Ondansetron to lek przeciwwymiotny i przeciw nudnościom, który blokuje receptor serotoninowy typu 5-HT3. Po raz pierwszy został zatwierdzony w Stanach Zjednoczonych w 1991 r. jako preparat do wstrzykiwań Zofran, a następnie wprowadzono tabletki, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej (ODT) oraz roztwór doustny. Jest jednym z najszerzej stosowanych leków przeciwwymiotnych w szpitalnictwie i opiece onkologicznej.
Charakterystyka produktu (etykieta FDA) zatwierdza ondansetron wyłącznie w celu zapobiegania nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią przeciwnowotworową, niektórymi rodzajami radioterapii oraz po zabiegach chirurgicznych. Jest on również przepisywany poza wskazaniami rejestracyjnymi (off-label) w przypadku innych rodzajów nudności, w tym nudności wywołanych lekami z grupy agonistów GLP-1, takimi jak semaglutyd i tyrzepatyd. W żadnym badaniu nie oceniano samego ondansetronu w tym wskazaniu. Główne zagrożenia wymienione w etykiecie to wydłużenie odstępu QT (zmiana rytmu elektrycznego serca), zespół serotoninowy oraz zaparcia.
Ta strona podsumowuje informacje zawarte w etykietach FDA (amerykańskiej Agencji Żywności i Leków), komunikatach bezpieczeństwa FDA oraz opublikowanych wytycznych. Ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.
| Właściwość | Szczegóły |
|---|---|
| Klasa leku | Selektywny antagonista receptora 5-HT3 (lek przeciwwymiotny) |
| Marki | Zofran (tabletki, ODT, roztwór doustny, roztwór do wstrzykiwań), obecnie należący do firmy Sandoz; Zuplenz (film rozpuszczalny w jamie ustnej). Wszystkie produkty oryginalne figurują w bazie Drugs@FDA jako wycofane z obrotu; dostępne są leki generyczne |
| Pierwsze zatwierdzenie w USA | 4 stycznia 1991 r. (Zofran do wstrzykiwań, NDA 020007) |
| Drogi podania | Tabletka doustna, ODT, roztwór doustny, podanie dożylne (IV), podanie domięśniowe (IM) |
| Dawki doustne (etykieta) | Tabletki i ODT 4 mg i 8 mg; roztwór 4 mg/5 mL |
| Okres półtrwania (etykieta) | Około 3–6 h u zdrowych dorosłych po przyjęciu tabletki 8 mg; około 20 h w ciężkich zaburzeniach czynności wątroby |
| Zatwierdzone zastosowania | Zapobieganie nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią, radioterapią i zabiegami chirurgicznymi |
| Ostrzeżenie w ramce (boxed warning) | Brak |
| Główne ostrzeżenia | Wydłużenie odstępu QT i częstoskurcz typu torsade de pointes, zespół serotoninowy, maskowanie niedrożności porażennej jelit (ileus) |
| Status w USA | Lek na receptę; etykieta nie wymienia żadnego wykazu substancji kontrolowanych |
Czym jest
Nazwa chemiczna ondansetronu to (±)-1,2,3,9-tetrahydro-9-methyl-3-[(2-methyl-1H-imidazol-1-yl)methyl]-4H-carbazol-4-one. Wolna zasada ma wzór sumaryczny C₁₈H₁₉N₃O i masę cząsteczkową 293,4 g/mol. Tabletki i roztwór doustny zawierają go w postaci dwuwodnego chlorowodorku, natomiast tabletki ODT zawierają wolną zasadę (etykieta doustnego leku Zofran; PubChem).
Etykieta wyjaśnia mechanizm działania w następujący sposób. Chemioterapia zdaje się uwalniać serotoninę z komórek błony śluzowej jelita cienkiego. Serotonina ta może pobudzać receptory 5-HT3 na zakończeniach nerwu błędnego oraz w ośrodku wymiotnym w mózgu (strefie wyzwalającej chemoreceptorów), co uruchamia odruch wymiotny. Ondansetron blokuje te receptory. Etykieta odnotowuje, że nie ma pewności, czy lek działa głównie w jelitach, w mózgu, czy w obu tych miejscach.
