Inhibitory SGLT2 to doustne leki na receptę, które sprawiają, że nerki wydalają glukozę z moczem. Do tej grupy należą kanagliflozyna (Invokana), dapagliflozyna (Farxiga), empagliflozyna (Jardiance) i ertugliflozyna (Steglatro). Początkowo zatwierdzono je w celu obniżania stężenia glukozy we krwi w cukrzycy typu 2, jednak duże badania oceniające twarde punkty końcowe wykazały, że kilka z nich zmniejsza również ryzyko hospitalizacji z powodu niewydolności serca oraz progresji przewlekłej choroby nerek, także u osób bez cukrzycy.

Ponieważ wydalana glukoza niesie ze sobą kalorie, leki te powodują umiarkowany spadek masy ciała, dlatego pojawiają się w dyskusjach o redukcji tkanki tłuszczowej. W badaniach klinicznych utrata masy ciała wynosi kilka kilogramów, część z niej stanowi beztłuszczowa masa ciała, a cała grupa wiąże się z istotnym ryzykiem: kwasicą ketonową mogącą wystąpić przy niemal prawidłowym stężeniu glukozy we krwi, zakażeniami narządów płciowych i dróg moczowych oraz odwodnieniem.

Ta strona podsumowuje dane z charakterystyk produktów leczniczych FDA (Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków), głównych badań z randomizacją oraz przeglądów bezpieczeństwa FDA. Ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Grupa leków	Inhibitory kotransportera sodowo-glukozowego typu 2 (SGLT2) („gliflozyny”)
Główne marki w USA	Invokana (2013), Farxiga (2014), Jardiance (2014), Steglatro (2017)
Droga podania	Tabletka doustna, raz na dobę
Dawki w drukach informacyjnych	Kanagliflozyna 100–300 mg; dapagliflozyna 5–10 mg; empagliflozyna 10–25 mg; ertugliflozyna 5–15 mg
Okres półtrwania (druki informacyjne)	Kanagliflozyna 10,6–13,1 h; pozostałe ≈12–17 h
Mechanizm	Blokuje wchłanianie zwrotne glukozy w nerkach, przez co ≈64–100 g glukozy na dobę jest tracone z moczem
Ostrzeżenie w ramce (boxed warning)	Brak w aktualnych drukach informacyjnych (ostrzeżenie w ramce dotyczące amputacji dla kanagliflozyny usunięto w 2020 roku)
Status w USA	Wyłącznie na receptę; nie są substancjami kontrolowanymi
Status WADA	Niewymienione na Liście Substancji i Metod Zabronionych 2026

Czym jest

SGLT2 to białko transportowe w kanaliku bliższym nerki. Odpowiada za wchłanianie zwrotne większości glukozy, którą nerki odfiltrowują z krwi. Jego zablokowanie obniża „próg nerkowy” dla glukozy, czyli stężenie glukozy we krwi, powyżej którego glukoza przedostaje się do moczu (druk informacyjny leku Invokana). U osób z cukrzycą typu 2 kanagliflozyna w dawce 300 mg obniżała ten próg z około 240 mg/dL do około 70–90 mg/dL.

Grupa ta wywodzi się od floryzyny, naturalnego związku występującego w kilku gatunkach drzew owocowych. W badaniach fizjologicznych stosowano ją od ponad 150 lat, ponieważ wywołuje obecność glukozy w moczu poprzez blokowanie transporterów sodowo-glukozowych w nerkach i jelitach (Ehrenkranz et al., Diabetes Metab Res Rev 2005). Współczesne gliflozyny są jej bardziej selektywnymi pochodnymi przeznaczonymi do stosowania doustnego.

Kanagliflozyna, związek wymieniony w tytule tego opracowania, ma wzór sumaryczny C₂₄H₂₅FO₅S i masę cząsteczkową 444,5 g/mol (PubChem).

Zablokowanie SGLT2 sprawia również, że więcej sodu dociera do dalszego odcinka kanalika nerkowego. Zgodnie z drukami informacyjnymi uważa się, że nasila to sprzężenie cewkowo-kłębuszkowe (sygnał zwężający naczynie doprowadzające krew do pojedynczej jednostki filtrującej) i obniża ciśnienie wewnątrz kłębuszków nerkowych. Jest to główne wyjaśnienie korzystnego działania na nerki i powód, dla którego eGFR (szacowany współczynnik filtracji kłębuszkowej, wskaźnik wydolności filtracyjnej nerek) nieznacznie spada po rozpoczęciu przyjmowania leku.

