PE-22-28, nazywany również mini-spadyną, to syntetyczny peptyd złożony z 7 aminokwasów. Jest skróconą wersją spadyny – peptydu, który francuscy badacze z Instytutu Farmakologii Molekularnej i Komórkowej CNRS opisali w 2010 r. jako eksperymentalny lek przeciwdepresyjny. Oba peptydy blokują TREK-1, kanał potasowy w komórkach nerwowych badany jako punkt uchwytu w leczeniu depresji.

Najważniejsza informacja: PE-22-28 nigdy nie był badany u ludzi. Wszystkie opublikowane dotychczas wyniki pochodzą z badań na myszach lub na komórkach hodowanych w laboratorium, a niemal całość z nich pochodzi z jednego zespołu badawczego, który stworzył ten związek. Nie jest on zatwierdzonym lekiem w żadnym kraju i nie zarejestrowano żadnego badania klinicznego z jego udziałem. Często zalicza się go do „nootropów” (rzekomych środków poprawiających funkcje poznawcze), jednak w żadnym z opublikowanych badań nie oceniano pamięci ani uczenia się u zdrowych zwierząt ani u ludzi.

Ta strona podsumowuje wyniki badań laboratoryjnych i badań na zwierzętach. Służy wyłącznie celom edukacyjnym i nie jest poradą medyczną.

Właściwość	Szczegóły
Klasa	Peptyd syntetyczny, 7 aminokwasów; eksperymentalny związek badawczy
Inne nazwy	Mini-spadyna (mini-spadin); PE 22-28
Pochodzenie	Reszty 22–28 44-aminokwasowego propeptydu uwalnianego z białka sortyliny
Punkt uchwytu	Blokuje kanał potasowy TREK-1 (badania komórkowe)
Siła działania w komórkach	IC50 ≈0,1 nM, wobec 40–60 nM dla spadyny (stężenie powodujące połowiczne zahamowanie)
Badane dawki	Wyłącznie myszy: 3,0–4,0 μg/kg we wstrzyknięciu do jamy brzusznej (dootrzewnowo) w większości testów; 0,03 μg/kg w modelu udaru mózgu; 1 mg/kg doustnie (przez zgłębnik)
Okres półtrwania	Brak opublikowanych badań farmakokinetycznych; działanie przeciwdepresyjne dwóch zmodyfikowanych wersji utrzymywało się u myszy przez około 14–23 h
Dane u ludzi	Brak; brak badań zarejestrowanych w bazie ClinicalTrials.gov
Zatwierdzenie	Niezatwierdzony jako lek w żadnym kraju
WADA	Niewymieniony z nazwy, ale podlega kategorii S0 (substancje niezatwierdzone), zabroniony w każdym czasie

Czym jest

Białko sortylina (nazywane również receptorem neurotensyny 3) powstaje jako dłuższy prekursor. Podczas jego dojrzewania odcinany jest i uwalniany do krwi 44-aminokwasowy fragment zwany propeptydem lub „PE”. W 2010 r. zespół z Valbonne wykazał, że jego 17-aminokwasowy fragment, obejmujący reszty 12–28, blokuje kanał TREK-1 i wykazuje działanie przeciwdepresyjne u myszy. Nazwano go spadyną (Mazella et al., PLoS Biol 2010).

Spadyna miała jednak praktyczną wadę: jej działanie u myszy zanikało w ciągu około 7 godzin. Aby znaleźć stabilniejszą wersję, badacze inkubowali spadynę w surowicy myszy, zidentyfikowali fragmenty, na które się rozkładała, i przebadali krótsze odcinki na ludzkich kanałach TREK-1 ulegających ekspresji w hodowlach komórkowych. Najkrótszym fragmentem, który nadal blokował kanał, były reszty 22–28, którym nadano nazwę PE 22-28 (Djillani et al., Front Pharmacol 2017). W późniejszej pracy przeglądowej tego samego zespołu określono go jako mini-spadynę (Mazella et al., Front Pharmacol 2018).