Ondansetron różni się od starszych leków przeciwwymiotnych tym, czego nie robi:
- Nie blokuje receptorów dopaminowych, w przeciwieństwie do metoklopramidu czy prochlorperazyny. Nie wpływa na stężenie prolaktyny.
- Nie przyspiesza opróżniania żołądka. Pojedyncze dawki dożylne nie miały wpływu na opróżnianie żołądka ani pasaż w jelicie cienkim u zdrowych osób.
- Przy wielokrotnym dawkowaniu spowalnia pasaż przez okrężnicę, co wyjaśnia, dlaczego zaparcia są częstym działaniem niepożądanym.
Farmakokinetyka
Na podstawie etykiet doustnej i iniekcyjnej postaci leku Zofran (etykieta doustnego leku Zofran; etykieta leku Zofran do wstrzykiwań):
| Parametr | Wartość według etykiety |
|---|---|
| Biodostępność po podaniu doustnym | Około 56% po przyjęciu tabletki 8 mg (częściowa utrata w efekcie pierwszego przejścia w wątrobie); nieco wyższa przy przyjęciu z pokarmem |
| Czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego (tabletka 8 mg) | Około 1,7–2,2 h |
| Wiązanie z białkami | 70–76% |
| Metabolizm | Rozległy, w wątrobie, z udziałem CYP3A4 (główny szlak), CYP2D6 i CYP1A2; około 5% wydala się w postaci niezmienionej z moczem |
| Okres półtrwania, zdrowi dorośli w wieku 18–40 lat (tabletka 8 mg) | 3,1 h u mężczyzn, 3,5 h u kobiet |
| Okres półtrwania, dorośli powyżej 75 lat | 4,5 h u mężczyzn, 6,2 h u kobiet |
| Okres półtrwania, dorośli pacjenci onkologiczni (IV) | Około 4,0 h |
| Okres półtrwania, łagodne do umiarkowanych zaburzenia czynności wątroby | 11,6 h (wobec 5,7 h w grupie porównawczej) |
| Okres półtrwania, ciężkie zaburzenia czynności wątroby (w skali Childa-Pugha 10 lub więcej) | Około 20 h |
U kobiet po przyjęciu takiej samej dawki w tabletce obserwowano wyższe stężenia we krwi niż u mężczyzn, częściowo z powodu mniejszej masy ciała. Ponieważ w rozkładzie ondansetronu uczestniczy kilka enzymów, etykieta wskazuje, że brak jednego z nich (na przykład genetyczny niedobór CYP2D6) jest prawdopodobnie kompensowany przez pozostałe. Silne induktory CYP3A4 (fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna) obniżały stężenie ondansetronu, jednak etykieta nie zaleca zmiany dawki.
Zatwierdzone zastosowanie medyczne
Postacie doustne (tabletki, ODT, roztwór doustny)
Etykieta postaci doustnych zatwierdza ondansetron w zapobieganiu nudnościom i wymiotom wywołanym:
- wysoce emetogenną chemioterapią, w tym cisplatyną w dawce 50 mg/m² lub większej;
- pierwszymi i kolejnymi cyklami umiarkowanie emetogennej chemioterapii;
- radioterapią prowadzoną jako napromienianie całego ciała, pojedyncza wysoka dawka frakcyjna na okolicę brzucha lub codzienne dawki frakcyjne na okolicę brzucha;
- zabiegami chirurgicznymi (pooperacyjne nudności i wymioty).
