Preparaty doustne

19-Norandrostendion

19-Norandrostendion (estr-4-ene-3,17-dione, czasem nazywany „nor-andro” lub „19-NA”) jest steroidowym prohormonem: związkiem o słabym własnym działaniu, który organizm przekształca w silniejszy steroid. W jego przypadku jest to nandrolon (19-nortestosteron), czynny hormon w Deca-Durabolin i NPP. Pod koniec lat 1990. był sprzedawany w USA bez recepty jako „suplement diety”, obok androstendionu (Uralets & Gillette, J Anal Toxicol 1999).

Najważniejsze fakty dotyczą badań antydopingowych, a nie mięśni. Jego metabolity w moczu są tymi samymi markerami, które służą do wykrywania nandrolonu, a dawki rzędu zaledwie kilku mikrogramów (milionowych części grama) ukryte w suplemencie dawały dodatnie wyniki testów antydopingowych (Watson i wsp., MSSE 2009). W nielicznych kontrolowanych badaniach u ludzi, w których stosowano preparaty doustne, nie stwierdzono wpływu na masę mięśniową ani siłę. Nie ma zatwierdzonego zastosowania medycznego, w USA jest substancją kontrolowaną z wykazu III (Schedule III), a w sporcie jest zabroniony przez cały czas.

Ta strona podsumowuje to, co podają badania wydalania u ludzi, małe badania nad suplementami, badania na zwierzętach i organy regulacyjne. Służy wyłącznie celom edukacyjnym i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość Szczegóły
Klasa Syntetyczny steroid 19-nor; prohormon (prekursor) nandrolonu
Nazwa chemiczna Estr-4-ene-3,17-dione; C₁₈H₂₄O₂; 272,4 g/mol; CAS 734-32-7. PubChem podaje też nazwę bolandione
Zatwierdzenie medyczne Brak; brak zatwierdzonego zastosowania medycznego
Droga podania Doustnie (jako dawne suplementy); w badaniach na szczurach stosowano także wstrzyknięcia podskórne
Dawki w badaniach u ludzi 156–344 mg/dobę łącznych preparatów norsteroidowych przez 8 tygodni; pojedyncze dawki od 1–10 µg do 50 mg w badaniach wydalania z moczem
Okres półtrwania Nie opublikowano okresu półtrwania u ludzi. Metabolity w moczu były wykrywalne przez 7–10 dni po pojedynczej doustnej dawce 50 mg
Główne markery w moczu 19-norandrosteron i 19-noretiocholanolon, te same metabolity, które służą do wykrywania nandrolonu
Status w USA Steroid anaboliczny z wykazu III (Schedule III) (wymieniony w 21 CFR 1308.13(f)); dodany przez Anabolic Steroid Control Act of 2004
Status WADA Zabroniony przez cały czas (S1.1 steroidy anaboliczno-androgenne)

Czym jest

19-Norandrostendion to androstendion pozbawiony grupy metylowej przy węglu 19, czyli ta sama różnica w budowie, która odróżnia nandrolon od testosteronu. Jego wzór to C₁₈H₂₄O₂, a masa cząsteczkowa wynosi 272,4 g/mol; PubChem podaje m.in. synonimy 19-nor-4-androstenedione, estr-4-ene-3,17-dione i bolandione (PubChem CID 92834).

Jest steroidem 17-keto, więc sam nie jest czynnym hormonem. Enzym, który redukuje grupę 17-keto do grupy 17β-hydroksylowej, przekształca go w nandrolon. Niemiecka grupa badaczy sportu opisała go jako jeden z najczęściej nadużywanych prohormonów i podała, że po podaniu doustnym jest „łatwo metabolizowany” do nandrolonu (Diel i wsp., Toxicol Lett 2008).

Związek Zależność
19-Norandrostendion (ta strona) Prohormon 17-keto; przekształcany w nandrolon
19-Norandrostendiol Pokrewny prohormon, często sprzedawany w tych samych produktach; wymieniony także na liście WADA i w 21 CFR 1308.13
19-Nor-5-androstendion Izomer Δ5, również sprzedawany bez recepty (Uralets & Gillette, J Anal Toxicol 2000); również z wykazu III (Schedule III)
Nandrolon Czynny steroid anaboliczny, który oba prohormony mają wytwarzać
Androstendion (4-AD) Odpowiednik po stronie testosteronu, z nienaruszoną grupą 19-metylową

Nie znaleźliśmy informacji o tym, by rozwijano go jako lek na receptę. Dane z badań u ludzi pochodzą niemal wyłącznie z laboratoriów antydopingowych i z kilku małych badań nad suplementami.