W pracy z 2017 r. wytworzono również 16 zmodyfikowanych wersji PE 22-28 poprzez dodanie grup chemicznych na jednym z końców lub zastąpienie pierwszego aminokwasu (glicyny) alaniną. Do dalszych badań wybrano trzy peptydy:

Peptyd	Zmiana względem PE 22-28	IC50 dla TREK-1 w komórkach
Spadyna (PE 12-28)	Dłuższy peptyd macierzysty, 17 aminokwasów	40–60 nM
PE 22-28	Brak	≈0,1 nM
G/A-PE 22-28	Pierwsza glicyna zastąpiona alaniną	≈0,1 nM
Biotynylowany G/A-PE 22-28	Zamiana na alaninę oraz znacznik biotynowy na początku łańcucha	1,2 nM

W publikacji wartość IC50 dla PE 22-28 i G/A-PE 22-28 podano w różnych miejscach jako 0,10 lub 0,12 nM, dlatego tutaj przedstawiono ją jako ≈0,1 nM. Kilka innych modyfikacji, w tym dołączenie kwasów tłuszczowych i grup acetylowych, osłabiło lub zniosło działanie blokujące.

Dlaczego TREK-1

TREK-1 to „podstawowy” (background) kanał potasowy. Gdy jest otwarty, zmniejsza pobudliwość neuronów. W 2006 r. ten sam instytut doniósł, że myszy pozbawione genu TREK-1 zachowywały się jak myszy otrzymujące leki przeciwdepresyjne: były odporne na zachowania przypominające depresję w pięciu różnych testach, wykazywały silniejsze przekaźnictwo serotoninowe oraz mniejszy wzrost stężenia kortykosteronu (hormonu stresu) w warunkach stresu (Heurteaux et al., Nat Neurosci 2006). Ustalenie to stanowi uzasadnienie dla badania blokerów TREK-1, takich jak spadyna i PE 22-28.

Jak działa w organizmie

Nie opublikowano żadnego badania farmakokinetycznego dotyczącego PE 22-28 u żadnego gatunku. Nie opisano wchłaniania, stężenia maksymalnego, okresu półtrwania ani drogi wydalania.

Dostępne są jedynie pośrednie pomiary uzyskane u myszy (Djillani et al., Front Pharmacol 2017):

Stabilność w surowicy. Autorzy opisują „stosunkowo krótki” okres półtrwania w surowicy w warunkach in vitro, nie podając wartości liczbowej.
Czas utrzymywania się działania. Po pojedynczym wstrzyknięciu działanie przeciwdepresyjne dwóch zmodyfikowanych wersji zmniejszało się o połowę po około 14–17 h przy dawce 3,2–4,0 μg/kg oraz po około 21–23 h przy dawce 32–40 μg/kg. Nie zmierzono tego dla niezmodyfikowanego PE 22-28, a odpowiadająca wartość dla spadyny wynosiła około 6 h.
Aktywność po podaniu doustnym. Podawane doustnie (przez zgłębnik) w dawce 1 mg/kg przez 4 dni analogi nadal skracały czas bezruchu w teście wymuszonego pływania. Nie badano, czy po podaniu doustnym niezmieniony peptyd dociera do krwi lub mózgu.

Wartości te oznaczają „czas połowicznego zaniku efektu” w testach behawioralnych, a nie okres półtrwania we krwi, i pochodzą z badań zmodyfikowanych analogów. Nie należy ich traktować jako okresu półtrwania PE 22-28 u ludzi.

Status regulacyjny

PE-22-28 nie został nigdzie zatwierdzony jako lek. Wyszukiwanie haseł „PE-22-28”, „mini-spadin” i „spadin” w bazie ClinicalTrials.gov nie wykazało żadnych zarejestrowanych badań (ClinicalTrials.gov).

W sporcie Lista zabronionych substancji i metod WADA 2026 zabrania w każdym czasie, w sekcji S0, stosowania jakiejkolwiek substancji farmakologicznej, która nie posiada aktualnego zatwierdzenia przez państwowy organ ds. zdrowia do stosowania terapeutycznego u ludzi i nie została ujęta w innym miejscu listy. PE-22-28 nie jest wymieniony z nazwy, ale jako niezatwierdzony lek eksperymentalny wpisuje się w tę definicję.

