Liraglutyd to zmodyfikowana kopia glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1), hormonu jelitowego, który zwiększa wydzielanie insuliny po posiłkach, spowalnia opróżnianie żołądka i zmniejsza apetyt. Firma Novo Nordisk sprzedaje go pod nazwami Victoza (do 1,8 mg/dzień w cukrzycy typu 2), Saxenda (3 mg/dzień w kontroli masy ciała) oraz — w połączeniu z insuliną degludec — jako Xultophy 100/3.6.

Jego główną różnicą względem nowszych leków jest to, że wstrzykuje się go raz dziennie, ponieważ jego okres półtrwania wynosi około 13 godzin. W głównym badaniu dotyczącym otyłości zapewnił średnią utratę masy ciała o 7,4% w ciągu 56 tygodni, czyli znacznie mniej niż połowę tego, co cotygodniowy semaglutyd uzyskał w bezpośrednim badaniu porównawczym. Obecnie zatwierdzone są już odpowiedniki generyczne, a baza niedoborów leków prowadzona przez FDA (amerykańską Agencję Żywności i Leków) wskazuje, że oryginalny preparat Saxenda ma zostać wycofany ze sprzedaży w styczniu 2027 r.

Ta strona podsumowuje informacje zawarte w charakterystykach produktu zatwierdzonych przez FDA, badaniach klinicznych oraz bazach danych FDA. Ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Klasa leku	Agonista receptora GLP-1 (peptyd GLP-1 zmodyfikowany kwasem tłuszczowym)
Marki / pierwsze zatwierdzenie w USA	Victoza (25 stycznia 2010 r.); Saxenda (23 grudnia 2014 r.); Xultophy 100/3.6 z insuliną degludec (21 listopada 2016 r.); leki generyczne od grudnia 2024 r.
Droga podania	Wstrzyknięcie podskórne raz dziennie, o dowolnej porze dnia, niezależnie od posiłków
Moc	6 mg/mL w fabrycznie napełnionym wstrzykiwaczu 3 mL (18 mg w jednym wstrzykiwaczu)
Dawki podtrzymujące według ulotki	Victoza 1,2 lub 1,8 mg/dzień; Saxenda 3 mg/dzień (u młodzieży dopuszczalne 2,4 mg/dzień)
Okres półtrwania (według ulotki)	Około 13 godzin; stężenie maksymalne 8–12 godzin po wstrzyknięciu
Biodostępność (według ulotki)	Około 55% po wstrzyknięciu podskórnym
Ostrzeżenie w ramce (boxed warning)	Guzy komórek C tarczycy u gryzoni; przeciwwskazany przy osobistym lub rodzinnym wywiadzie w kierunku raka rdzeniastego tarczycy albo zespołu MEN 2
Status w USA	Wyłącznie na receptę, nie jest substancją kontrolowaną; na liście niedoborów leków FDA od lipca 2023 r.
Status WADA	Niewymieniony z nazwy na Liście zabronionych substancji i metod z 2026 r.

Czym jest

Liraglutyd to peptyd wykazujący 97% homologii sekwencji aminokwasowej z ludzkim GLP-1(7-37). Jego wzór sumaryczny to C₁₇₂H₂₆₅N₄₃O₅₁, a masa cząsteczkowa wynosi 3751,2 Da. Szkielet peptydowy jest wytwarzany metodą rekombinacji DNA w drożdżach (Saccharomyces cerevisiae) (charakterystyka produktu Victoza; PubChem).

Zgodnie z charakterystyką produktu od naturalnego hormonu odróżniają go dwie zmiany:

Zmiana	Co powoduje
Arginina zastępuje lizynę w pozycji 34	Pozostawia tylko jedną lizynę (w pozycji 26), do której może przyłączyć się łańcuch kwasu tłuszczowego
16-węglowy kwas tłuszczowy (kwas palmitynowy) przyłączony do lizyny 26 przez łącznik z kwasu glutaminowego	Sprawia, że cząsteczka wiąże się z albuminą oraz sama ze sobą, co spowalnia wchłanianie i wydalanie

Naturalny GLP-1 utrzymuje się we krwi zaledwie przez 1,5–2 minuty, ponieważ rozkładają go enzymy DPP-4 i obojętna endopeptydaza. Liraglutyd jest odporny na działanie obu tych enzymów. Charakterystyka produktu przypisuje możliwość dawkowania raz dziennie trzem czynnikom: samoasocjacji opóźniającej wchłanianie, wiązaniu z białkami osocza oraz odporności na rozkład enzymatyczny.