Porównanie zatwierdzonych leków

Lek (marka)	Pierwsze zatwierdzenie w USA	Moce tabletek	Dobowa dawka według druku informacyjnego	Główne zatwierdzone wskazania (aktualny druk informacyjny)
Kanagliflozyna (Invokana)	2013	100, 300 mg	100 mg; do 300 mg w kontroli glikemii	Kontrola glikemii w cukrzycy typu 2; zmniejszenie ryzyka poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych; zmniejszenie ryzyka schyłkowej niewydolności nerek w cukrzycowej chorobie nerek z albuminurią
Dapagliflozyna (Farxiga)	2014	5, 10 mg	5–10 mg w kontroli glikemii; 10 mg w pozostałych wskazaniach	Cukrzyca typu 2; niewydolność serca; przewlekła choroba nerek; ryzyko niewydolności serca w cukrzycy typu 2
Empagliflozyna (Jardiance)	2014	10, 25 mg	10 mg; do 25 mg w kontroli glikemii	Cukrzyca typu 2; niewydolność serca; przewlekła choroba nerek; zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych w cukrzycy typu 2 ze współistniejącą chorobą serca
Ertugliflozyna (Steglatro)	2017	5, 15 mg	5 mg; do 15 mg	Wyłącznie kontrola glikemii w cukrzycy typu 2

Źródła: aktualne druki informacyjne FDA dla leków Invokana, Farxiga, Jardiance oraz Steglatro. Dwa nowsze leki zatwierdzono w 2023 roku: beksagliflozynę (Brenzavvy) w cukrzycy typu 2 oraz sotagliflozynę (Inpefa) w celu zmniejszenia ryzyka związanego z niewydolnością serca.

Wszystkie cztery druki informacyjne wskazują, że leki te nie są zalecane do kontroli glikemii w cukrzycy typu 1, ponieważ zwiększają ryzyko cukrzycowej kwasicy ketonowej.

Farmakokinetyka

Wszystkie cztery leki szybko się wchłaniają, działają wystarczająco długo, by można je było przyjmować raz na dobę, i są eliminowane głównie na drodze glukuronidacji (przyłączenia kwasu glukuronowego przez enzymy UGT) do nieaktywnych metabolitów. Żaden z nich nie zależy w istotnym stopniu od wątrobowych enzymów CYP450.

Parametr	Kanagliflozyna	Dapagliflozyna	Empagliflozyna	Ertugliflozyna
Czas do stężenia maksymalnego	1–2 h	≈2 h (na czczo)	1,5 h	1 h (na czczo)
Biodostępność doustna	≈65%	78%	Nie podano	≈100%
Końcowy okres półtrwania	10,6 h (100 mg); 13,1 h (300 mg)	≈12,9 h	12,4 h	16,6 h
Główne enzymy	UGT1A9, UGT2B4	UGT1A9	UGT2B7, 1A3, 1A8, 1A9	UGT1A9, UGT2B7
Dobowa utrata glukozy z moczem	≈100 g/dobę (100 lub 300 mg)	≈70 g/dobę (5 lub 10 mg)	≈64 g/dobę (10 mg); ≈78 g/dobę (25 mg)	Nie podano

Wszystkie wartości pochodzą z odpowiednich druków informacyjnych FDA. W praktyce znaczenie ma kilka kwestii:

Efekt utrzymuje się dłużej niż sam lek. W przypadku kanagliflozyny, dapagliflozyny i empagliflozyny zwiększone wydalanie glukozy z moczem powraca w okolice wartości wyjściowych po około 3 dniach od ostatniej dawki. Druki informacyjne dodają, że w zgłoszeniach po wprowadzeniu leków do obrotu opisywano kwasicę ketonową lub obecność glukozy w moczu utrzymującą się ponad 6 dni, a niekiedy do 2 tygodni po odstawieniu.
Czynność nerek decyduje o sile działania. Słabsza filtracja nerkowa oznacza mniejszą utratę glukozy. Przy stosowaniu dapagliflozyny 24-godzinna utrata glukozy z moczem była o 42%, 80% i 90% mniejsza przy łagodnym, umiarkowanym i ciężkim upośledzeniu czynności nerek niż przy prawidłowej czynności nerek. Z tego powodu leki te nie są zalecane do kontroli glikemii poniżej określonych progów eGFR.
Zwiększona objętość moczu. Empagliflozyna w dawce 25 mg zwiększyła 24-godzinną objętość moczu o 341 mL w dniu 1 oraz o 135 mL w dniu 5.
Dobowa utrata glukozy w przeliczeniu na kalorie. Około 100 g glukozy na dobę odpowiada mniej więcej 400 kcal przy założeniu 4 kcal na gram. Jak pokazano niżej, rzeczywista utrata masy ciała jest znacznie mniejsza, niż wynikałoby z tego przeliczenia.