Występuje też w śladowych ilościach w sposób naturalny oraz jako zanieczyszczenie

Niewielkie ilości 19-norsteroidów występują także bez stosowania jakichkolwiek suplementów. W jednym z badań mocz pobrany przed podaniem zawierał 19-norandrosteron w stężeniu 0,19 ± 0,14 ng/mL (Watson i wsp., MSSE 2009). 19-Norandrostendion jest także znanym zanieczyszczeniem tabletek noretysteronu, progestagenu stosowanego w antykoncepcji i w zaburzeniach miesiączkowania. Brytyjskie laboratorium zmierzyło do 1,01 µg na tabletkę noretysteronu 5 mg, co mieściło się w granicach limitu Farmakopei Brytyjskiej wynoszącego 0,1% (Walker i wsp., Steroids 2009).

Jak działa w organizmie

Nie ma formalnych badań farmakokinetycznych u ludzi (stężenia we krwi w czasie) dla 19-norandrostendionu. To, co wiadomo, pochodzi z badań wydalania z moczem prowadzonych przez laboratoria kontroli antydopingowej.

Wynik Badanie
Po pojedynczej doustnej dawce 50 mg 19-norandrosteron i 19-noretiocholanolon pojawiły się w moczu w wysokich stężeniach i były wykrywalne przez 7–10 dni Uralets & Gillette, J Anal Toxicol 1999
Po 10 µg w wodzie szczytowe stężenie 19-norandrosteronu w moczu wystąpiło 2,8 ± 1,9 h po przyjęciu; w batonie energetycznym 4,6 ± 2,4 h Watson i wsp., MSSE 2010
Całkowite odzyskanie dwóch metabolitów w moczu wyniosło 28–30% dawki 10 µg (woda vs baton) Watson i wsp., MSSE 2010
Odzysk dawki 1–5 µg wahał się od 11% do 84% między osobami (średnio 47 ± 18%) Watson i wsp., MSSE 2009
19-Norandrosteron zwykle przeważał nad 19-noretiocholanolonem w pierwszych ≈6 h; później proporcja mogła się odwrócić Tseng i wsp., J Anal Toxicol 2005

U szczurów zarówno związek macierzysty, jak i nandrolon (wolny i w postaci glukuronidów) były mierzalne w surowicy po podaniu doustnym i podskórnym, a ilość przekształcona w nandrolon była podobna dla obu dróg podania (Parr i wsp., Toxicol Lett 2009).

Status regulacyjny

  • Stany Zjednoczone. Anabolic Steroid Control Act of 2004 (Public Law 108-358, zatwierdzona 22 października 2004 r.) dodał „19-nor-4-androstenedione (estr-4-en-3,17-dione)” do federalnej definicji steroidu anabolicznego. Te zmiany weszły w życie 90 dni po uchwaleniu (Public Law 108-358). Obecnie jest wpisany do wykazu III (Schedule III) razem ze swoim izomerem Δ5 i 19-norandrostendiolami (21 CFR 1308.13).
  • Sport. Lista zabronionych substancji i metod WADA na 2026 rok wymienia „19-Norandrostenedione (estr-4-ene-3,17-dione)” w grupie S1.1 steroidy anaboliczno-androgenne, jako zabroniony w zawodach i poza nimi, będący substancją nieokreśloną (WADA 2026 Prohibited List).
  • Medycyna. Nie ma zatwierdzonego wskazania medycznego.

Co pokazują badania

Mięśnie i siła u ludzi: nie stwierdzono wpływu

Trzy małe badania kontrolowane testowały doustny 19-norandrostendion, w dwóch z nich w produktach zawierających także 19-norandrostendiol. Żadne nie wykazało korzyści.

