).
Sucha postać zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem
W badaniu ReCLAIM-2 zrandomizowano 176 osób w wieku 55 lat lub starszych z zanikiem geograficznym (zaawansowaną postacią suchego zwyrodnienia plamki) do grupy przyjmującej 40 mg na dobę lub placebo przez 48 tygodni. Badanie nie osiągnęło żadnego z dwóch pierwszorzędowych punktów końcowych: ostrości wzroku przy słabym oświetleniu oraz powiększania się obszaru zaniku. Nominalne różnice przemawiały na korzyść elamipretydu w drugorzędowym obrazowym wskaźniku utraty fotoreceptorów (Ehlers et al., Ophthalmol Sci 2025). Firma przeniosła to wskazanie do badań fazy 3 (Shirley, Drugs 2026).
Starzejące się mięśnie, wytrzymałość i regeneracja
Zainteresowanie związkiem SS-31 w kontekście „wytrzymałości” i „regeneracji” wynika głównie z badań na zwierzętach. U starych samic myszy 8 tygodni podawania SS-31 w dawce 3 mg/kg/dobę przywróciło maksymalne mitochondrialne wytwarzanie ATP w mięśniach i zwiększyło wytrzymałość na bieżni (Campbell et al., Free Radic Biol Med 2019).
Jedyne randomizowane badanie z udziałem ludzi u osób starszych miało znacznie węższy zakres. U 39 zdrowych osób w wieku 60–85 lat wyselekcjonowanych pod kątem słabo funkcjonujących mitochondriów mięśniowych pojedynczy 2-godzinny wlew dożylny zwiększył maksymalne wytwarzanie ATP w małym mięśniu dłoni bezpośrednio po podaniu. Efekt ten ustąpił do 7. dnia, a wlew nie poprawił odporności mięśnia na zmęczenie (Roshanravan et al., PLoS One 2021).
O twierdzeniach dotyczących „wytrzymałości” i „regeneracji”. W żadnym badaniu kontrolowanym nie oceniano elamipretydu u zdrowych młodych dorosłych ani sportowców pod kątem wydolności fizycznej, wzrostu mięśni czy powrotu do zdrowia po urazach. U osób z genetyczną chorobą mitochondrialną mięśni badanie fazy 3 z udziałem 218 pacjentów nie wykazało poprawy dystansu marszu ani zmęczenia. Pozytywne dane dotyczące wytrzymałości pochodzą z badań na starych myszach.
Działania niepożądane i ryzyko
Reakcje w miejscu wstrzyknięcia
Reakcje w miejscu wstrzyknięcia są najczęstszym działaniem niepożądanym. W kontrolowanym placebo badaniu w zespole Bartha z udziałem 12 pacjentów (etykieta FDA):
| Reakcja | Elamipretyd (n = 12) | Placebo (n = 12) |
|---|---|---|
| Jakakolwiek reakcja w miejscu wstrzyknięcia | 12 (100%) | 8 (67%) |
| Zaczerwienienie (rumień) | 12 (100%) | 3 (25%) |
| Ból | 9 (75%) | 5 (42%) |
| Stwardnienie (naciek) | 8 (67%) | 2 (17%) |
| Swędzenie (świąd) | 8 (67%) | 2 (17%) |
| Zasiniaczenie | 3 (25%) | 0 |
| Pokrzywka | 3 (25%) | 0 |
Wzorzec ten był podobny w innych badaniach. W badaniu MMPOWER-2 u 80% pacjentów przyjmujących elamipretyd wystąpiły reakcje w miejscu wstrzyknięcia, głównie o łagodnym nasileniu (Karaa et al., 2020). W badaniu ReCLAIM-2 zdarzenia niepożądane wystąpiły u 86% osób przyjmujących elamipretyd i 71% osób przyjmujących placebo, przy czym dominowały reakcje w miejscu wstrzyknięcia (Ehlers et al., 2025).
Nadwrażliwość
Etykieta zawiera ostrzeżenie dotyczące nadwrażliwości, w tym ciężkich reakcji alergicznych wymagających leczenia ratunkowego. Reakcje obejmowały wysypkę, zmiany grudkowe, wypryskopodobne zapalenie skóry oraz kaszel i występowały w czasie od kilku minut do kilku miesięcy po rozpoczęciu leczenia. Ciężka reakcja nadwrażliwości na elamipretyd jest jedynym przeciwwskazaniem wymienionym w etykiecie. W jednym przypadku przeanalizowanym przez FDA u pacjenta w 28. dniu leczenia, 15 minut po wstrzyknięciu, wystąpił kaszel i uogólniona wysypka, a ratownicy medyczni podali mu adrenalinę (zintegrowany przegląd FDA).