Zatwierdzone zastosowanie medyczne

Cukrzyca typu 2

Wszystkie cztery leki są zatwierdzone jako uzupełnienie diety i wysiłku fizycznego w celu obniżenia stężenia glukozy we krwi u dorosłych z cukrzycą typu 2. Kanagliflozyna, dapagliflozyna i empagliflozyna są również zatwierdzone od 10. roku życia.

W 26-tygodniowym badaniu kanagliflozyny w monoterapii (584 dorosłych z cukrzycą typu 2) wyniki w porównaniu z placebo przedstawiały się następująco (druk informacyjny leku Invokana):

Punkt końcowy	Placebo	Kanagliflozyna 100 mg	Kanagliflozyna 300 mg
Zmiana HbA1c	+0,14%	−0,77%	−1,03%
Osiągnięcie HbA1c poniżej 7%	21%	45%	62%
Zmiana glikemii na czczo	+8 mg/dL	−27 mg/dL	−35 mg/dL
Zmiana masy ciała	−0,6%	−2,8%	−3,9%
Skurczowe ciśnienie tętnicze względem placebo	—	−3,7 mmHg	−5,4 mmHg

HbA1c to badanie krwi odzwierciedlające średnie stężenie glukozy we krwi z okresu około trzech miesięcy.

Niewydolność serca i przewlekła choroba nerek

Dapagliflozyna i empagliflozyna są zatwierdzone w leczeniu niewydolności serca oraz przewlekłej choroby nerek niezależnie od tego, czy osoba leczona choruje na cukrzycę. Wskazanie nerkowe dla kanagliflozyny jest ograniczone do osób z cukrzycą typu 2 i cukrzycową chorobą nerek z albuminurią (obecnością białka w moczu) przekraczającą 300 mg/dobę. Ertugliflozyna jest zatwierdzona wyłącznie do kontroli glikemii.

Co pokazują badania

Badania sercowo-naczyniowych punktów końcowych w cukrzycy typu 2

Cztery duże badania z grupą kontrolną otrzymującą placebo oceniały te leki u osób z cukrzycą typu 2 i rozpoznaną chorobą serca lub wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym. Skrót „MACE” oznacza poważne niepożądane zdarzenia sercowo-naczyniowe: zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych, zawał serca niezakończony zgonem lub udar mózgu niezakończony zgonem.

Badanie	Lek	n	Okres obserwacji	MACE, hazard względny (95% CI)	Wynik dotyczący niewydolności serca
EMPA-REG OUTCOME	Empagliflozyna 10 lub 25 mg	7020	Mediana 3,1 roku	0,86 (0,74–0,99)	Hospitalizacja z powodu niewydolności serca 2,7% vs 4,1%
CANVAS Program	Kanagliflozyna	10 142	Średnia 188 tygodni	0,86 (0,75–0,97)	—
DECLARE-TIMI 58	Dapagliflozyna	17 160	Mediana 4,2 roku	0,93 (0,84–1,03), wynik nieistotny statystycznie	Hospitalizacja z powodu niewydolności serca HR 0,73 (0,61–0,88)
VERTIS CV	Ertugliflozyna 5 lub 15 mg	8246	Średnia 3,5 roku	0,97 (0,85–1,11), wynik nieistotny statystycznie	Zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych lub hospitalizacja z powodu niewydolności serca HR 0,88, wynik nieistotny statystycznie

Źródła: Zinman et al., NEJM 2015; Neal et al., NEJM 2017; Wiviott et al., NEJM 2019; Cannon et al., NEJM 2020.