Co pokazują badania

Wszystkie poniższe badania przeprowadzono na myszach lub w hodowlach komórkowych. W żadnym nie badano PE-22-28 u ludzi i w żadnym nie oceniano wpływu na mięśnie, hormon wzrostu, skład ciała ani regenerację fizyczną.

Zachowania przypominające depresję u myszy

Głównym badaniem jest praca z 2017 r., w której opisano wytworzenie tego peptydu (Djillani et al., Front Pharmacol 2017). Wykorzystano w niej samce myszy szczepu C57Bl/6J, po 10 myszy w grupie w testach behawioralnych. W teście wymuszonego pływania – standardowym badaniu przesiewowym dla leków przeciwdepresyjnych – krótszy czas spędzony na nieruchomym unoszeniu się na wodzie interpretuje się jako działanie przeciwdepresyjne.

Test (myszy)	Leczenie	Wynik wobec soli fizjologicznej
Wymuszone pływanie, pojedyncza dawka, zdrowe myszy	PE 22-28, 3,0–4,0 μg/kg, wstrzyknięcie	Bezruch 92 s vs 162 s (p poniżej 0,0001)
Wymuszone pływanie, pojedyncza dawka, model kortykosteronowy	PE 22-28 3,0 μg/kg vs spadyna 100 μg/kg	98 s (PE 22-28) i 117 s (spadyna) vs 165 s
Wymuszone pływanie, 4 dni, model kortykosteronowy	PE 22-28 vs spadyna	90 s (PE 22-28) i 108 s (spadyna) vs 158 s
Hamowanie przyjmowania pokarmu w nowym środowisku, 4 dni, model kortykosteronowy	PE 22-28 3 μg/kg vs spadyna 100 μg/kg	Czas do podjęcia jedzenia 153 s (PE 22-28) i 129 s (spadyna) vs 226 s (p poniżej 0,05)

W modelu kortykosteronowym myszom podaje się hormon stresu przez 7 tygodni, aby wywołać zachowania przypominające depresję. 4-dniowe podawanie analogów skracało również czas ucieczki w teście wyuczonej bezradności – innym gryzoniowym modelu depresji.

Wzrost komórek mózgu

Po 4 dniach wstrzyknięć u myszy PE 22-28 mniej więcej podwoił liczbę nowo dzielących się komórek w hipokampie – obszarze mózgu zaangażowanym w regulację nastroju i pamięci (1736 vs 899 wyznakowanych komórek na hipokamp, n = 5 w grupie). W hodowanych neuronach kory mózgowej myszy peptyd w stężeniu 0,1 μM zwiększał w ciągu 36 godzin poziom PSD-95, białkowego markera nowych synaps (Djillani et al., Front Pharmacol 2017). Klasyczne leki przeciwdepresyjne wymagają zazwyczaj tygodni stosowania, aby wywołać podobne zmiany u gryzoni, dlatego zespół badawczy opisuje peptydy z grupy spadyny jako potencjalnie szybko działające.

Udar mózgu u myszy

W mysim modelu udaru mózgu mini-spadynę wstrzykiwano w niskiej dawce (0,03 μg/kg) raz na dobę przez 7 dni po udarze, a następnie w wyższej dawce (3 μg/kg) przez 4 dni w tygodniu (Pietri et al., Neuropharmacology 2019). Autorzy podają, że związek:

zapobiegał utracie masy ciała oraz opóźnionej utracie neuronów dopaminowych w istocie czarnej;
zmniejszał związane z udarem deficyty ruchowe i poznawcze;
zapobiegał zachowaniom przypominającym depresję po udarze w testach wymuszonego pływania oraz hamowania przyjmowania pokarmu w nowym środowisku.

