Andaryna, zwana też S-4 lub GTx-007, to eksperymentalny niesteroidowy selektywny modulator receptora androgenowego (SARM). Została wytworzona na początku lat 2000. przez zespoły akademickie z Ohio State University i University of Tennessee jako jeden z pierwszych SARM wykazujących w badaniach na zwierzętach selektywne działanie tkankowe: budowała mięśnie i kości u wykastrowanych szczurów, pobudzając przy tym prostatę znacznie słabiej niż sterydy typu testosteronu.

Najważniejszy fakt jest taki, że andaryna nigdy nie została zatwierdzona jako lek w żadnym kraju i nie opublikowano żadnego kontrolowanego badania na ludziach. Wszystko, co wiadomo o jej działaniu, pochodzi z badań na szczurach, psach i komórkach. To, co wiadomo o ludziach, pochodzi z laboratoriów antydopingowych, analiz produktów z czarnego rynku i kilku zgłoszeń zdarzeń niepożądanych. SARM są zakazane w sporcie od 2008 r., a obecna lista antydopingowa wymienia andarynę z nazwy.

Ta strona podsumowuje to, co podają badania na zwierzętach, badania antydopingowe i analizy produktów. Służy wyłącznie celom edukacyjnym i nie jest poradą medyczną.

Właściwość	Szczegóły
Klasa leku	Niesteroidowy SARM (typ arylopropionamidowy)
Inne nazwy	S-4, GTx-007
Wzór i masa	C₁₉H₁₈F₃N₃O₆, 441,4 g/mol
Status zatwierdzenia	Nigdy niezatwierdzona; brak opublikowanych kontrolowanych badań na ludziach
Badane drogi podania	Doustna i dożylna (badania kinetyki u szczurów i psów); wstrzyknięcie podskórne w badaniach skuteczności u szczurów
Okres półtrwania	Tylko dane zwierzęce: 2,6–5,3 h u szczurów, ≈3,3 h u psów; brak danych u ludzi
Aromatyzacja	Nie jest substratem aromatazy, więc nie przekształca się w estrogen
Status w USA	Niezatwierdzona przez FDA; nie figuruje w wykazie III (Schedule III) jako steroid anaboliczny
Status WADA	Zakazana przez cały czas, wymieniona w klasie S1.2 (inne środki anaboliczne)

Czym jest

Nazwa chemiczna andaryny to (2S)-3-(4-acetamidophenoxy)-2-hydroxy-2-methyl-N-[4-nitro-3-(trifluoromethyl)phenyl]propanamide (PubChem). Nie jest sterydem. Należy do rodziny arylopropionamidowych SARM, tej samej rodziny chemicznej co ostarine (enobosarm) i S-23. W jednym badaniu na myszach oba związki oznaczono kodami GTx-007 (andaryna) i GTx-024 (enobosarm) (Simitsidellis et al., J Endocrinol 2019).

SARM wiąże się z receptorem androgenowym, tym samym, na który działają testosteron i DHT. Celem projektowania SARM jest pełna aktywacja tego receptora w mięśniach i kościach przy jedynie częściowej aktywacji w prostacie i innych tkankach „androgennych”. Badania na szczurach, które wprowadziły andarynę, opisywały właśnie taki wzór:

Wiązanie z receptorem. W pierwszej pracy badano cztery SARM, które wiązały receptor androgenowy z wartościami Ki (miara siły wiązania; im niższa, tym silniejsze) wynoszącymi 4–37 nM (Yin et al., JPET 2003).
Selektywność tkankowa. U wykastrowanych szczurów andaryna utrzymywała mięsień dźwigacz odbytu (levator ani; standardowa miara działania anabolicznego u szczurów) co najmniej tak samo dobrze jak propionian testosteronu, a słabiej wpływała na prostatę i pęcherzyki nasienne.
Brak drogi estrogenowej. Andaryna nie wykazuje reakcji krzyżowych z innymi receptorami steroidowymi i nie jest substratem aromatazy, enzymu przekształcającego testosteron w estradiol (Kearbey et al., Pharm Res 2007).
Brak wpływu na 5α-reduktazę. Tylko słabo hamowała ludzką 5α-reduktazę typu I i II in vitro (Ki powyżej 20 µM), więc nie działa jak finasteryd (Gao et al., Endocrinology 2004).