Badanie Projekt Dawka dobowa Czas trwania Wynik
Van Gammeren i wsp., Eur J Appl Physiol 2001 Randomizowane, kontrolowane placebo; mężczyźni z doświadczeniem w treningu siłowym, wykonujący trening oporowy 4 dni w tygodniu 100 mg 19-norandrostendionu + 56 mg 19-norandrostendiolu (156 mg) 8 tygodni Brak istotnej zmiany składu ciała w DXA, siły w wyciskaniu na ławce, mocy ani nastroju
van Gammeren i wsp., Nutrition 2002 Randomizowane, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo; n = 10 mężczyzn trenujących oporowo (po 5 w grupie) 224 mg 19-norandrostendionu + 120 mg 19-norandrostendiolu (344 mg) 8 tygodni Brak istotnej zmiany składu ciała ani siły mierzonej testem 1 powtórzenia maksymalnego w żadnej z grup
Baume i wsp., Eur J Appl Physiol 2006 Podwójnie zaślepione; placebo (n = 9), undekanian testosteronu (n = 8) lub 19-norandrostendion (n = 8) podczas treningu wytrzymałościowego 12 dawek doustnych w ciągu 1 miesiąca 1 miesiąc Brak różnicy w wynikach biegowych ani we wskaźnikach obciążenia fizycznego i regeneracji

Badania te były bardzo małe, więc mogły przeoczyć umiarkowany efekt. Przegląd z 2002 roku wykazał, że doustny norandrostendion i norandrostendiol stosowane do 8 tygodni nie wpływały na skład ciała ani wydolność (Ziegenfuss i wsp., Can J Appl Physiol 2002).

Badania na zwierzętach: zależy od drogi podania

U wykastrowanych szczurów podskórny 19-norandrostendion zwiększał masę mięśnia dźwigacza odbytu (levator ani; standardowy marker działania anabolicznego), ale nie wpływał na prostatę ani pęcherzyki nasienne. W tej samej pracy związek wiązał się selektywnie z receptorem androgenowym in vitro, z około 10 razy mniejszą zdolnością niż DHT do włączania genów reporterowych receptora androgenowego (Diel i wsp., Toxicol Lett 2008). W 12-dniowym badaniu na wykastrowanych szczurach (1 mg/kg/dobę podskórnie) stwierdzono ten sam wzorzec oraz zmianę typów białek we włóknach mięśniowych podobną do tej po testosteronie (Frese i wsp., Arch Toxicol 2011).

Podanie doustne zachowywało się inaczej. U wykastrowanych szczurów otrzymujących doustnie 0,1; 1 lub 10 mg/kg/dobę nie rósł ani mięsień dźwigacz odbytu, ani prostata, a masa ciała spadała w sposób zależny od dawki. Autorzy stwierdzili, że stosowanie doustne, przynajmniej u szczura, „wydaje się bardzo nieskuteczną strategią” zwiększania masy mięśniowej (Parr i wsp., Toxicol Lett 2009).

To wyniki uzyskane u szczurów. Selektywnych efektów obserwowanych po wstrzyknięciu u szczurów nie wykazano u ludzi.

O określeniu „podobny do SARM”. W pracy z 2008 roku na szczurach 19-norandrostendion opisano jako mający „właściwości podobne do SARM” po wstrzyknięciu. Ten wynik pochodził od wykastrowanych szczurów, którym podawano dawki podskórne. Późniejsze badanie doustne na szczurach nie wykazało działania anabolicznego, a żadne badanie u ludzi nie wykazało selektywnego działania tkankowego.

Badania antydopingowe: mikrogramowe ilości mogą dać wynik dodatni

Większość danych dotyczących tego związku u ludzi wiąże się z kontrolą antydopingową. Jego główne metabolity w moczu, 19-norandrosteron i 19-noretiocholanolon, są tymi samymi markerami, których laboratoria używają do wykrywania nandrolonu (Uralets & Gillette, J Anal Toxicol 1999). W poniższych badaniach progiem raportowania obowiązującym w tamtym czasie było stężenie 19-norandrosteronu w moczu powyżej 2 ng/mL.