Wyniki nie były jednolite w obrębie całej grupy:

EMPA-REG OUTCOME wykazało mniejsze ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych (3,7% vs 5,9%) oraz zgonu z jakiejkolwiek przyczyny (5,7% vs 8,3%) przy stosowaniu empagliflozyny.
CANVAS wykazało mniej zdarzeń sercowo-naczyniowych przy stosowaniu kanagliflozyny, ale około dwukrotnie większą częstość amputacji: 6,3 vs 3,4 na 1000 pacjentolat (HR 1,97; 95% CI 1,41–2,75), głównie palca stopy lub na poziomie śródstopia.
DECLARE-TIMI 58 nie wykazało wpływu na MACE ani zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych, ale odnotowano mniej hospitalizacji z powodu niewydolności serca.
VERTIS CV spełniło kryterium bezpieczeństwa (brak wzrostu częstości MACE), jednak nie wykazało istotnej korzyści.

Choroba nerek

Badanie	Lek	Populacja	n	Pierwszorzędowy punkt końcowy, HR (95% CI)
CREDENCE	Kanagliflozyna 100 mg	Cukrzyca typu 2 z chorobą nerek przebiegającą z albuminurią	4401	0,70 (0,59–0,82)
DAPA-CKD	Dapagliflozyna 10 mg	Przewlekła choroba nerek, z cukrzycą lub bez niej	4304	0,61 (0,51–0,72)
EMPA-KIDNEY	Empagliflozyna 10 mg	Przewlekła choroba nerek, z cukrzycą lub bez niej	6609	0,72 (0,64–0,82)

Pierwszorzędowe punkty końcowe były złożone i obejmowały schyłkową niewydolność nerek, duży utrwalony spadek eGFR lub zgon z przyczyn nerkowych bądź sercowo-naczyniowych (Perkovic et al., NEJM 2019; Heerspink et al., NEJM 2020; EMPA-KIDNEY Collaborative Group, NEJM 2023). Zarówno badanie CREDENCE, jak i DAPA-CKD zakończono przed czasem z uwagi na wykazaną korzyść. W badaniu DAPA-CKD należało leczyć 19 osób, aby zapobiec jednemu zdarzeniu pierwszorzędowemu, a śmiertelność z jakiejkolwiek przyczyny spadła z 6,8% do 4,7%.

Niewydolność serca

Badanie	Lek	Populacja	n	Pierwszorzędowy punkt końcowy, HR (95% CI)
DAPA-HF	Dapagliflozyna 10 mg	Frakcja wyrzutowa 40% lub mniej	4744	0,74 (0,65–0,85)
EMPEROR-Reduced	Empagliflozyna 10 mg	Frakcja wyrzutowa 40% lub mniej	3730	0,75 (0,65–0,86)
EMPEROR-Preserved	Empagliflozyna 10 mg	Frakcja wyrzutowa powyżej 40%	5988	0,79 (0,69–0,90)

Frakcja wyrzutowa to odsetek krwi, który serce wypompowuje przy każdym skurczu. We wszystkich trzech badaniach korzyść była zbliżona u osób z cukrzycą i bez cukrzycy (McMurray et al., NEJM 2019; Packer et al., NEJM 2020; Anker et al., NEJM 2021). W badaniu EMPEROR-Preserved efekt wynikał głównie z mniejszej liczby hospitalizacji z powodu niewydolności serca.

Masa i skład ciała

Spadek masy ciała jest powtarzalnym, lecz umiarkowanym efektem.

Osoby z cukrzycą typu 2. W 24-tygodniowym badaniu obejmującym 182 osoby leczone metforminą dapagliflozyna w dawce 10 mg obniżyła masę ciała o 2,08 kg bardziej niż placebo. Badania DXA (absorpcjometria podwójnej energii promieniowania rentgenowskiego) wykazały, że masa tkanki tłuszczowej spadła o 1,48 kg, a więc większość ubytku stanowił tłuszcz (Bolinder et al., JCEM 2012).
Osoby bez cukrzycy. W 12-tygodniowym badaniu z udziałem 376 dorosłych z nadwagą lub otyłością bez cukrzycy masa ciała spadła o 2,2%, 2,9% i 2,7% przy stosowaniu kanagliflozyny w dawkach 50, 100 i 300 mg wobec 1,3% przy placebo (Bays et al., Obesity 2014). Utrata skorygowana względem placebo wyniosła zatem około 0,9–1,6% masy ciała.
Dlaczego ubytek jest mniejszy niż utracone kalorie. Na podstawie danych z 52-tygodniowego badania kanagliflozyny z udziałem 153 osób badacze obliczyli, że uczestnicy spożywali około 100 kcal/dobę więcej na każdy utracony kilogram. Ta reakcja ze strony apetytu, ponad trzykrotnie silniejsza niż spadek wydatku energetycznego, pomaga wyjaśnić, dlaczego utrata masy ciała stabilizuje się znacznie poniżej wartości wynikających z samej utraty kalorii z moczem (Polidori et al., Obesity 2016).