W strukturze występuje aromatyczna grupa nitrowa (Ar–NO₂). W przeglądzie z 2024 r. wskazano tę grupę jako strukturalny „toksykofor”, który może zwiększać ryzyko toksyczności, choć jest to argument chemiczny, a nie ustalenie kliniczne (Leciejewska et al., Eur J Clin Pharmacol 2024).

Farmakokinetyka (tylko dane zwierzęce)

Nie opublikowano żadnego badania farmakokinetyki andaryny u ludzi. Dostępne dane pochodzą od szczurów i psów:

Miara	Szczury	Psy
Badane dawki	0,5–30 mg/kg dożylnie; 1–30 mg/kg doustnie	Farmakologicznie istotne dawki dożylne i doustne
Okres półtrwania	2,6–5,3 h w zależności od dawki	≈200 min (≈3,3 h)
Biodostępność po podaniu doustnym	Pełna przy niższych dawkach; spada przy wyższych	91% przy farmakologicznie istotnych dawkach
Klirens	1,0–2,1 mL/min/kg (zależny od dawki)	4,6 mL/min/kg
Główny metabolizm	Hydroliza amidu i redukcja grupy nitrowej	Deacetylacja i redukcja grupy nitrowej
Źródło	Kearbey et al., Xenobiotica 2004; metabolizm wg Perera 2006	Perera et al., Drug Metab Dispos 2006

Metabolizm różni się wyraźnie między gatunkami. U psów ponad 50% dawki dożylnej uległo deacetylacji do metabolitu zwanego M1. U szczurów oraz w ludzkiej cytozolowej frakcji wątroby w probówce enzym N-acetylotransferaza (NAT) przekształcał M1 z powrotem w andarynę. Autorzy ostrzegali, że częste dziedziczne różnice w aktywności NAT mogą powodować interakcje leków oraz że dane zwierzęce mogą nie przewidywać, jak lek przetwarzają ludzie (Gao et al., Drug Metab Dispos 2006).

W ludzkim moczu laboratoria antydopingowe wykrywają andarynę po kilku metabolitach: sprzężonych z glukuronianem pochodnych związku macierzystego, formie hydroksylowanej i/lub deacetylowanej, produkcie powstałym po usunięciu jednego pierścienia oraz sprzężonych z siarczanem pochodnych (Thevis et al., Rapid Commun Mass Spectrom 2010).

Status regulacyjny

Brak zatwierdzenia. Andaryna nigdy nie została zatwierdzona przez FDA ani żaden inny organ rejestrujący leki. W analizie z 2009 r. opisano ją jako „niezatwierdzonego kandydata na lek” sprzedawanego w internecie (Thevis et al., Drug Test Anal 2009), a w analizie JAMA z 2017 r. produktów SARM z internetu opisano SARM jako niezatwierdzone przez FDA (Van Wagoner et al., JAMA 2017).
Nie ma jej na liście sterydów anabolicznych DEA. Andaryna nie należy do substancji wymienionych w federalnym wykazie III (Schedule III) (21 CFR 1308.13). Jej status prawny jako produktu sprzedawanego do stosowania u ludzi to osobna kwestia: nie jest zatwierdzonym lekiem.
Zakazana w sporcie. Lista WADA wymienia andarynę w klasie S1.2 „inne środki anaboliczne”, zakazanej zarówno w zawodach, jak i poza nimi, i zaliczonej do substancji nieokreślonych (Lista WADA 2026). SARM znajdują się na liście od 2008 r.

Co pokazują badania

Wszystkie poniższe dane o skuteczności pochodzą od szczurów lub myszy. Dawki podano w mg/kg masy ciała zwierzęcia i podawano je we wstrzyknięciach; nie można ich przeliczyć na dawki dla ludzi.

Mięśnie i skład ciała u wykastrowanych samców szczurów

W kluczowym badaniu pozwolono szczurom tracić mięśnie i kości przez 12 tygodni po kastracji, a następnie leczono je przez 8 tygodni codziennymi wstrzyknięciami andaryny (3 lub 10 mg/kg), DHT (3 mg/kg) lub nośnika, po 7–8 szczurów w grupie (Gao et al., Endocrinology 2005):

Miara	Wykastrowane + nośnik	Andaryna 3 mg/kg	Andaryna 10 mg/kg	DHT 3 mg/kg	Kontrola nienaruszona
Szczytowa siła tężcowa mięśnia płaszczkowatego (N)	0,57	0,86	1,02	0,95	0,85
Siła na pole przekroju mięśnia (kN/m²)	83	120	156	138	124