Naukowcy z firmy Novo Nordisk opisali to podejście w 2000 roku. Przyłączyli kwasy tłuszczowe do GLP-1, aby peptyd wiązał się z albuminą surowicy, i wykazali, że pochodne z kwasami tłuszczowymi o długości co najmniej 12 atomów węgla działały wystarczająco długo, by można je było podawać raz dziennie (Knudsen et al., J Med Chem 2000). Strona poświęcona semaglutydowi omawia, czym różni się budowa leku podawanego raz w tygodniu.

Liraglutyd aktywuje receptor GLP-1. Zgodnie z charakterystykami produktu powoduje to:

zwiększenie wydzielania insuliny i obniżenie stężenia glukagonu — w obu przypadkach tylko wtedy, gdy stężenie glukozy we krwi jest wysokie, dzięki czemu wpływ na insulinę słabnie w miarę zbliżania się glikemii do normy;
opóźnienie opróżniania żołądka;
zmniejszenie apetytu i spożycia kalorii za pośrednictwem receptorów GLP-1 w obszarach mózgu regulujących przyjmowanie pokarmu (w badaniach na zwierzętach liraglutyd docierał do ośrodków apetytu, takich jak podwzgórze).

Farmakokinetyka

Na podstawie charakterystyk produktów Victoza i Saxenda (charakterystyka produktu Victoza; charakterystyka produktu Saxenda):

Parametr	Wartość
Bezwzględna biodostępność (podskórnie)	Około 55%
Czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego	8–12 godzin (Victoza); około 11 godzin (Saxenda)
Średnie stężenie w stanie stacjonarnym	Około 128 ng/mL przy 1,8 mg/dzień; około 116 ng/mL przy 3 mg/dzień u osób z BMI 30–40
Wiązanie z białkami osocza	Powyżej 98%
Klirens pozorny	Około 1,2 L/h
Okres półtrwania eliminacji	Około 13 godzin
Proporcjonalność do dawki	Ekspozycja rośnie proporcjonalnie do dawki w zakresie od 0,6 do 3 mg
Niezmieniony lek w moczu lub kale	Nie wykryto

Liraglutyd jest rozkładany podobnie jak inne duże białka, bez jednego narządu pełniącego rolę głównej drogi wydalania. Jedynie 6% (w moczu) i 5% (w kale) znakowanej izotopowo dawki pojawiło się w postaci metabolitów pokrewnych liraglutydowi.

Kilka czynników wpływa na ekspozycję:

Masa ciała. Ekspozycja maleje wraz ze wzrostem masy ciała. Dawki podane w ulotce zapewniały odpowiednią ekspozycję w zakresie od 40 do 160 kg; osób o większej masie ciała nie badano.
Płeć. U kobiet klirens skorygowany względem masy ciała był o 25% niższy niż u mężczyzn.
Czynność nerek i wątroby. Ekspozycja była o 19–35% niższa, a nie wyższa, w poszczególnych stadiach zaburzeń czynności nerek oraz o 11–42% niższa w zaburzeniach czynności wątroby. Charakterystyka produktu nie zaleca modyfikacji dawki w żadnym z tych przypadków, ale zwraca uwagę na ograniczone doświadczenie u osób z zaburzeniami czynności wątroby.
Miejsce wstrzyknięcia. Ekspozycja po podaniu w udo była o 22% niższa niż po podaniu w brzuch, jednak charakterystyka produktu uznaje podanie w brzuch, udo i ramię za porównywalne.

Ponieważ okres półtrwania wynosi około 13 godzin, liraglutyd należy wstrzykiwać codziennie. Charakterystyki produktów podają, że jeśli od ostatniej dawki minęły ponad 3 dni, leczenie należy wznowić od dawki 0,6 mg/dzień, aby ograniczyć działania niepożądane ze strony żołądka.

Zatwierdzone zastosowanie medyczne

Produkt	Zastosowania zatwierdzone w USA	Dawkowanie według ulotki
Victoza (i leki generyczne)	Kontrola glikemii u dorosłych oraz dzieci w wieku 10 lat i starszych z cukrzycą typu 2; zmniejszenie ryzyka poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych u dorosłych z cukrzycą typu 2 i rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową	Początkowo 0,6 mg/dzień przez 1 tydzień, następnie 1,2 mg/dzień; można zwiększyć maksymalnie do 1,8 mg/dzień
Saxenda (i leki generyczne)	W połączeniu z dietą o obniżonej kaloryczności i zwiększoną aktywnością fizyczną w celu zmniejszenia i utrzymania masy ciała u dorosłych z otyłością, dorosłych z nadwagą i co najmniej jednym schorzeniem związanym z masą ciała oraz dzieci w wieku 12 lat i starszych z otyłością o masie ciała powyżej 60 kg	Początkowo 0,6 mg/dzień, zwiększanie o 0,6 mg co tydzień do 3 mg/dzień od 5. tygodnia
Xultophy 100/3.6	Kontrola glikemii u dorosłych z cukrzycą typu 2	Stały stosunek 100 jednostek insuliny degludec do 3,6 mg liraglutydu na mL