| Wskazanie (dorośli) | Dawkowanie doustne według etykiety |
|---|---|
| Wysoce emetogenna chemioterapia | Pojedyncza dawka 24 mg na 30 minut przed chemioterapią |
| Umiarkowanie emetogenna chemioterapia | 8 mg na 30 minut przed, 8 mg po upływie 8 godzin, następnie 8 mg co 12 godzin przez 1–2 dni po chemioterapii |
| Napromienianie całego ciała | 8 mg na 1–2 godziny przed każdą frakcją |
| Radioterapia okolicy brzucha | 8 mg na 1–2 godziny przed, następnie 8 mg co 8 godzin (schemat zależy od tego, czy stosowana jest pojedyncza frakcja, czy frakcje codzienne) |
| Okres pooperacyjny | 16 mg na 1 godzinę przed znieczuleniem |
U dzieci w wieku 4–11 lat dawka w umiarkowanie emetogennej chemioterapii wynosi 4 mg, a w wieku 12–17 lat stosuje się schemat jak u dorosłych (8 mg). W ciężkich zaburzeniach czynności wątroby całkowita dawka dobowa nie powinna przekraczać 8 mg. Etykieta nie przewiduje dostosowania dawki w zaburzeniach czynności nerek ani u osób starszych (etykieta doustnego leku Zofran).
Roztwór do wstrzykiwań
Postać do wstrzykiwań jest zatwierdzona do zapobiegania nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią u pacjentów w wieku 6 miesięcy i starszych oraz pooperacyjnym nudnościom i wymiotom u pacjentów w wieku 1 miesiąca i starszych (etykieta leku Zofran do wstrzykiwań):
| Wskazanie | Dawkowanie IV/IM według etykiety |
|---|---|
| Chemioterapia | 0,15 mg/kg na dawkę (maksymalnie 16 mg na dawkę), we wlewie trwającym 15 minut, na 30 minut przed chemioterapią oraz ponownie po 4 i 8 godzinach |
| Okres pooperacyjny, dorośli i dzieci o masie ciała powyżej 40 kg | Pojedyncza dawka 4 mg IV (podawana przez co najmniej 30 sekund) lub IM |
| Okres pooperacyjny, dzieci o masie ciała 40 kg lub mniejszej | Pojedyncza dawka 0,1 mg/kg IV |
Limit 16 mg na pojedynczą dawkę dożylną obowiązuje od 2012 r. W tym samym roku FDA poinformowała, że pojedyncza dawka 32 mg IV może wydłużać odstęp QT, a producent usunął tę dawkę z etykiety. FDA zaznaczyła, że zmiana ta nie dotyczyła dawkowania doustnego (FDA Drug Safety Communication, 2012).
Status leków oryginalnych i generycznych
W bazie Drugs@FDA wszystkie produkty oryginalne marki Zofran (tabletki, ODT, roztwór doustny i roztwór do wstrzykiwań) oraz film rozpuszczalny w jamie ustnej Zuplenz figurują jako wycofane z obrotu. Etykiety leku Zofran zostały ostatnio zaktualizowane w 2025 r. przez firmę Sandoz, a ondansetron pozostaje powszechnie dostępny w postaci leków generycznych (Drugs@FDA, NDA 020103; Drugs@FDA, NDA 020007).
Co pokazują badania
Chemioterapia i radioterapia (badania rejestracyjne z etykiety)
W badaniach stanowiących podstawę rejestracji jako główny punkt końcowy przyjęto całkowite opanowanie wymiotów (etykieta doustnego leku Zofran):
| Badanie | n | Wynik dla ondansetronu | Komparator |
|---|---|---|---|
| Cisplatyna 50 mg/m² lub więcej, pojedyncza dawka doustna 24 mg | 357 (3 grupy dawkowania) | U 66% brak wymiotów i brak konieczności podania leku ratunkowego w ciągu 24 h | Historyczne placebo: ponad 90% pacjentów wymiotuje bez leku przeciwwymiotnego |
| Umiarkowanie emetogenna (cyklofosfamid + doksorubicyna), schemat 8 mg, 3 dni | 67 | U 61% zero epizodów wymiotów | Placebo 6% (p poniżej 0,001) |
| Dwa razy wobec trzy razy na dobę po 8 mg, umiarkowanie emetogenna | 336 | 61% wobec 58% z zerową liczbą epizodów | Podawanie dwa razy na dobę równie skuteczne jak trzy razy |
| Pojedyncza wysoka dawka radioterapii na okolicę brzucha | 105 | Lepsza całkowita kontrola wymiotów | Metoklopramid 10 mg |
| Codzienna frakcjonowana radioterapia na okolicę brzucha | 135 | Lepsza całkowita kontrola wymiotów | Prochlorperazyna 10 mg |
W badaniu z cisplatyną pojedyncza dawka 24 mg zapobiegła również nudnościom u 56% pacjentów, wobec 36% przy dawkowaniu 8 mg dwa razy na dobę (p = 0,001). Pojedyncza dawka doustna 32 mg nie była skuteczniejsza niż 24 mg i etykieta jej nie zaleca.