Eozynofilia
Liczba eozynofilów (rodzaju krwinek białych biorących udział w reakcjach alergicznych) często wzrastała w badaniach trwających 30 dni lub dłużej. Wartości osiągały szczyt około 90. dnia, ze średnim wzrostem o około 0,5–0,6 × 10³/µL, i wracały do poziomu wyjściowego po 6–12 miesiącach dalszego stosowania lub po odstawieniu leku. W badaniu dotyczącym zespołu Bartha u 9 z 12 leczonych pacjentów wystąpiła łagodna eozynofilia bez towarzyszących objawów.
Inne informacje z etykiety
- Alkohol benzylowy. Roztwór zawiera alkohol benzylowy (20 mg/mL) jako środek konserwujący i nie jest przeznaczony do stosowania u noworodków ze względu na ryzyko śmiertelnego „zespołu chwytania powietrza” (gasping syndrome).
- Zaburzenia czynności nerek. Ekspozycja rośnie wraz z pogarszaniem się czynności nerek; dawkę zmniejsza się o połowę poniżej wartości eGFR 30 mL/min.
- Przedawkowanie. W badaniach klinicznych nie odnotowano przypadków przedawkowania. Etykieta przewiduje wystąpienie objawów zależnych od histaminy, takich jak niskie ciśnienie tętnicze i stan przedomdleniowy.
- Interakcje lekowe. W warunkach in vitro elamipretyd nie hamował ani nie indukował głównych enzymów wątrobowych CYP, ale hamował transporter nerkowy MATE1. W badaniach klinicznych nie zmieniał działania aspiryny, klopidogrelu ani heparyny. FDA zażądała przeprowadzenia dalszego badania interakcji lekowych po zatwierdzeniu.
- Niewiadome dotyczące długoterminowego bezpieczeństwa. Nie przeprowadzono badań rakotwórczości; FDA zażądała wykonania dwóch takich badań po zatwierdzeniu. Baza danych dotyczących bezpieczeństwa w zespole Bartha obejmuje 12 pacjentów, z około 26 osobolatami ekspozycji w fazie otwartej. Badania w zwyrodnieniu plamki i miopatii mitochondrialnej dodały 132 osobolata (zintegrowany przegląd FDA).
W żadnym badaniu nie oceniano stosowania poza tymi wskazaniami medycznymi, w innych dawkach ani w połączeniu z innymi środkami poprawiającymi wydolność.
Status prawny i stosowanie poza medycyną
W USA elamipretyd jest lekiem wydawanym na receptę, zatwierdzonym wyłącznie w zespole Bartha u pacjentów o masie ciała co najmniej 30 kg (Drugs@FDA). Produkty sprzedawane w internecie jako „SS-31” do badań lub samodzielnego stosowania nie są produktem zatwierdzonym przez FDA i nic nie gwarantuje ich tożsamości, czystości, dawki ani jałowości.
Elamipretyd nie jest wymieniony z nazwy na Liście zabronionych substancji i metod WADA na rok 2026 Światowej Agencji Antydopingowej (WADA). Klasa S0 tej listy obejmuje substancje farmakologiczne nieposiadające aktualnego zatwierdzenia przez żaden rządowy organ ds. zdrowia do stosowania terapeutycznego u ludzi. Elamipretyd posiada zatwierdzenie w USA od września 2025 r.
Najważniejsze informacje
- Peptyd mitochondrialny, a nie środek anaboliczny. Elamipretyd to peptyd złożony z czterech aminokwasów, który wiąże kardiolipinę w wewnętrznej błonie mitochondrialnej. Nie wykazuje aktywności hormonalnej ani działania czynnika wzrostu.
- Jedno wąskie zatwierdzenie. We wrześniu 2025 r. FDA przyznała zatwierdzenie w trybie przyspieszonym w celu poprawy siły mięśniowej w zespole Bartha – ultrarzadkiej chorobie dotykającej około 150 pacjentów w USA – w dawce 40 mg raz na dobę.
- Skąpe i kwestionowane dowody. Zatwierdzenie opiera się na wzroście siły mięśniowej w fazie otwartej u 10 pacjentów po tym, jak faza zaślepiona nie wykazała korzyści. Recenzenci kliniczni FDA rekomendowali odrzucenie wniosku.
- Negatywne wyniki dużych badań. Badanie fazy 3 w miopatii mitochondrialnej z udziałem 218 pacjentów oraz badania w zawale serca i niewydolności serca nie osiągnęły swoich głównych celów.
- Krótki okres półtrwania, codzienne wstrzyknięcia. Okres półtrwania wynosi około 1,5 godziny u pacjentów z zespołem Bartha (3–4 godziny u zdrowych ochotników), a lek jest usuwany przez nerki. Reakcje w miejscu wstrzyknięcia wystąpiły u każdego leczonego pacjenta z zespołem Bartha, odnotowano także ciężkie reakcje alergiczne.