Inne główne ustalenia badania:

Mięśnie i masa beztłuszczowa. Obie dawki andaryny przywróciły siłę mięśnia płaszczkowatego, masę mięśnia dźwigacza odbytu i beztłuszczową masę ciała do poziomu zwierząt nienaruszonych, podobnie jak DHT.
Prostata. DHT zwiększyło masę prostaty i pęcherzyków nasiennych do ponad dwukrotności normy. Andaryna 3 mg/kg przywróciła je tylko do 16% i 17% normy.
Kości. Andaryna zwiększyła gęstość mineralną kości całego ciała istotnie bardziej niż DHT.

Kości i tłuszcz u samic szczurów

W badaniu na 120 samicach szczurów, w większości po usunięciu jajników (model okresu pomenopauzalnego), codzienne wstrzyknięcia andaryny przez 120 dni zmniejszały ilość tłuszczu w sposób zależny od dawki. Najwyższa dawka przywróciła masę tłuszczową do poziomu szczurów nienaruszonych, a dawki powyżej 0,1 mg/dobę częściowo lub całkowicie zapobiegały utracie kości (Kearbey et al., Pharm Res 2007):

Grupa (120 dni)	Tłuszcz ciała	BMD całego ciała (g/cm²)
Kontrola nienaruszona	28,0%	0,215
Po usunięciu jajników + nośnik	41,0%	0,197
Po usunięciu jajników + andaryna 0,5 mg/dobę	33,7%	0,212
Po usunięciu jajników + andaryna 3 mg/dobę	29,5%	0,210

Podanie bikalutamidu, blokera receptora androgenowego, razem z andaryną zapobiegło zmniejszeniu tłuszczu i częściowo zablokowało wpływ na kości, co pokazuje, że oba efekty zachodziły przez receptor androgenowy. W późniejszym modelu, w którym leczenie rozpoczynano 90 dni po usunięciu jajników u starszych szczurów, andaryna przywróciła gęstość kości całego ciała i kręgosłupa lędźwiowego oraz zwiększyła wytrzymałość kości udowej (Kearbey et al., Pharm Res 2009).

Macica u samic myszy

U myszy po usunięciu jajników leczonych przez 7 dni enobosarm, danazol i DHT zwiększały masę macicy i wzrost endometrium. Andaryna nie miała wpływu na te miary (Simitsidellis et al., J Endocrinol 2019).

Ludzie

Nie opublikowano żadnego badania andaryny z randomizacją ani kontrolowanego badania na ludziach. W systematycznym przeglądzie z 2023 r. dotyczącym bezpieczeństwa SARM u zdrowych dorosłych szukano specjalnie andaryny i uwzględniono 33 badania oraz opisy przypadków, z których żadne nie opisywało stosowania andaryny (Vignali et al., J Xenobiot 2023). W przeglądzie farmakowigilancyjnym z 2024 r. stwierdzono, że andaryna nie przeszła do badań fazy I (Leciejewska et al., Eur J Clin Pharmacol 2024).

Działania niepożądane i ryzyko

Bez badań na ludziach nie ma zmierzonych odsetków działań niepożądanych. Poniższe obawy pochodzą z farmakologii zwierzęcej, z klasy SARM i z opisów przypadków.

Hamowanie hormonalne

O twierdzeniu „nie wyłącza cię”. Andaryna jest często reklamowana jako niehamująca naturalnego testosteronu. Dowody na to pochodzą wyłącznie od wykastrowanych szczurów, które nie mają jąder i mają bardzo wysokie LH. W krótkich badaniach dawki zbliżone do skutecznej nie obniżały istotnie LH ani FSH (Yin et al., JPET 2003). Jednak w ciągu 8 tygodni andaryna obniżała LH i FSH w sposób zależny od dawki, co pokazuje, że działa na przysadkę i podwzgórze jak inne androgeny (Gao et al., Endocrinology 2005). LH i FSH to sygnały z przysadki, które pobudzają jądra do wytwarzania testosteronu i plemników. Żadne badanie nie mierzyło tego u ludzi, więc nie wiadomo, czy hamuje ona testosteron u ludzi.