Pooperacyjne nudności i wymioty
W tym wskazaniu zatwierdzone są zarówno postać doustna (16 mg przed znieczuleniem), jak i iniekcyjna (4 mg IV lub IM). Etykieta postaci do wstrzykiwań zaznacza, że rutynowa profilaktyka nie jest zalecana, gdy przewidywane ryzyko pooperacyjnych nudności jest niewielkie (etykieta leku Zofran do wstrzykiwań).
Nudności wywołane lekami z grupy GLP-1
Nudności są najczęstszym działaniem niepożądanym agonistów receptora GLP-1. Według etykiet nudności wystąpiły u 44% dorosłych przyjmujących Wegovy w dawce 2,4 mg wobec 16% w grupie placebo oraz u 25–29% przyjmujących Zepbound wobec 8% w grupie placebo (etykieta Wegovy; etykieta Zepbound). Ondansetron nie jest zatwierdzony przez FDA w tym wskazaniu, a dowody dotyczące jego stosowania są pośrednie:
- Brak badań oceniających sam ondansetron z semaglutydem lub tyrzepatydem. Wyszukiwanie w bazie PubMed nie wykazało żadnego randomizowanego badania oceniającego ondansetron w leczeniu nudności wywołanych którymkolwiek z tych leków.
- W jednym badaniu zastosowano go ze starszym lekiem z grupy GLP-1. W badaniu fazy 1 z udziałem 120 zdrowych dorosłych, którym podano pojedynczą dawkę 10 µg eksenatydu, 60 osób otrzymało doustnie metoklopramid w dawce 10 mg oraz ondansetron w dawce 8 mg na 30 minut przed podaniem leku (Ellero et al., Diabet Med 2010). Nudności wystąpiły u 16,7% osób poddanych premedykacji wobec 61,7% pozostałych, a wymioty u 6,7% wobec 38,3% (p poniżej 0,0001 dla obu porównań). Stężenie eksenatydu we krwi nie uległo zmianie. Premedykację podawano jednak według uznania badacza, a nie na drodze randomizacji, analiza miała charakter retrospektywny, oba leki zawsze podawano łącznie i zbadano tylko jedną dawkę. Autorzy zaznaczają, że nie wiadomo, czy którykolwiek z tych leków podany samodzielnie byłby skuteczny. Senność występowała częściej po premedykacji (8,3% wobec 1,7%).
- Hiszpański konsensus ekspertów zaleca w pierwszej kolejności modyfikację diety i nawyków żywieniowych, a w razie utrzymywania się nudności – włączenie leku przeciwwymiotnego i/lub prokinetycznego. Wymienia domperydon, metoklopramid i cinitapryd, ale nie wspomina o ondansetronie. Jeśli leki przeciwwymiotne są nadal potrzebne po ponad miesiącu stosowania dawki podtrzymującej, autorzy sugerują rozważenie zmniejszenia dawki leku GLP-1 (Gorgojo-Martínez et al., J Clin Med 2022).
- Wspólne stanowisko czterech amerykańskich towarzystw zajmujących się medycyną stylu życia, żywieniem i leczeniem otyłości wskazuje, że leki przeciw nudnościom mogą być pomocne podczas rozpoczynania terapii i stopniowego zwiększania dawki (titracji). Dodaje przy tym, że leki takie jak prochlorperazyna „mogą być preferowane” względem leków działających na układ serotoninowy, takich jak ondansetron, ponieważ ondansetron może nasilać zaparcia (Mozaffarian et al., Am J Clin Nutr 2025).