Dawka początkowa 0,6 mg służy wyłącznie zmniejszeniu nudności. Charakterystyka produktu Victoza wskazuje, że nie jest ona skuteczna w kontroli glikemii u dorosłych. Charakterystyka produktu Saxenda dodaje dwie zasady przerwania leczenia:

Dorośli, którzy po 16 tygodniach nie stracili co najmniej 4% wyjściowej masy ciała, powinni przerwać leczenie, ponieważ jest mało prawdopodobne, że osiągną istotną utratę masy ciała.
Młodzież powinna przerwać leczenie, jeśli po 12 tygodniach stosowania dawki podtrzymującej BMI nie obniżyło się o co najmniej 1%. Młodzież nietolerująca dawki 3 mg może stosować 2,4 mg/dzień.

Wszystkie trzy produkty mają to samo ograniczenie: nie należy ich łączyć z innymi produktami zawierającymi liraglutyd, a charakterystyki produktów Saxenda i Xultophy dodają, że nie należy ich łączyć z żadnym innym agonistą receptora GLP-1 (charakterystyka produktu Saxenda; charakterystyka produktu Xultophy).

Leki generyczne, niedobory i wycofanie preparatu Saxenda

Baza Drugs@FDA wymienia generyczny liraglutyd od kilku producentów. Najwcześniejszym jest odpowiednik preparatu Victoza firmy Hikma, zatwierdzony 23 grudnia 2024 r. (Drugs@FDA, ANDA 215503). Generyczny odpowiednik firmy Teva zarejestrowany do kontroli masy ciała został zatwierdzony 27 sierpnia 2025 r. (Drugs@FDA, ANDA 214568; charakterystyka produktu Teva).

Liraglutyd do wstrzykiwań figuruje w bazie niedoborów leków FDA od 18 lipca 2023 r. Według stanu na wrzesień 2026 r. FDA podaje, że preparat Victoza jest dostępny w ograniczonej ilości z powodu opóźnień w dostawach, natomiast Saxenda jest dostępna tylko do czasu wycofania ze sprzedaży w styczniu 2027 r. Kilka postaci generycznych widnieje jako dostępne (baza FDA Drug Shortages).

Co pokazują badania

Utrata masy ciała: badania z programu SCALE

W trzech badaniach z udziałem dorosłych opisanych w charakterystyce produktu Saxenda liraglutyd w dawce 3 mg/dzień lub placebo dołączano do poradnictwa dotyczącego diety o kaloryczności niższej o około 500 kcal/dzień od zapotrzebowania oraz co najmniej 150 minut aktywności fizycznej tygodniowo. Wyniki po 56 tygodniach (charakterystyka produktu Saxenda):

Badanie	n	Populacja	Zmiana masy ciała, liraglutyd	Zmiana masy ciała, placebo	Różnica (95% CI)
SCALE Obesity and Prediabetes (Pi-Sunyer et al., NEJM 2015)	3731	Otyłość lub nadwaga z chorobą towarzyszącą; bez cukrzycy	−7,4%	−3,0%	−4,5 punktu (−5,2 do −3,8)
Badanie 2 w ulotce	635	Cukrzyca typu 2 z nadwagą lub otyłością	−5,4%	−1,7%	−3,7 punktu (−4,7 do −2,7)
SCALE Maintenance, badanie 3 w ulotce (Wadden et al., Int J Obes 2013)	422	Osoby, które wcześniej schudły o co najmniej 5% na diecie niskokalorycznej	−4,9% dodatkowo	+0,3%	−5,2 punktu (−6,8 do −3,5)

W badaniu SCALE Obesity and Prediabetes średnia utrata masy ciała wyniosła 8,4 kg w grupie liraglutydu wobec 2,8 kg w grupie placebo. W analizie z ulotki 62,3% osób przyjmujących liraglutyd wobec 34,4% w grupie placebo straciło co najmniej 5% masy ciała, a 33,9% wobec 15,4% straciło ponad 10%. Odsetek przerwania leczenia był wysoki w obu grupach: w badaniach 56-tygodniowych przyjmowanie badanego leku przerwało 27% pacjentów z grupy liraglutydu i 35% pacjentów z grupy placebo.

Wyniki trzyletnie i zapobieganie cukrzycy

W podgrupie ze stanem przedcukrzycowym w badaniu SCALE (2254 osoby) leczenie kontynuowano do 160 tygodni. Pełny okres ukończyło tylko 50% uczestników (le Roux et al., Lancet 2017):

Masa ciała w 160. tygodniu zmieniła się o −6,1% w grupie liraglutydu wobec −1,9% w grupie placebo (różnica −4,3 punktu, 95% CI od −4,9 do −3,7).
Nową cukrzycę typu 2 rozpoznano w trakcie leczenia u 2% wobec 6% osób. Współczynnik ryzyka (hazard ratio) dla czasu do wystąpienia cukrzycy wyniósł 0,21 (95% CI 0,13–0,34).
Ciężkie zdarzenia niepożądane wystąpiły u 15% wobec 13% uczestników.