Nie cała utracona masa ciała to tkanka tłuszczowa. Dwie metaanalizy badań z randomizacją wykazały niewielki ubytek tkanki beztłuszczowej:

Metaanaliza	Badania	Masa ciała	Masa tłuszczowa	Beztłuszczowa lub mięśniowa masa ciała
Pan et al., PLoS One 2022 (cukrzyca typu 2)	18 (1430 osób)	−2,73 kg	−1,16 kg	Beztłuszczowa masa ciała −0,76 kg (95% CI od −1,53 do 0,01); mięśnie szkieletowe −1,01 kg (95% CI od −1,91 do −0,11)
Jobanputra et al., Diabetes Metab Res Rev 2026 (15 badań SGLT2, populacje mieszane)	15	—	—	Beztłuszczowa masa ciała −1,04 kg (95% CI od −1,45 do −0,64)

W drugim przeglądzie oszacowano, że beztłuszczowa masa ciała stanowiła około 28% masy utraconej łącznie przy stosowaniu inhibitorów SGLT2 i leków z grupy GLP-1. Beztłuszczowa masa ciała mierzona metodą DXA obejmuje wodę, więc część tego ubytku może wynikać z utraty płynów. W żadnych badaniach kontrolowanych nie oceniano inhibitorów SGLT2 u osób trenujących siłowo ani w połączeniu ze sterydami anabolicznymi.

Działania niepożądane i ryzyko

Kwasica ketonowa, również przy prawidłowym stężeniu glukozy we krwi

Wszystkie cztery druki informacyjne ostrzegają przed cukrzycową kwasicą ketonową (DKA), groźnym nagromadzeniem kwasów we krwi, oraz informują o przypadkach śmiertelnych w cukrzycy typu 2. Wymieniają następujące czynniki wyzwalające i czynniki ryzyka (druk informacyjny leku Invokana):

zmniejszenie dawki insuliny lub pominięcie dawek insuliny;
ograniczenie podaży kalorii lub dieta ketogeniczna;
ostra choroba przebiegająca z gorączką, zabieg chirurgiczny lub hipowolemia (odwodnienie);
nadużywanie alkoholu;
choroby trzustki.

Główne zagrożenie polega na tym, że stężenie glukozy we krwi może być bliskie prawidłowemu (na przykład poniżej 250 mg/dL), przez co stan ten łatwo przeoczyć. W opisie serii przypadków z 2015 roku przedstawiono 13 epizodów takiej „euglikemicznej” kwasicy ketonowej lub ketozy u dziewięciu osób. Brak wysokiego stężenia glukozy we krwi opóźnił rozpoznanie zarówno przez osoby leczone, jak i przez lekarzy (Peters et al., Diabetes Care 2015). W badaniu DECLARE-TIMI 58 DKA wystąpiła u 0,3% osób przyjmujących dapagliflozynę wobec 0,1% w grupie placebo. Druki informacyjne zalecają odstawienie leku przed zabiegiem chirurgicznym lub przedłużonym głodzeniem: co najmniej 3 dni wcześniej w przypadku kanagliflozyny, dapagliflozyny i empagliflozyny oraz co najmniej 4 dni wcześniej w przypadku ertugliflozyny.

Objawy obejmują nudności, wymioty, ból brzucha, złe samopoczucie i duszność. Czynniki wyzwalające takie jak dieta ketogeniczna i duży deficyt kaloryczny mają bezpośrednie znaczenie dla każdego, kto łączy te leki z restrykcyjną dietą redukcyjną.

Zakażenia narządów płciowych i dróg moczowych, w tym zgorzel Fourniera

Obecność cukru w moczu sprzyja rozwojowi drożdżaków i bakterii. W zbiorczej analizie badań z grupą kontrolną otrzymującą placebo ujętej w druku informacyjnym kanagliflozyny odnotowano:

Zakażenie	Placebo	Kanagliflozyna 100 mg	Kanagliflozyna 300 mg
Grzybicze zakażenie narządów płciowych u kobiet	2,8%	10,6%	11,6%
Grzybicze zakażenie narządów płciowych u mężczyzn (zapalenie żołędzi)	0,7%	4,2%	3,8%

Rzadko zakażenie przechodzi w zgorzel Fourniera, martwicze zakażenie narządów płciowych i krocza. Eksperci FDA zidentyfikowali 55 przypadków związanych ze stosowaniem inhibitorów SGLT2 między marcem 2013 roku a styczniem 2019 roku. Wszystkie wymagały leczenia operacyjnego, a 3 osoby zmarły (Bersoff-Matcha et al., Ann Intern Med 2019). Obecnie ostrzeżenie o tym powikłaniu znajduje się we wszystkich czterech drukach informacyjnych.