Zaparcia pokrywają się z działaniami niepożądanymi leków z grupy GLP-1. Dotyczyły one 24% dorosłych przyjmujących Wegovy w dawce 2,4 mg (wobec 11% w grupie placebo) oraz 11–17% przyjmujących Zepbound (wobec 5%). Obie etykiety wymieniają również zgłoszenia po wprowadzeniu do obrotu dotyczące niedrożności porażennej jelit (zatrzymania perystaltyki), niedrożności mechanicznej jelit oraz ciężkich zaparć z zaklinowaniem stolca (etykieta Wegovy; etykieta Zepbound). Etykieta ondansetronu osobno ostrzega, że lek może maskować rozwijającą się niedrożność porażenną jelit (patrz niżej). W żadnym ze znalezionych przez nas badań nie zmierzono, jak często zjawiska te występują przy łącznym stosowaniu obu grup leków.
Działania niepożądane i ryzyko
Częste działania niepożądane
W badaniach z etykiety dotyczących umiarkowanie emetogennej chemioterapii (ondansetron 8 mg dwa razy na dobę, n = 242, wobec placebo, n = 262) (etykieta doustnego leku Zofran):
| Działanie niepożądane | Ondansetron | Placebo |
|---|---|---|
| Ból głowy | 24% | 13% |
| Złe samopoczucie / zmęczenie | 13% | 2% |
| Zaparcia | 9% | poniżej 1% |
| Biegunka | 6% | 4% |
Po pojedynczej dawce 16 mg podanej przed zabiegiem chirurgicznym (n = 550 wobec 531 w grupie placebo) ból głowy wystąpił u 9% wobec 5%, a hipoksja (niskie utlenowanie krwi) u 9% wobec 7%. Przejściowe wzrosty aktywności enzymów wątrobowych przekraczające dwukrotność górnej granicy normy wystąpiły u około 1–2% spośród 723 pacjentów poddawanych chemioterapii.
Wydłużenie odstępu QT
Etykieta ostrzega, że ondansetron wydłuża odstęp QT, a po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki częstoskurczu typu torsade de pointes (groźnej arytmii komorowej). W badaniu krzyżowym z udziałem 58 zdrowych dorosłych maksymalny średni wzrost QTcF względem placebo wyniósł (etykieta doustnego leku Zofran):
| Dawka IV (we wlewie przez 15 minut) | Średni wzrost QTcF względem placebo |
|---|---|
| 8 mg (zmierzony) | 5,6 ms |
| 16 mg (przewidywany w modelu) | 9,1 ms |
| 24 mg (przewidywany w modelu) | 14,0 ms |
| 32 mg (zmierzony) | 19,5 ms |
Efekt ten narastał wraz ze stężeniem leku we krwi, a dawka 8 mg nie wydłużała odstępu QT w stopniu istotnym klinicznie. Etykieta nakazuje unikać stosowania ondansetronu u osób z wrodzonym zespołem długiego QT oraz zaleca monitorowanie EKG u pacjentów z niskim stężeniem potasu lub magnezu, niewydolnością serca, bradykardią lub przyjmujących inne leki wydłużające odstęp QT. FDA po raz pierwszy ogłosiła przegląd bezpieczeństwa dotyczący ondansetronu i zaburzeń rytmu serca we wrześniu 2011 r. (FDA Drug Safety Communication, 2012).
Zespół serotoninowy
Zespół serotoninowy zgłaszano podczas stosowania samych antagonistów 5-HT3, jednak większość przypadków dotyczyła jednoczesnego przyjmowania innych leków serotoninergicznych, a niektóre zakończyły się zgonem. Etykieta wymienia (etykieta doustnego leku Zofran):
- leki z grup SSRI i SNRI (powszechnie stosowane leki przeciwdepresyjne);
- inhibitory monoaminooksydazy, mirtazapinę i lit;
- fentanyl i tramadol;
- błękit metylenowy podawany dożylnie.