W zapisach elektrofizjologicznych peptyd aktywował kanał TREK-1 w niskich dawkach i blokował go w wyższych dawkach. To dwukierunkowe działanie oznacza, że określenie „bloker TREK-1” jest niepełne, a efekty mogą silnie zależeć od dawki. Poprawa funkcji poznawczych w tym badaniu polegała na powrocie do sprawności po uszkodzeniu wywołanym udarem u myszy, a nie na wzmocnieniu tych funkcji u zdrowych zwierząt.

Komórki beta trzustki

W doświadczeniach na hodowlach komórkowych naturalny propeptyd, spadyna i mini-spadyna chroniły wytwarzające insulinę komórki beta przed śmiercią wywołaną sygnałem zapalnym – interleukiną-1β. Mini-spadyna zwiększała również proliferację komórek beta (Daziano et al., Pharmacol Res 2021). Nie badano tego u zwierząt z cukrzycą ani u ludzi.

Dane u ludzi dotyczące macierzystego propeptydu

Żaden człowiek nie otrzymał PE 22-28 w opublikowanym badaniu. Jedyne dane uzyskane u ludzi dotyczą wytwarzanego przez organizm propeptydu sortyliny, oznaczanego we krwi jako potencjalny marker depresji, a nie stosowanego jako leczenie:

Stężenia propeptydu w surowicy były niższe u pacjentów z dużą depresją niż u zdrowych osób z grupy kontrolnej (p = 0,035) i wracały w kierunku wartości prawidłowych podczas leczenia lekami przeciwdepresyjnymi (Devader et al., J Affect Disord 2017).
U 45 pacjentów z depresją lekooporną stężenia wzrosły około miesiąc po terapii elektrowstrząsowej, ale wyłącznie u osób, które odpowiedziały na leczenie (Roulot et al., Neuropsychiatr Dis Treat 2018).

Są to niewielkie badania obserwacyjne. Nie mówią one nic o tym, czy przyjmowanie syntetycznego fragmentu byłoby bezpieczne lub skuteczne.

Działania niepożądane i ryzyko

Brak danych dotyczących bezpieczeństwa u ludzi

Ponieważ PE-22-28 nigdy nie podawano ludziom w opublikowanym badaniu, jego działania niepożądane u ludzi są nieznane. Brak informacji o bezpiecznych dawkach, interakcjach z innymi lekami, wpływie na ciążę czy skutkach długotrwałego stosowania.

Co oceniano w badaniach na zwierzętach i komórkach

Inne kanały potasowe. W stężeniu 100 nM w komórkach PE 22-28 nie wpływał na cztery pokrewne kanały (TREK-2, TRAAK, TRESK i TASK-1) (Djillani et al., Front Pharmacol 2017).
Kanał związany z rytmem serca. W stężeniu 10 μM analogi nie zmieniały przepływu prądu przez kanały hERG – kanały odpowiadające za wiele polekowych zaburzeń rytmu serca. Był to wyłącznie test komórkowy; dla PE 22-28 nie opisano monitorowania pracy serca u żywych zwierząt.
Ryzyko związane z TREK-1. Myszy pozbawione TREK-1 są bardziej wrażliwe na ból, drgawki oraz uszkodzenie mózgu wskutek zatrzymania przepływu krwi. U myszy macierzysty peptyd – spadyna – nie nasilał bólu, drgawek wywołanych kainianem, rozmiaru udaru, ciśnienia tętniczego ani czynności serca oraz nie zmieniał stężenia glukozy we krwi (Moha Ou Maati et al., Neuropharmacology 2012). Badania te przeprowadzono dla spadyny, a nie dla samego PE 22-28.

Kanał TREK-1 działa również poza mózgiem; badano go na przykład w zaburzeniach rytmu serca (Djillani et al., Front Pharmacol 2017). Nie zbadano, czy długotrwałe blokowanie tego kanału u ludzi jest bezpieczne.

Jakość produktów

Peptydy sprzedawane w internecie „do celów badawczych” nie są wytwarzane ani kontrolowane zgodnie ze standardami produkcji leków. Nie znaleźliśmy żadnego opublikowanego badania oceniającego tożsamość, czystość ani jałowość dostępnych na rynku produktów PE-22-28, dlatego zawartość danej fiolki pozostaje nieznana.