Odwodnienie, niskie ciśnienie tętnicze i uszkodzenie nerek

Zwiększone wydalanie moczu może powodować hipowolemię, spadki ciśnienia tętniczego przy pionizacji oraz ostre uszkodzenie nerek, w części przypadków wymagające dializoterapii. W drukach informacyjnych jako grupy podwyższonego ryzyka wskazano osoby z upośledzoną czynnością nerek, osoby starsze oraz przyjmujące diuretyki pętlowe, takie jak furosemid. Niewielki, odwracalny wzrost stężenia kreatyniny w surowicy w pierwszych tygodniach leczenia jest zjawiskiem oczekiwanym.

Amputacje kończyn dolnych

W badaniach CANVAS i CANVAS-R amputacje występowały częściej w grupie kanagliflozyny (5,9 vs 2,8 oraz 7,5 vs 4,2 zdarzenia na 1000 pacjentolat). Większość dotyczyła palca stopy lub śródstopia, lecz część obejmowała amputacje powyżej lub poniżej kolana. W lipcu 2017 roku FDA dodała ostrzeżenie w ramce do druku informacyjnego leku Invokana, a w sierpniu 2020 roku je usunęła, pozostawiając ostrzeżenie w głównej treści dokumentu (druki informacyjne FDA z 2017 i 2020 roku). W badaniu CREDENCE nie stwierdzono istotnej różnicy w częstości amputacji. Amputacje wymieniono także w druku informacyjnym ertugliflozyny (4,7; 5,7 i 6,0 na 1000 pacjentolat odpowiednio dla placebo, 5 mg i 15 mg w badaniu VERTIS CV).

Hematokryt i krwinki czerwone

Leki te podnoszą hematokryt (odsetek objętości krwi przypadający na krwinki czerwone):

Empagliflozyna: mediana hematokrytu wzrosła o 2,8% wobec spadku o 1,3% w grupie placebo (druk informacyjny leku Jardiance).
Dapagliflozyna 10 mg: +2,30% w 24. tygodniu wobec −0,33% w grupie placebo (druk informacyjny leku Farxiga).

Ma to znaczenie dla każdego, kto przyjmuje równocześnie testosteron, ponieważ on również podnosi hematokryt (zobacz cypionat testosteronu). W ogólnokrajowej kohorcie 53 971 amerykańskich weteranów z cukrzycą typu 2 mężczyźni przyjmujący jednocześnie inhibitor SGLT2 i testosteron mieli wyższe szanse wystąpienia hematokrytu powyżej 54% niż przyjmujący sam inhibitor SGLT2 (skorygowany OR 3,80; 95% CI 2,27–6,11) lub sam testosteron (skorygowany OR 2,49; 95% CI 1,51–3,59) (Gosmanov et al., J Endocrinol Invest 2024). Było to badanie obserwacyjne i nie pozwala wykazać związku przyczynowo-skutkowego.

Inne obserwacje z druków informacyjnych

Niskie stężenie glukozy we krwi występuje rzadko w monoterapii, ale staje się bardziej prawdopodobne w skojarzeniu z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika.
Cholesterol LDL wzrósł o 4,4 mg/dL (100 mg) i 8,2 mg/dL (300 mg) bardziej niż w grupie placebo przy stosowaniu kanagliflozyny.
Złamania kości występowały częściej w grupie kanagliflozyny w badaniu CANVAS, począwszy już od 12. tygodnia. Gęstość mineralna kości w obrębie biodra spadła w ciągu 2 lat o 0,9–1,2% bardziej niż w grupie placebo.
Ciężkie reakcje alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy i anafilaksja, stanowią jedyne przeciwwskazanie wymienione w drukach informacyjnych.