Objawy mogą obejmować pobudzenie lub splątanie, przyspieszoną czynność serca, potliwość, gorączkę, drżenie, sztywność mięśni lub zrywania mięśniowe oraz drgawki. Większość zgłoszonych przypadków wystąpiła na salach wybudzeń po znieczuleniu lub w ośrodkach infuzyjnych. Przypadki takie obserwowano również po przedawkowaniu samego ondansetronu, w tym po przypadkowym połknięciu przez małe dzieci.
Zaparcia i maskowanie niedrożności porażennej jelit
Ondansetron powodował zaparcia u 9% pacjentów poddawanych chemioterapii wobec poniżej 1% w grupie placebo, a etykieta wskazuje, że wielokrotne dawkowanie spowalnia pasaż w okrężnicy. Po operacjach w obrębie jamy brzusznej lub podczas nudności wywołanych chemioterapią ondansetron może maskować postępującą niedrożność porażenną jelit (ileus) lub rozdęcie żołądka. Etykieta zaleca obserwację pod kątem osłabienia perystaltyki jelit u osób zagrożonych niedrożnością jelit. Ondansetron nie pobudza motoryki przewodu pokarmowego i nie powinien zastępować odsysania przez zgłębnik nosowo-żołądkowy.
Inne ostrzeżenia
- Nadwrażliwość: zgłaszano reakcje anafilaktyczne i skurcz oskrzeli, w tym u osób uczulonych na innych antagonistów receptora 5-HT3.
- Niedokrwienie mięśnia sercowego: zgłaszane głównie przy podaniu dożylnym, niekiedy bezpośrednio po podaniu dawki. Najczęstszą przyczyną wydaje się skurcz tętnicy wieńcowej.
- Fenyloketonuria: tabletki ODT zawierają aspartam (poniżej 0,03 mg fenyloalaniny na tabletkę).
- Zgłoszenia po wprowadzeniu do obrotu: zaburzenia rytmu serca, przejściowa ślepota (głównie przy podaniu dożylnym, ustępująca w ciągu od kilku minut do 48 h), napad przymusowego patrzenia z rotacją gałek ocznych (kryza okulogiryczna) i inne reakcje dystoniczne oraz ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka).
Ciąża
Ondansetron nie jest zatwierdzony do leczenia nudności w ciąży. Etykieta wskazuje, że opublikowane badania dotyczące wad wrodzonych dają niespójne wyniki i mają istotne ograniczenia. W niektórych stwierdzono niewielki wzrost ryzyka wad serca lub rozszczepów ustno-twarzowych (na przykład RR 1,24 dla rozszczepów ustno-twarzowych przy doustnym stosowaniu w pierwszym trymestrze w jednej z kohort Medicaid), podczas gdy w innych nie wykazano takiej zależności.
Interakcje
Na podstawie etykiety (etykieta doustnego leku Zofran):
| Lek lub klasa leków | Skutek |
|---|---|
| Apomorfina | Przeciwwskazana: głęboki spadek ciśnienia tętniczego i utrata przytomności |
| Leki serotoninergiczne (SSRI, SNRI, IMAO, tramadol, fentanyl, lit, mirtazapina) | Ryzyko zespołu serotoninowego |
| Inne leki wydłużające odstęp QT | Addytywne ryzyko wydłużenia odstępu QT; zalecane monitorowanie EKG |
| Silne induktory CYP3A4 (fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna) | Obniżenie stężenia ondansetronu; brak zalecanej zmiany dawki w etykiecie |
| Tramadol | Dwa niewielkie badania sugerowały, że pacjenci potrzebowali większych dawek tramadolu do opanowania bólu |
| Karmustyna, etopozyd, cisplatyna; metotreksat w dużych dawkach | Brak wpływu na stężenie ondansetronu; ondansetron nie podnosił stężenia metotreksatu |
Sam ondansetron nie wydaje się indukować ani hamować wątrobowych enzymów CYP.
Kto nie powinien go stosować
Etykieta wymienia jako przeciwwskazania do stosowania ondansetronu rozpoznaną nadwrażliwość na lek oraz jednoczesne przyjmowanie apomorfiny. Zaleca również unikanie jego stosowania w przypadku wrodzonego zespołu długiego QT. W ciężkich zaburzeniach czynności wątroby całkowita dawka dobowa jest ograniczona do 8 mg.