Badanie Dawka i warunki Wynik
Catlin i wsp., JAMA 2000 Androstendion 100 lub 300 mg/dobę przez 7 dni (randomizowane, n = 24 leczonych); 10 µg 19-norandrostendionu (otwarte badanie, n = 4) Produkt z androstendionem zawierał 19-norandrostendion w ilości 0,001%; u 20 z 24 mężczyzn przyjmujących androstendion wynik przekroczył 2 ng/mL. Wszystkie próbki od 4 mężczyzn, którzy otrzymali 10 µg, zawierały 19-norandrosteron
Watson i wsp., MSSE 2009 1,0; 2,5 lub 5,0 µg w napoju z kreatyną; 11 mężczyzn i 9 kobiet Wyniki dodatnie u 0% przy 1,0 µg, u 20% przy 2,5 µg i u 75% przy 5,0 µg
van der Merwe & Grobbelaar, S Afr Med J 2005 Jedna kapsułka zanieczyszczonego suplementu; 5 mężczyzn U wszystkich 5 stężenie przekroczyło 2 ng/mL od 2 h po dawce; u 2 nadal je przekraczało po 36 h; najwyższa wartość 54,6 ng/mL
Walker i wsp., Steroids 2009 Pojedyncza dawka 1 µg Szczytowe stężenie 19-norandrosteronu 2,4 ng/mL po 2 h

Grupa z Loughborough oszacowała, że dodanie zaledwie 2,5 µg do porcji suplementu (0,00005% zanieczyszczenia) może wystarczyć, by u niektórych osób doszło do naruszenia przepisów antydopingowych (Watson i wsp., MSSE 2009). Przyjęcie w stałym batonie energetycznym zamiast w wodzie podniosło szczytowe stężenie w moczu z 4,80 do 8,46 ng/mL po dawce 10 µg (Watson i wsp., MSSE 2010).

Sam noretysteron jest metabolizowany do 19-norandrosteronu. U kobiet przyjmujących 5 mg trzy razy na dobę przez 10 dni wartości szczytowe sięgały 51–63 ng/mL niezależnie od tego, czy tabletki zawierały zanieczyszczenie 19-norandrostendionem, co pokazuje, że zanieczyszczenie miało tylko niewielki udział (Walker i wsp., Steroids 2009).

Działania niepożądane i ryzyko

Bardzo mało danych o bezpieczeństwie u ludzi

Jedyne dane o bezpieczeństwie u ludzi pochodzą z krótkich, małych badań. W badaniu trwającym 10 dni mężczyźni przyjmowali dostępny bez recepty produkt zawierający równe części 19-norandrostendionu i 19-norandrostendiolu (72 lub 144 mg dwa razy na dobę). U każdego uczestnika wykryto nandrolon w moczu, a standardowe badania krwi nie wykazały zmian we wskaźnikach nerek, wątroby, morfologii krwi ani szpiku kostnego (Colker i wsp., J Strength Cond Res 2001). Dziesięciodniowa obserwacja nie może wykazać bezpieczeństwa długoterminowego.

Ponieważ jest przekształcany w nandrolon, ryzyko opisane dla nandrolonu ma w zasadzie znaczenie także tutaj, w tym zahamowanie wytwarzania własnego testosteronu przez organizm. Nie mierzono tego dla 19-norandrostendionu w kontrolowanych badaniach u ludzi. Dane dotyczące nandrolonu znajdziesz na stronie Deca-Durabolin.

Przegląd z 2003 roku dotyczący klasy doustnych prohormonów „andro”, w tym 19-norandrostendionu, wykazał, że badania tych produktów często pokazywały spadek cholesterolu HDL („dobrego”) i podwyższenie hormonów związanych z estrogenami. Przegląd wyraził obawy dotyczące długotrwałego stosowania (Broeder, Can J Appl Physiol 2003). Przegląd nie podaje tych wyników oddzielnie dla 19-norandrostendionu i nie znaleźliśmy kontrolowanego badania, które mierzyłoby lipidy lub estrogeny przy stosowaniu wyłącznie tego związku.