Autorzy zaznaczyli, że osoby, które wycofały się z badania, nie były dalej obserwowane.

Porównanie z semaglutydem i innymi lekami z grupy GLP-1

STEP 8 było jedynym bezpośrednim badaniem porównawczym dotyczącym otyłości dla dwóch leków firmy Novo Nordisk. Zrandomizowano w nim 338 dorosłych bez cukrzycy do grupy otrzymującej raz w tygodniu semaglutyd w dawce 2,4 mg lub codziennie liraglutyd w dawce 3 mg, w każdym przypadku z dopasowanym placebo, przez 68 tygodni (Rubino et al., JAMA 2022):

Punkt końcowy	Semaglutyd 2,4 mg/tydzień	Liraglutyd 3 mg/dzień	Połączone grupy placebo
Średnia zmiana masy ciała	−15,8%	−6,4%	−1,9%
Utrata 10% lub więcej	70,9%	25,6%	—
Utrata 15% lub więcej	55,6%	12,0%	—
Przerwanie leczenia z dowolnej przyczyny	13,5%	27,6%	—
Zdarzenia niepożądane ze strony przewodu pokarmowego	84,1%	82,7%	—

Różnica wyniosła 9,4 punktu procentowego (95% CI 6,8–12,0) na korzyść semaglutydu, przy zbliżonej częstości działań niepożądanych ze strony żołądka. Bezpośrednie badania porównawcze w cukrzycy względem eksenatydu omówiono na poświęconej mu stronie. Nowsze leki, takie jak tyrzepatyd, będący podwójnym agonistą GIP/GLP-1, opisano na osobnych stronach.

Stężenie glukozy we krwi w cukrzycy typu 2

W 52-tygodniowym badaniu monoterapii opisanym w charakterystyce produktu Victoza (746 dorosłych, wyjściowe HbA1c 8,2%) liraglutyd porównano z glimepirydem, pochodną sulfonylomocznika (charakterystyka produktu Victoza):

Grupa	Zmiana HbA1c	Osiągnięcie HbA1c poniżej 7%	Zmiana masy ciała
Glimepiryd 8 mg	−0,5%	28%	+1,1 kg
Liraglutyd 1,2 mg	−0,8%	43%	−2,1 kg
Liraglutyd 1,8 mg	−1,1%	51%	−2,5 kg

HbA1c to wskaźnik średniego stężenia glukozy we krwi z okresu około 3 miesięcy. U dzieci i młodzieży w wieku od 10 do poniżej 17 lat z cukrzycą typu 2 (badanie Ellipse, 134 leczonych uczestników) liraglutyd w dawce do 1,8 mg/dzień dołączony do metforminy obniżył HbA1c o 1,06 punktu bardziej niż placebo po 26 tygodniach oraz o 1,30 punktu po 52 tygodniach (Tamborlane et al., NEJM 2019).

Wyniki sercowo-naczyniowe (LEADER)

W badaniu LEADER zrandomizowano 9340 dorosłych z cukrzycą typu 2 i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym do grupy przyjmującej liraglutyd 1,8 mg/dzień lub placebo, przy medianie obserwacji wynoszącej 3,8 roku (Marso et al., NEJM 2016):

Punkt końcowy	Liraglutyd	Placebo	Współczynnik ryzyka (95% CI)
Poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe (zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych, zawał serca niezakończony zgonem lub udar mózgu niezakończony zgonem)	13,0%	14,9%	0,87 (0,78–0,97)
Zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych	4,7%	6,0%	0,78 (0,66–0,93)
Zgon z dowolnej przyczyny	8,2%	9,6%	0,85 (0,74–0,97)
Zawał serca niezakończony zgonem	6,0%	6,8%	0,88 (0,75–1,03)
Udar mózgu niezakończony zgonem	3,4%	3,8%	0,89 (0,72–1,11)

Wyniki te stanowią podstawę wskazania sercowo-naczyniowego dla preparatu Victoza. W badaniu LEADER testowano dawkę stosowaną w cukrzycy, a nie dawkę 3 mg stosowaną w otyłości.