Najważniejsze informacje

Skrócony fragment spadyny. PE-22-28 to 7-aminokwasowy fragment naturalnego peptydu odcinanego z białka sortyliny, zaprojektowany w 2017 r. jako silniejsza i dłużej działająca wersja eksperymentalnego leku przeciwdepresyjnego – spadyny.
Silne działanie w komórkach, badany wyłącznie na myszach. W badaniach komórkowych blokował kanały TREK-1 w stężeniu około 0,1 nM i zmniejszał zachowania przypominające depresję u myszy w dawkach rzędu mikrogramów na kilogram masy ciała.
Brak badań u ludzi. Nie opublikowano ani nie zarejestrowano żadnego badania klinicznego i nie istnieją dane dotyczące farmakokinetyki, skuteczności ani bezpieczeństwa u ludzi.
Brak zmierzonego okresu półtrwania. Wartości rzędu 14–23 h opisują czas utrzymywania się efektów behawioralnych zmodyfikowanych analogów u myszy, a nie okres półtrwania PE-22-28 we krwi.
Twierdzenia o działaniu „nootropowym” nie mają potwierdzenia. Wyniki dotyczące funkcji poznawczych pochodzą z badań nad powrotem do sprawności po udarze u myszy; w żadnym badaniu nie oceniano pamięci ani uczenia się u zdrowych zwierząt ani u ludzi.
Zabroniony w sporcie. Jako substancja niezatwierdzona podlega kategorii S0 WADA, zabronionej w każdym czasie.

Źródła

Djillani A, Pietri M, Moreno S, et al. Shortened spadin analogs display better TREK-1 inhibition, in vivo stability and antidepressant activity. Front Pharmacol. 2017;8:643. PubMed; PMC.
Mazella J, Pétrault O, Lucas G, et al. Spadin, a sortilin-derived peptide, targeting rodent TREK-1 channels: a new concept in the antidepressant drug design. PLoS Biol. 2010;8(4):e1000355. PubMed.
Mazella J, Borsotto M, Heurteaux C. The involvement of sortilin/NTSR3 in depression as the progenitor of spadin and its role in the membrane expression of TREK-1. Front Pharmacol. 2018;9:1541. PubMed.
Heurteaux C, Lucas G, Guy N, et al. Deletion of the background potassium channel TREK-1 results in a depression-resistant phenotype. Nat Neurosci. 2006;9(9):1134–1141. PubMed.
Pietri M, Djillani A, Mazella J, Borsotto M, Heurteaux C. First evidence of protective effects on stroke recovery and post-stroke depression induced by sortilin-derived peptides. Neuropharmacology. 2019;158:107715. PubMed.
Daziano G, Blondeau N, Béraud-Dufour S, et al. Sortilin-derived peptides promote pancreatic beta-cell survival through CREB signaling pathway. Pharmacol Res. 2021;167:105539. PubMed.
Moha Ou Maati H, Veyssiere J, Labbal F, et al. Spadin as a new antidepressant: absence of TREK-1-related side effects. Neuropharmacology. 2012;62(1):278–288. PubMed.
Devader C, Roulot M, Moréno S, et al. Serum sortilin-derived propeptides concentrations are decreased in major depressive disorder patients. J Affect Disord. 2017;208:443–447. PubMed.
Roulot M, Minelli A, Bortolomasi M, et al. Increased serum levels of sortilin-derived propeptide after electroconvulsive therapy in treatment-resistant depressed patients. Neuropsychiatr Dis Treat. 2018;14:2307–2312. PubMed.
U.S. National Library of Medicine. ClinicalTrials.gov search for “spadin,” “mini-spadin” and “PE-22-28” (brak zarejestrowanych badań; dostęp: październik 2026 r.). ClinicalTrials.gov.
World Anti-Doping Agency. The 2026 Prohibited List: International Standard. Obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. WADA 2026 Prohibited List.

PE-22-28