Wyniki badań na zwierzętach i komórkach

  • Masa ciała (szczury): podanie doustne powodowało zależny od dawki spadek masy ciała (Parr i wsp., Toxicol Lett 2009).
  • Wątroba (szczury): podanie podskórne nie zmieniało masy wątroby ani ekspresji w wątrobie genu aminotransferazy tyrozynowej (Diel i wsp., Toxicol Lett 2008).
  • Uszkodzenie chromosomów (hodowla komórkowa): w komórkach V79 19-norandrostendion podwajał podstawową częstość mikrojąder (oznaka uszkodzenia chromosomów) przy około 29 µM. Autorzy stwierdzili, że zagrożenia genotoksycznego przy bardzo wysokich dawkach stosowanych w nadużyciach „nie można wykluczyć” (Dorn i wsp., Toxicol Lett 2008). To wynik z hodowli komórkowej, a nie dowód szkodliwości u ludzi.

Zanieczyszczone suplementy

19-Norandrostendion jest udokumentowanym ukrytym zanieczyszczeniem: wykryto go bez deklaracji w produkcie z androstendionem w ilości 0,001% (Catlin i wsp., JAMA 2000) oraz w kapsułce suplementu badanej w Republice Południowej Afryki (van der Merwe & Grobbelaar, S Afr Med J 2005). W międzynarodowym badaniu 634 niehormonalnych suplementów kupionych w 13 krajach 94 (14,8%) zawierały steroidy anaboliczne niezadeklarowane na etykiecie, głównie prohormony testosteronu i nandrolonu. Łączne przyjęcie ponad 1 µg prohormonów nandrolonu prowadziło do wyników dodatnich przez kilka godzin (Geyer i wsp., Int J Sports Med 2004). Tajwańskie badanie wykazało siedem niezadeklarowanych steroidów w jednym suplemencie dostępnym bez recepty (Tseng i wsp., J Anal Toxicol 2005).

Najważniejsze informacje

  • Prohormon nandrolonu. Organizm przekształca 19-norandrostendion w nandrolon, a jego obecność zostawia w moczu te same markery co nandrolon.
  • Brak wykazanej korzyści u ludzi. Trzy małe badania kontrolowane z preparatami doustnymi nie wykazały przyrostu mięśni, siły ani wydolności wytrzymałościowej.
  • U szczurów znaczenie ma droga podania. Wstrzykiwane dawki budowały mięśnie u wykastrowanych szczurów przy niewielkim wpływie na prostatę, ale dawki doustne tego nie robiły, a masa ciała spadała.
  • Mikrogramy mogą dać wynik dodatni w teście antydopingowym. Dawka 2,5–5 µg dawała wyniki dodatnie u 20–75% ochotników, a zanieczyszczanie suplementów jest dobrze udokumentowane.
  • Skąpe dane o bezpieczeństwie. Dane o bezpieczeństwie u ludzi ograniczają się do badania trwającego 10 dni; skutków długoterminowych nie badano.
  • Kontrolowany i zakazany. W USA jest w wykazie III (Schedule III) od czasu Anabolic Steroid Control Act of 2004 i jest zabroniony przez WADA przez cały czas.