Młodzież z otyłością

W badaniu SCALE Teens zrandomizowano 251 nastolatków w wieku 12–17 lat z otyłością do grupy otrzymującej liraglutyd 3 mg/dzień lub placebo wraz z modyfikacją stylu życia przez 56 tygodni (Kelly et al., NEJM 2020):

BMI spadło o co najmniej 5% u 43,3% wobec 18,7%, a o co najmniej 10% u 26,1% wobec 8,1%.
Masa ciała spadła o 5,01 punktu procentowego bardziej niż w grupie placebo.
Zdarzenia niepożądane ze strony przewodu pokarmowego wystąpiły u 64,8% wobec 36,5%, a 10,4% wobec 0% przerwało leczenie z powodu zdarzeń niepożądanych.
Po zaprzestaniu leczenia w trakcie 26-tygodniowej obserwacji BMI wzrosło bardziej w grupie liraglutydu.

Skład ciała, wydolność fizyczna i wysiłek fizyczny

Każda duża utrata masy ciała obejmuje pewną utratę beztłuszczowej masy ciała (mięśni, narządów, wody i innych tkanek nietłuszczowych). Metaanaliza 20 badań randomizowanych z 2026 roku oszacowała, że beztłuszczowa masa ciała stanowiła 26,8% (95% CI 23,1–30,5) masy utraconej podczas stosowania liraglutydu. Było to zbliżone do samych interwencji dotyczących stylu życia (26,2%), podczas gdy dieta połączona z treningiem oporowym dawała najniższy udział (17,5%) (Eisa and Barood, Diabetes Obes Metab 2026).

W duńskim badaniu sprawdzono, co pomaga utrzymać obniżoną masę ciała. Po utracie średnio 13,1 kg podczas 8-tygodniowej diety niskokalorycznej 195 dorosłych z otyłością zrandomizowano na rok do grup otrzymujących placebo, nadzorowany trening fizyczny, liraglutyd 3 mg/dzień albo trening połączony z liraglutydem (Lundgren et al., NEJM 2021):

Strategia	Masa ciała względem placebo po 1 roku (95% CI)	Zmiana zawartości tkanki tłuszczowej
Trening fizyczny	−4,1 kg (−7,8 do −0,4)	−1,7 punktu
Liraglutyd	−6,8 kg (−10,4 do −3,1)	−1,9 punktu
Trening fizyczny + liraglutyd	−9,5 kg (−13,1 do −5,9)	−3,9 punktu

W analizie głównej tylko połączenie obu metod poprawiło HbA1c, wrażliwość na insulinę i wydolność krążeniowo-oddechową. W analizie wtórnej sam liraglutyd nie poprawił sprawności fizycznej, natomiast sam trening fizyczny ją poprawił. Siła w przeliczeniu na masę ciała była lepsza niż po placebo we wszystkich grupach aktywnych, ponieważ siła bezwzględna została zachowana przy jednoczesnym spadku masy ciała (Jensen et al., Sports Med 2026).

Ten sam zespół obserwował uczestników przez rok po zakończeniu wszelkiego leczenia. Osoby, które wcześniej przyjmowały sam liraglutyd, przybrały na wadze o 6,0 kg więcej niż osoby, które ćwiczyły (95% CI 2,1–10,0). Uczestnicy łączący ćwiczenia z liraglutydem utrzymali większą utratę masy ciała niż osoby przyjmujące sam liraglutyd (Jensen et al., EClinicalMedicine 2024).

Wszystkie te dane pochodzą od osób z nadwagą lub otyłością. Nie znaleźliśmy żadnych badań kontrolowanych liraglutydu u osób szczupłych ani trenujących siłowo. Twierdzenia, że pozwala on zachować mięśnie podczas „redukcji” w tej populacji, nie zostały przebadane.

Działania niepożądane i ryzyko

Ostrzeżenie w ramce: guzy komórek C tarczycy

W badaniach na szczurach i myszach liraglutyd wywoływał zależne od dawki i czasu trwania guzy komórek C tarczycy, w tym złośliwe raki, przy ekspozycjach istotnych klinicznie. Nie wiadomo, czy dotyczy to ludzi. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki raka rdzeniastego tarczycy (MTC), jednak według charakterystyki produktu zgłoszenia te nie pozwalają ani potwierdzić, ani wykluczyć związku przyczynowego. Charakterystyki produktów podają, że:

liraglutyd jest przeciwwskazany u osób z osobistym lub rodzinnym wywiadem w kierunku MTC albo z zespołem mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2 (MEN 2);
rutynowe oznaczanie kalcytoniny lub wykonywanie USG tarczycy ma niepewną wartość i może prowadzić do niepotrzebnych zabiegów.

W badaniach preparatu Saxenda u dorosłych rak brodawkowaty tarczycy (inny, częstszy nowotwór tarczycy) potwierdzono u 8 z 3291 pacjentów przyjmujących liraglutyd (0,2%) wobec żadnego z 1843 w grupie placebo. Cztery z tych guzów miały średnicę poniżej 1 cm.