Najważniejsze informacje
- Zatwierdzony wyłącznie do profilaktyki w trzech sytuacjach klinicznych. Etykieta FDA obejmuje chemioterapię, niektóre rodzaje radioterapii oraz pooperacyjne nudności i wymioty. Wszystkie inne zastosowania są poza wskazaniami rejestracyjnymi (off-label).
- Krótki okres półtrwania, dłuższy w chorobach wątroby. Okres półtrwania wynosi około 3–6 godzin u zdrowych dorosłych i około 20 godzin w ciężkich zaburzeniach czynności wątroby, w których dawka dobowa jest ograniczona do 8 mg.
- Ryzyko wydłużenia odstępu QT rośnie wraz z dawką. Pojedyncza dawka dożylna 32 mg wydłużała QTcF o około 20 ms i została usunięta z etykiety w 2012 r. Pojedyncze dawki dożylne są obecnie ograniczone do 16 mg, a leku należy unikać we wrodzonym zespole długiego QT.
- Zespół serotoninowy jest ostrzeżeniem ujętym w etykiecie. Większość przypadków wiązała się z jednoczesnym stosowaniem innych leków serotoninergicznych, takich jak SSRI, SNRI, tramadol czy fentanyl.
- Zaparcia występują często. Dotyczyły 9% pacjentów wobec poniżej 1% w grupie placebo, a ponadto ondansetron może maskować rozwijającą się niedrożność porażenną jelit. Oba te aspekty mają znaczenie przy łączeniu go z lekami z grupy GLP-1, które również powodują zaparcia.
- Dowody dotyczące nudności po lekach GLP-1 są pośrednie. W żadnym badaniu nie oceniano samego ondansetronu z semaglutydem lub tyrzepatydem. W jednym nierandomizowanym badaniu z pojedynczą dawką eksenatydu połączono go z metoklopramidem. Amerykańskie stanowisko ekspertów sugeruje, że z uwagi na zaparcia preferowana może być prochlorperazyna.
Źródła
- Sandoz Inc. Zofran (ondansetron hydrochloride) tablets, Zofran ODT (ondansetron) orally disintegrating tablets, Zofran (ondansetron hydrochloride) oral solution, prescribing information, NDA 020103/S-039, 020605/S-023, 020781/S-023, revised 02/2025. FDA.
- Sandoz Inc. Zofran (ondansetron) injection, prescribing information, NDA 020007/S-050, 2025. FDA.
- Food and Drug Administration. Drugs@FDA: Zofran, NDA 020103 and NDA 020007 (approval history and marketing status). Drugs@FDA, NDA 020103; Drugs@FDA, NDA 020007.
- Food and Drug Administration. FDA Drug Safety Communication: New information regarding QT prolongation with ondansetron (Zofran). June 29, 2012. FDA (archived).
- National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound Summary: Ondansetron, CID 4595. PubChem.
- Novo Nordisk. Wegovy (semaglutide) injection and tablets, prescribing information. DailyMed.
- Eli Lilly and Company. Zepbound (tirzepatide) injection, prescribing information. DailyMed.
- Ellero C, Han J, Bhavsar S, et al. Prophylactic use of anti-emetic medications reduced nausea and vomiting associated with exenatide treatment: a retrospective analysis of an open-label, parallel-group, single-dose study in healthy subjects. Diabet Med. 2010;27(10):1168–1173. PubMed.
- Gorgojo-Martínez JJ, Mezquita-Raya P, Carretero-Gómez J, et al. Clinical recommendations to manage gastrointestinal adverse events in patients treated with Glp-1 receptor agonists: a multidisciplinary expert consensus. J Clin Med. 2022;12(1):145. PubMed.
- Mozaffarian D, Agarwal M, Aggarwal M, et al. Nutritional priorities to support GLP-1 therapy for obesity: a joint Advisory from the American College of Lifestyle Medicine, the American Society for Nutrition, the Obesity Medicine Association, and The Obesity Society. Am J Clin Nutr. 2025;122(1):344–367. PubMed.