Źródła

  1. National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound Summary for CID 92834, 19-Norandrostenedione. PubChem.
  2. Uralets VP, Gillette PA. Over-the-counter anabolic steroids 4-androsten-3,17-dione; 4-androsten-3beta,17beta-diol; and 19-nor-4-androsten-3,17-dione: excretion studies in men. J Anal Toxicol. 1999;23(5):357–366. PubMed.
  3. Uralets VP, Gillette PA. Over-the-counter delta5 anabolic steroids 5-androsen-3,17-dione; 5-androsten-3beta, 17beta-diol; dehydroepiandrosterone; and 19-nor-5-androsten-3,17-dione: excretion studies in men. J Anal Toxicol. 2000;24(3):188–193. PubMed.
  4. Catlin DH, Leder BZ, Ahrens B, i wsp. Trace contamination of over-the-counter androstenedione and positive urine test results for a nandrolone metabolite. JAMA. 2000;284(20):2618–2621. PubMed.
  5. Watson P, Judkins C, Houghton E, i wsp. Urinary nandrolone metabolite detection after ingestion of a nandrolone precursor. Med Sci Sports Exerc. 2009;41(4):766–772. PubMed.
  6. Watson P, Houghton E, Grace PB, i wsp. Influence of delivery mode on the urinary excretion of nandrolone metabolites. Med Sci Sports Exerc. 2010;42(4):754–761. PubMed.
  7. van der Merwe PJ, Grobbelaar E. Unintentional doping through the use of contaminated nutritional supplements. S Afr Med J. 2005;95(7):510–511. PubMed.
  8. Tseng YL, Kuo FH, Sun KH. Quantification and profiling of 19-norandrosterone and 19-noretiocholanolone in human urine after consumption of a nutritional supplement and norsteroids. J Anal Toxicol. 2005;29(2):124–134. PubMed.
  9. Walker CJ, Cowan DA, James VH, i wsp. Doping in sport–2. Quantification of the impurity 19-norandrostenedione in pharmaceutical preparations of norethisterone. Steroids. 2009;74(3):335–340. PubMed.
  10. Walker CJ, Cowan DA, James VH, i wsp. Doping in sport: 3. Metabolic conversion of oral norethisterone to urinary 19-norandrosterone. Steroids. 2009;74(3):341–349. PubMed.
  11. Van Gammeren D, Falk D, Antonio J. The effects of supplementation with 19-nor-4-androstene-3,17-dione and 19-nor-4-androstene-3,17-diol on body composition and athletic performance in previously weight-trained male athletes. Eur J Appl Physiol. 2001;84(5):426–431. PubMed.
  12. van Gammeren D, Falk D, Antonio J. Effects of norandrostenedione and norandrostenediol in resistance-trained men. Nutrition. 2002;18(9):734–737. PubMed.
  13. Baume N, Schumacher YO, Sottas PE, i wsp. Effect of multiple oral doses of androgenic anabolic steroids on endurance performance and serum indices of physical stress in healthy male subjects. Eur J Appl Physiol. 2006;98(4):329–340. PubMed.
  14. Colker CM, Antonio J, Kalman D. The metabolism of orally ingested 19-nor-4-androstene-3,17-dione and 19-nor-4-androstene-3,17-diol in healthy, resistance-trained men. J Strength Cond Res. 2001;15(1):144–147. PubMed.
  15. Ziegenfuss TN, Berardi JM, Lowery LM. Effects of prohormone supplementation in humans: a review. Can J Appl Physiol. 2002;27(6):628–646. PubMed.
  16. Broeder CE. Oral andro-related prohormone supplementation: do the potential risks outweigh the benefits? Can J Appl Physiol. 2003;28(1):102–116. PubMed.
  17. Diel P, Friedel A, Geyer H, i wsp. The prohormone 19-norandrostenedione displays selective androgen receptor modulator (SARM) like properties after subcutaneous administration. Toxicol Lett. 2008;177(3):198–204. PubMed.
  18. Parr MK, Laudenbach-Leschowsky U, Höfer N, i wsp. Anabolic and androgenic activity of 19-norandrostenedione after oral and subcutaneous administration–analysis of side effects and metabolism. Toxicol Lett. 2009;188(2):137–141. PubMed.
  19. Frese S, Velders M, Schleipen B, i wsp. Myosin heavy chain expression pattern as a marker for anabolic potency: desoxymethyltestosterone (madol), norandrostenedione and testosterone repress MHC-IIb expression and stimulate MHC-IId/x expression in orchiectomized rat gastrocnemius muscle. Arch Toxicol. 2011;85(6):635–643. PubMed.
  20. Dorn SB, Bolt HM, Thevis M, i wsp. Micronucleus induction in V79 cells by the anabolic doping steroids desoxymethyltestosterone (madol) and 19-norandrostenedione. Toxicol Lett. 2008;183(1-3):58–64. PubMed.
  21. Geyer H, Parr MK, Mareck U, i wsp. Analysis of non-hormonal nutritional supplements for anabolic-androgenic steroids - results of an international study. Int J Sports Med. 2004;25(2):124–129. PubMed.
  22. Anabolic Steroid Control Act of 2004. Public Law 108-358, 118 Stat. 1661. October 22, 2004. govinfo.
  23. Code of Federal Regulations. 21 CFR 1308.13, Schedule III. 21 CFR 1308.13.
  24. World Anti-Doping Agency. The 2026 Prohibited List. WADA 2026 Prohibited List.