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe są najczęstszą przyczyną przerywania leczenia. Częstości z badań opisanych w charakterystykach produktów (charakterystyka produktu Saxenda; charakterystyka produktu Victoza):

Działanie niepożądane	Placebo (badania dot. masy ciała)	Saxenda 3 mg	Placebo (badania dot. cukrzycy)	Victoza 1,8 mg
Nudności	13,8%	39,3%	5%	20%
Biegunka	9,9%	20,9%	4%	12%
Zaparcia	8,5%	19,4%	1%	5%
Wymioty	3,9%	15,7%	2%	9%
Niestrawność	2,7%	9,6%	1%	7%
Ból głowy	12,6%	13,6%	7%	10%
Reakcje w miejscu wstrzyknięcia	10,5%	13,9%	—	Około 2% (wszystkie dawki)

W badaniach dotyczących masy ciała u dorosłych 9,8% pacjentów przyjmujących liraglutyd przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych wobec 4,3% w grupie placebo, najczęściej z powodu nudności. Ciężkie reakcje ze strony przewodu pokarmowego wystąpiły u 4,8% wobec 1,4%. Zgłoszenia po wprowadzeniu do obrotu obejmują niedrożność porażenną jelit (zatrzymanie perystaltyki), niedrożność jelit oraz zaklinowanie stolca, a charakterystyki produktów odradzają stosowanie w ciężkiej gastroparezie.

Odwodnienie wywołane wymiotami lub biegunką prowadziło do ostrego uszkodzenia nerek, w niektórych przypadkach wymagającego dializoterapii.

Trzustka i pęcherzyk żółciowy

Ostre zapalenie trzustki. Potwierdzone u 9 z 3291 pacjentów przyjmujących liraglutyd (0,3%) wobec 2 z 1843 w grupie placebo (0,1%) w badaniach dotyczących masy ciała u dorosłych. W całej klasie leków opisywano zakończone zgonem krwotoczne lub martwicze zapalenie trzustki. W badaniu LEADER zapalenie trzustki występowało nieistotnie statystycznie rzadziej w grupie liraglutydu.
Kamica żółciowa. 2,2% w grupie preparatu Saxenda wobec 0,8% w grupie placebo, a zapalenie pęcherzyka żółciowego 0,8% wobec 0,4%. U większości dotkniętych pacjentów konieczne było usunięcie pęcherzyka żółciowego. Charakterystyka produktu zaznacza, że nadwyżka ryzyka utrzymywała się po uwzględnieniu wielkości utraty masy ciała. W badaniu LEADER ostre zdarzenia ze strony pęcherzyka żółciowego wystąpiły u 3,1% wobec 1,9%.

Częstość akcji serca

Podczas stosowania preparatu Saxenda spoczynkowa częstość akcji serca wzrosła średnio o 2–3 uderzenia na minutę (bpm) względem placebo. W 24-godzinnym monitorowaniu wzrost wyniósł 4–9 bpm. Wzrost o ponad 10 bpm podczas dwóch kolejnych wizyt wystąpił u 34% wobec 19%. Charakterystyka produktu zaleca odstawienie leku, jeśli podwyższona spoczynkowa częstość akcji serca się utrzymuje. Preparat Victoza nie wydłużał odstępu QT w dawkach do 1,8 mg.

Hipoglikemia

Ponieważ wpływ liraglutydu na wydzielanie insuliny zależy od stężenia glukozy, sam lek niesie niskie ryzyko hipoglikemii. W badaniach preparatu Victoza u dorosłych ciężka hipoglikemia wymagająca pomocy innej osoby wystąpiła u 8 pacjentów przyjmujących liraglutyd (7,5 zdarzenia na 1000 pacjento-lat), przy czym 7 z nich przyjmowało jednocześnie pochodną sulfonylomocznika. Pochodne sulfonylomocznika lub insulina mogą wymagać zmniejszenia dawki. U dzieci przyjmujących preparat Victoza hipoglikemia występowała częściej niezależnie od stosowania insuliny lub metforminy. U młodzieży bez cukrzycy przyjmującej preparat Saxenda stężenie glukozy we krwi poniżej 54 mg/dL wystąpiło u 1,6% wobec 0,8% w grupie placebo.

Sygnały nowotworowe będące przedmiotem analizy

Charakterystyka produktu Saxenda opisuje następujące dysproporcje w badaniach u dorosłych i zaznacza, że liczba przypadków była zbyt mała, by ustalić, czy miały one związek z lekiem:

Rak piersi u 17 z 2379 kobiet (0,7%) wobec 3 z 1300 w grupie placebo (0,2%).
Złośliwe guzy jelita grubego i odbytnicy u 5 pacjentów (0,2%) wobec 1 w grupie placebo (0,1%).