- Brak dowodów u ludzi na poprawę wydolności. Twierdzenia dotyczące wytrzymałości i regeneracji opierają się na badaniach na myszach; w żadnym badaniu nie testowano leku u zdrowych dorosłych ani sportowców.
Źródła
- Stealth BioTherapeutics. Forzinity (elamipretide) injection, prescribing information, NDA 215244. FDA; DailyMed.
- Food and Drug Administration. Drugs@FDA: NDA 215244, Forzinity (elamipretide hydrochloride). Drugs@FDA.
- Food and Drug Administration, Center for Drug Evaluation and Research. Integrated review, NDA 215244 (Forzinity, elamipretide), 2025. FDA.
- National Center for Biotechnology Information. Elamipretide, PubChem CID 11764719. PubChem.
- Zhao K, Zhao GM, Wu D, et al. Cell-permeable peptide antioxidants targeted to inner mitochondrial membrane inhibit mitochondrial swelling, oxidative cell death, and reperfusion injury. J Biol Chem. 2004;279(33):34682–34690. PubMed.
- Szeto HH, Birk AV. Serendipity and the discovery of novel compounds that restore mitochondrial plasticity. Clin Pharmacol Ther. 2014;96(6):672–683. PubMed.
- Birk AV, Liu S, Soong Y, et al. The mitochondrial-targeted compound SS-31 re-energizes ischemic mitochondria by interacting with cardiolipin. J Am Soc Nephrol. 2013;24(8):1250–1261. PubMed.
- Reid Thompson W, Hornby B, Manuel R, et al. A phase 2/3 randomized clinical trial followed by an open-label extension to evaluate the effectiveness of elamipretide in Barth syndrome, a genetic disorder of mitochondrial cardiolipin metabolism. Genet Med. 2021;23(3):471–478. PubMed.
- Thompson WR, Manuel R, Abbruscato A, et al. Long-term efficacy and safety of elamipretide in patients with Barth syndrome: 168-week open-label extension results of TAZPOWER. Genet Med. 2024;26(7):101138. PubMed.
- Karaa A, Haas R, Goldstein A, et al. Randomized dose-escalation trial of elamipretide in adults with primary mitochondrial myopathy. Neurology. 2018;90(14):e1212–e1221. PubMed.
- Karaa A, Haas R, Goldstein A, et al. A randomized crossover trial of elamipretide in adults with primary mitochondrial myopathy. J Cachexia Sarcopenia Muscle. 2020;11(4):909–918. PubMed.
- Karaa A, Bertini E, Carelli V, et al. Efficacy and safety of elamipretide in individuals with primary mitochondrial myopathy: the MMPOWER-3 randomized clinical trial. Neurology. 2023;101(3):e238–e252. PubMed.
- Gibson CM, Giugliano RP, Kloner RA, et al. EMBRACE STEMI study: a Phase 2a trial to evaluate the safety, tolerability, and efficacy of intravenous MTP-131 on reperfusion injury in patients undergoing primary percutaneous coronary intervention. Eur Heart J. 2016;37(16):1296–1303. PubMed.
- Daubert MA, Yow E, Dunn G, et al. Novel mitochondria-targeting peptide in heart failure treatment: a randomized, placebo-controlled trial of elamipretide. Circ Heart Fail. 2017;10(12):e004389. PubMed.
- Butler J, Khan MS, Anker SD, et al. Effects of elamipretide on left ventricular function in patients with heart failure with reduced ejection fraction: the PROGRESS-HF phase 2 trial. J Card Fail. 2020;26(5):429–437. PubMed.
- Ehlers JP, Hu A, Boyer D, et al. ReCLAIM-2: a randomized phase II clinical trial evaluating elamipretide in age-related macular degeneration, geographic atrophy growth, visual function, and ellipsoid zone preservation. Ophthalmol Sci. 2025;5(1):100628. PubMed.
- Campbell MD, Duan J, Samuelson AT, et al. Improving mitochondrial function with SS-31 reverses age-related redox stress and improves exercise tolerance in aged mice. Free Radic Biol Med. 2019;134:268–281. PubMed.
- Roshanravan B, Liu SZ, Ali AS, et al. In vivo mitochondrial ATP production is improved in older adult skeletal muscle after a single dose of elamipretide in a randomized trial. PLoS One. 2021;16(7):e0253849. PubMed.
- Shirley M. Elamipretide: first approval. Drugs. 2026;86(3):377–383. PubMed.
- World Anti-Doping Agency. The 2026 Prohibited List. WADA 2026 Prohibited List.