Interakcje

Lek wchodzący w interakcję	Skutek	Źródło
Induktory UGT (ryfampicyna, fenytoina, fenobarbital, rytonawir)	Obniżają stężenie kanagliflozyny; ryfampicyna zmniejszyła ekspozycję o około połowę	Druk informacyjny leku Invokana
Insulina lub pochodne sulfonylomocznika	Wyższe ryzyko niskiego stężenia glukozy we krwi	Wszystkie druki informacyjne
Digoksyna	Kanagliflozyna zwiększa ekspozycję na digoksynę	Druk informacyjny leku Invokana
Lit	Inhibitory SGLT2 mogą obniżać stężenie litu	Druk informacyjny leku Invokana
Badania glukozy w moczu i 1,5-AG	Stają się niemiarodajne w monitorowaniu glikemii	Wszystkie druki informacyjne

Status prawny i stosowanie poza medycyną

W USA wszystkie inhibitory SGLT2 są lekami wydawanymi na receptę. Żaden z nich nie figuruje w wykazie substancji kontrolowanych.

Inhibitory SGLT2 nie są wymienione z nazwy na Liście Substancji i Metod Zabronionych WADA 2026. Sekcja S5 zakazuje stosowania diuretyków i środków maskujących „oraz innych substancji o podobnej strukturze chemicznej lub podobnym działaniu biologicznym”. Lista nie rozstrzyga, czy te leki nasilające wydalanie glukozy z moczem podlegają temu zapisowi.

W żadnych badaniach nie oceniano inhibitorów SGLT2 pod kątem redukcji tkanki tłuszczowej u osób szczupłych ani u sportowców. Dane dotyczące spadku masy ciała pochodzą od osób z cukrzycą lub otyłością i wykazują ubytek kilku kilogramów, częściowo kosztem beztłuszczowej masy ciała.

Najważniejsze informacje

Usuwają glukozę z moczem. Zablokowanie SGLT2 w nerkach powoduje utratę około 64–100 g glukozy na dobę z moczem, w zależności od leku i dawki.
Udokumentowana ochrona narządowa, a nie tylko kontrola glikemii. Dapagliflozyna i empagliflozyna zmniejszały ryzyko zdarzeń związanych z niewydolnością serca i chorobą nerek o około 20–40% w dużych badaniach klinicznych, również u osób bez cukrzycy.
Spadek masy ciała jest umiarkowany. Utrata skorygowana względem placebo wynosiła około 2–3 kg u osób z cukrzycą oraz poniżej 2% masy ciała u osób bez cukrzycy, przy częściowej kompensacji ze strony apetytu. W jednej z metaanaliz beztłuszczowa masa ciała stanowiła około 28% utraconej masy.
Kwasica ketonowa może kryć się za prawidłowym stężeniem glukozy we krwi. Diety niskowęglowodanowe lub ketogeniczne, restrykcje kaloryczne, ostra choroba, odwodnienie i alkohol to czynniki wyzwalające wymienione w drukach informacyjnych.
Zakażenia i odwodnienie to częste zagrożenia. Grzybicze zakażenia narządów płciowych występują kilkakrotnie częściej niż przy placebo, a zgorzel Fourniera, choć rzadka, może zakończyć się zgonem.
Hematokryt wzrasta. Łączenie tych leków z testosteronem wiązało się z wyższymi szansami wystąpienia erytrocytozy w dużym badaniu obserwacyjnym.