Inne ostrzeżenia zawarte w ulotce

Ciężkie reakcje alergiczne, w tym anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy.
Zachłyśnięcie treścią pokarmową do płuc podczas znieczulenia ogólnego lub głębokiej sedacji, ponieważ pokarm może zalegać w żołądku. Pacjenci powinni poinformować zespół medyczny przed zabiegami.
Współdzielenie wstrzykiwaczy może przenosić zakażenia krwiopochodne, nawet po założeniu nowej igły.
Przeciwciała. W badaniu LEADER u 11 z 1247 przebadanych pacjentów (0,9%) powstały przeciwciała przeciwko liraglutydowi, z których żadne nie miało charakteru neutralizującego.

Nastrój i myśli samobójcze

Preparat Saxenda początkowo zawierał ostrzeżenie dotyczące zachowań i myśli samobójczych. W styczniu 2026 r., po kompleksowym przeglądzie, który nie wykazał zwiększonego ryzyka podczas stosowania agonistów receptora GLP-1, FDA zwróciła się do producentów preparatów Saxenda, Wegovy i Zepbound o jego usunięcie (komunikat bezpieczeństwa FDA, 2026). Aktualna charakterystyka produktu Saxenda wymienia to ostrzeżenie jako usunięte w lutym 2026 r.

Interakcje

Leki doustne. Wolniejsze opróżnianie żołądka może opóźniać wchłanianie. W badaniach opisanych w ulotce przy dawce 1,8 mg/dzień ekspozycja na digoksynę spadła o 16%, a na lizynopryl o 15%. Stężenia maksymalne atorwastatyny i paracetamolu (acetaminofenu) spadły odpowiednio o 38% i 31% bez zmiany całkowitej ekspozycji. Stężenia maksymalne doustnych środków antykoncepcyjnych spadły o 12–13% bez zmiany całkowitej ekspozycji. Charakterystyka produktu uznała, że żadna z tych zmian nie ma znaczenia klinicznego, ale zaleca ostrożność.
Insulina i pochodne sulfonylomocznika. Zwiększają ryzyko hipoglikemii.
Inne leki z grupy GLP-1. Nie zaleca się łączenia liraglutydu z semaglutydem, tyrzepatydem ani innym agonistą receptora GLP-1.

Kto nie powinien go stosować

Osoby z osobistym lub rodzinnym wywiadem w kierunku MTC albo z zespołem MEN 2.
Osoby, u których wystąpiła ciężka reakcja nadwrażliwości na liraglutyd lub którykolwiek ze składników preparatu.
Ciąża: badania na zwierzętach wykazały wczesne obumieranie zarodków u szczurów oraz wady rozwojowe płodów u królików. Charakterystyka produktu Saxenda podaje, że redukcja masy ciała nie przynosi korzyści w okresie ciąży oraz że lek należy odstawić po stwierdzeniu ciąży.

Status prawny i stosowanie poza medycyną

Liraglutyd jest lekiem wydawanym na receptę. Jego charakterystyki produktu nie wymieniają żadnego wykazu substancji kontrolowanych i nie figuruje on w wykazie III (Schedule III) (21 CFR 1308.13). Nie jest wymieniony na Liście zabronionych substancji i metod WADA 2026, a agoniści receptora GLP-1 jako klasa również nie są na niej ujęci.

Etykieta środka na „redukcję” w środowiskach fitness opiera się na opisanych wyżej badaniach dotyczących utraty masy ciała, przeprowadzonych wyłącznie u osób z nadwagą lub otyłością. W badaniach tych około jednej czwartej utraconej masy ciała stanowiła beztłuszczowa masa ciała, a sam liraglutyd nie poprawiał wydolności fizycznej. Codzienne podawanie oraz mniejsza średnia utrata masy ciała to główne praktyczne różnice względem podawanego raz w tygodniu semaglutydu.

Najważniejsze informacje

Lek z grupy GLP-1 podawany raz dziennie. Łańcuch kwasu palmitynowego pozwala liraglutydowi wiązać się z albuminą i opierać rozkładowi, co daje okres półtrwania wynoszący około 13 godzin.
Umiarkowana utrata masy ciała. W dawce 3 mg/dzień powodował średnią utratę masy ciała o 7,4% w ciągu 56 tygodni wobec 3,0% po placebo oraz 6,4% wobec 15,8% dla cotygodniowego semaglutydu w bezpośrednim porównaniu.
Udokumentowana korzyść sercowo-naczyniowa w cukrzycy. W badaniu LEADER dawka 1,8 mg/dzień zmniejszyła ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych o 13%, a zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych o 22% u osób z cukrzycą typu 2 o wysokim ryzyku.
Masa ciała wraca po odstawieniu. Osoby, które odstawiły sam liraglutyd, przybrały na wadze więcej niż osoby ćwiczące, a najlepsze utrzymanie efektu dawało połączenie treningu fizycznego z lekiem.
Dominują działania niepożądane ze strony żołądka. Nudności wystąpiły u około 39% osób przyjmujących 3 mg/dzień. Choroby pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, przyspieszenie akcji serca oraz ostrzeżenie w ramce dotyczące guzów tarczycy u gryzoni to główne zagrożenia opisane w ulotce.
Dostępność ulega zmianom. Zatwierdzono leki generyczne, lek znajduje się na liście niedoborów FDA od 2023 r., a oryginalny preparat Saxenda ma zostać wycofany w styczniu 2027 r.