Źródła

Janssen Pharmaceuticals. Invokana (canagliflozin) tablets, prescribing information, aktualizacja 06/2026. DailyMed.
Janssen Pharmaceuticals. Invokana prescribing information, NDA 204042 suplement 026 (07/2017, dodanie ostrzeżenia w ramce) oraz suplement 034 (08/2020, usunięcie ostrzeżenia w ramce). FDA 2017; FDA 2020.
AstraZeneca. Farxiga (dapagliflozin) tablets, prescribing information. DailyMed.
Boehringer Ingelheim. Jardiance (empagliflozin) tablets, prescribing information. DailyMed.
Merck Sharp & Dohme. Steglatro (ertugliflozin) tablets, prescribing information. DailyMed.
TheracosBio. Brenzavvy (bexagliflozin) tablets, prescribing information. DailyMed.
Lexicon Pharmaceuticals. Inpefa (sotagliflozin) tablets, prescribing information. DailyMed.
National Center for Biotechnology Information. Canagliflozin, PubChem CID 24812758. PubChem.
Ehrenkranz JR, Lewis NG, Kahn CR, Roth J. Phlorizin: a review. Diabetes Metab Res Rev. 2005;21(1):31–38. PubMed.
Zinman B, Wanner C, Lachin JM, et al. Empagliflozin, cardiovascular outcomes, and mortality in type 2 diabetes. N Engl J Med. 2015;373(22):2117–2128. PubMed.
Neal B, Perkovic V, Mahaffey KW, et al. Canagliflozin and cardiovascular and renal events in type 2 diabetes. N Engl J Med. 2017;377(7):644–657. PubMed.
Wiviott SD, Raz I, Bonaca MP, et al. Dapagliflozin and cardiovascular outcomes in type 2 diabetes. N Engl J Med. 2019;380(4):347–357. PubMed.
Cannon CP, Pratley R, Dagogo-Jack S, et al. Cardiovascular outcomes with ertugliflozin in type 2 diabetes. N Engl J Med. 2020;383(15):1425–1435. PubMed.
Perkovic V, Jardine MJ, Neal B, et al. Canagliflozin and renal outcomes in type 2 diabetes and nephropathy. N Engl J Med. 2019;380(24):2295–2306. PubMed.
Heerspink HJL, Stefánsson BV, Correa-Rotter R, et al. Dapagliflozin in patients with chronic kidney disease. N Engl J Med. 2020;383(15):1436–1446. PubMed.
The EMPA-KIDNEY Collaborative Group, Herrington WG, Staplin N, et al. Empagliflozin in patients with chronic kidney disease. N Engl J Med. 2023;388(2):117–127. PubMed.
McMurray JJV, Solomon SD, Inzucchi SE, et al. Dapagliflozin in patients with heart failure and reduced ejection fraction. N Engl J Med. 2019;381(21):1995–2008. PubMed.
Packer M, Anker SD, Butler J, et al. Cardiovascular and renal outcomes with empagliflozin in heart failure. N Engl J Med. 2020;383(15):1413–1424. PubMed.
Anker SD, Butler J, Filippatos G, et al. Empagliflozin in heart failure with a preserved ejection fraction. N Engl J Med. 2021;385(16):1451–1461. PubMed.
Bolinder J, Ljunggren Ö, Kullberg J, et al. Effects of dapagliflozin on body weight, total fat mass, and regional adipose tissue distribution in patients with type 2 diabetes mellitus with inadequate glycemic control on metformin. J Clin Endocrinol Metab. 2012;97(3):1020–1031. PubMed.
Bays HE, Weinstein R, Law G, Canovatchel W. Canagliflozin: effects in overweight and obese subjects without diabetes mellitus. Obesity (Silver Spring). 2014;22(4):1042–1049. PubMed.
Polidori D, Sanghvi A, Seeley RJ, Hall KD. How strongly does appetite counter weight loss? Quantification of the feedback control of human energy intake. Obesity (Silver Spring). 2016;24(11):2289–2295. PubMed.
Pan R, Zhang Y, Wang R, et al. Effect of SGLT-2 inhibitors on body composition in patients with type 2 diabetes mellitus: a meta-analysis of randomized controlled trials. PLoS One. 2022;17(12):e0279889. PubMed.
Jobanputra R, Sargeant JA, Plekhanova T, et al. The effects of glucagon-like peptide-1 receptor agonists and sodium-glucose co-transporter-2 inhibitors on lean body mass in humans: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Diabetes Metab Res Rev. 2026;42(5):e70194. PubMed.
Peters AL, Buschur EO, Buse JB, et al. Euglycemic diabetic ketoacidosis: a potential complication of treatment with sodium-glucose cotransporter 2 inhibition. Diabetes Care. 2015;38(9):1687–1693. PubMed.
Bersoff-Matcha SJ, Chamberlain C, Cao C, Kortepeter C, Chong WH. Fournier gangrene associated with sodium-glucose cotransporter-2 inhibitors: a review of spontaneous postmarketing cases. Ann Intern Med. 2019;170(11):764–769. PubMed.
Gosmanov AR, Gemoets DE, Schumacher KA. Increased risk of erythrocytosis in men with type 2 diabetes treated with combined sodium-glucose cotransporter-2 inhibitor and testosterone replacement therapy. J Endocrinol Invest. 2024;47(10):2615–2621. PubMed.
World Anti-Doping Agency. World Anti-Doping Code International Standard: Prohibited List 2026. Lista Substancji i Metod Zabronionych WADA 2026.

Inhibitory SGLT2 (np. kanagliflozyna)