Źródła

Novo Nordisk. Victoza (liraglutide) injection, prescribing information. DailyMed; Drugs@FDA, NDA 022341.
Novo Nordisk. Saxenda (liraglutide) injection, prescribing information. DailyMed; Drugs@FDA, NDA 206321.
Novo Nordisk. Xultophy 100/3.6 (insulin degludec and liraglutide) injection, prescribing information. DailyMed.
Hikma Pharmaceuticals. Liraglutide injection, ANDA 215503. Drugs@FDA.
Teva Pharmaceuticals. Liraglutide injection (weight management), ANDA 214568. Drugs@FDA; DailyMed.
US Food and Drug Administration. Drug Shortages: liraglutide injection. FDA.
US Food and Drug Administration. FDA requests removal of suicidal behavior and ideation warning from glucagon-like peptide-1 receptor agonist (GLP-1 RA) medications. Drug Safety Communication, January 13, 2026. FDA.
National Center for Biotechnology Information. Liraglutide, PubChem CID 16134956. PubChem.
Knudsen LB, Nielsen PF, Huusfeldt PO, et al. Potent derivatives of glucagon-like peptide-1 with pharmacokinetic properties suitable for once daily administration. J Med Chem. 2000;43(9):1664–1669. PubMed.
Pi-Sunyer X, Astrup A, Fujioka K, et al. A randomized, controlled trial of 3.0 mg of liraglutide in weight management. N Engl J Med. 2015;373(1):11–22. PubMed.
Wadden TA, Hollander P, Klein S, et al. Weight maintenance and additional weight loss with liraglutide after low-calorie-diet-induced weight loss: the SCALE Maintenance randomized study. Int J Obes (Lond). 2013;37(11):1443–1451. PubMed.
le Roux CW, Astrup A, Fujioka K, et al. 3 years of liraglutide versus placebo for type 2 diabetes risk reduction and weight management in individuals with prediabetes: a randomised, double-blind trial. Lancet. 2017;389(10077):1399–1409. PubMed.
Rubino DM, Greenway FL, Khalid U, et al. Effect of weekly subcutaneous semaglutide vs daily liraglutide on body weight in adults with overweight or obesity without diabetes: the STEP 8 randomized clinical trial. JAMA. 2022;327(2):138–150. PubMed.
Tamborlane WV, Barrientos-Pérez M, Fainberg U, et al. Liraglutide in children and adolescents with type 2 diabetes. N Engl J Med. 2019;381(7):637–646. PubMed.
Marso SP, Daniels GH, Brown-Frandsen K, et al. Liraglutide and cardiovascular outcomes in type 2 diabetes. N Engl J Med. 2016;375(4):311–322. PubMed.
Kelly AS, Auerbach P, Barrientos-Perez M, et al. A randomized, controlled trial of liraglutide for adolescents with obesity. N Engl J Med. 2020;382(22):2117–2128. PubMed.
Eisa N, Barood O. Lean mass changes with incretin therapy versus lifestyle intervention: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Diabetes Obes Metab. 2026;28(6):4818–4827. PubMed.
Lundgren JR, Janus C, Jensen SBK, et al. Healthy weight loss maintenance with exercise, liraglutide, or both combined. N Engl J Med. 2021;384(18):1719–1730. PubMed.
Jensen SBK, Fiorenza M, Juhl CR, et al. Physical fitness with exercise and GLP-1 receptor agonist treatment alone or combined after diet-induced weight loss: a secondary analysis of a randomized controlled trial in adults with obesity. Sports Med. 2026;56(7):1785–1800. PubMed.
Jensen SBK, Blond MB, Sandsdal RM, et al. Healthy weight loss maintenance with exercise, GLP-1 receptor agonist, or both combined followed by one year without treatment: a post-treatment analysis of a randomised placebo-controlled trial. EClinicalMedicine. 2024;69:102475. PubMed.
World Anti-Doping Agency. World Anti-Doping Code International Standard: Prohibited List 2026. WADA.
Code of Federal Regulations. 21 CFR 1308.13, Schedule III. eCFR.

Liraglutyd