Wzrok

O zmianach widzenia. W internecie często twierdzi się, że andaryna powoduje żółte zabarwienie widzenia lub trudności z widzeniem w ciemności. Nie udało nam się powiązać tego z żadnym opublikowanym badaniem klinicznym ani opisem przypadku dotyczącym konkretnie andaryny, więc nie można tego ani potwierdzić, ani wykluczyć. W przeglądzie zgłoszeń zdarzeń niepożądanych do FDA dotyczących produktów SARM jako grupy wymieniono wśród zgłaszanych zdarzeń „ślepotę lub zaburzenia widzenia”, ale nie powiązano ich z andaryną (Leciejewska et al., Eur J Clin Pharmacol 2024).

Wątroba i inne zgłaszane zdarzenia

Uszkodzenie wątroby jest najlepiej udokumentowanym ryzykiem klasy SARM. W systematycznym przeglądzie z 2023 r. naliczono 15 opisów przypadków polekowego uszkodzenia wątroby po SARM i stwierdzono podwyższoną ALT (enzym wątrobowy) średnio u 7,1% uczestników badań leczonych SARM. Żaden z tych przypadków ani badań nie opisywał stosowania andaryny (Vignali et al., J Xenobiot 2023).

Konkretnie dla andaryny baza CAERS amerykańskiej FDA zawierała 3 zgłoszenia znalezione po wyszukaniu „andarine” i „S-4” (Leciejewska et al., Eur J Clin Pharmacol 2024):

zawroty głowy i stan przedomdleniowy (2017);
ostra niewydolność wątroby z hospitalizacją (2018);
zgon z przyczyn sercowych (2019).

Są to niezweryfikowane zgłoszenia spontaniczne. Nie dowodzą, że andaryna spowodowała te zdarzenia, a zawartości produktów nie potwierdzono.

Jeden opublikowany przypadek opisuje 47-letniego kulturystę, u którego rozwinęła się ciężka cukrzyca o nowym początku po 3 miesiącach przyjmowania andaryny razem z RAD-140 i ibutamorenem. Autorzy sugerowali, że do tego mogły się przyczynić te trzy leki razem, u mężczyzny już obciążonego ryzykiem metabolicznym (Sotorník et al., Clin Diabetes 2022). Ponieważ w grę wchodziło kilka leków, przypadku nie można przypisać andarynie.

Kto nie powinien jej stosować

Jako niezatwierdzony związek bez danych o bezpieczeństwie u ludzi andaryna nie ma ustalonej bezpiecznej dawki dla nikogo. Sportowcy startujący w zawodach narażają się na naruszenie przepisów antydopingowych: laboratoria zgłaszają andarynę w próbkach kontroli antydopingowej co najmniej od 2010 r. (Grata et al., Forensic Sci Int 2011).

Jakość i zanieczyszczenia

Produkty sprzedawane jako andaryna często nie zawierają tego, co podaje etykieta:

2009: Pierwszy dowód, że SARM są sprzedawane z myślą o nadużywaniu, pochodził z produktu z andaryną kupionego w internecie. Była to oleista ciecz oznaczona jako ekstrakt z zielonej herbaty i krem nawilżający do twarzy. Zawierała andarynę w stężeniu ≈150 mg/mL oraz zanieczyszczenie z syntezy na poziomie około 10% zawartości andaryny (Thevis et al., Drug Test Anal 2009).
2017: Spośród 44 produktów z internetu sprzedawanych jako SARM tylko 52% zawierało jakikolwiek SARM (ostarine, LGD-4033 lub andarynę). Kolejne 39% zawierało inny niezatwierdzony lek, a 59% miało ilości znacznie różniące się od podanych na etykiecie (Van Wagoner et al., JAMA 2017).
2024: Włoski krajowy instytut zdrowia (ISS) przebadał 13 produktów kupionych w internecie. Jeden sprzedawany jako andaryna 15 mg w kapsułce nie zawierał andaryny. Zawierał natomiast ≈2 mg na kapsułkę cardarine oraz testosteron. Drugi produkt z andaryną zawierał andarynę, ale był zanieczyszczony cardarine (Gaudiano et al., Sex Med 2024).
2025: W 5-letnim badaniu 324 próbek zgłoszonych przez 14 oficjalnych laboratoriów kontroli leków w 13 krajach andaryna należała do pięciu najczęściej znajdowanych cząsteczek w nielegalnych produktach typu SARM (Barrios et al., Drug Test Anal 2025).

Najważniejsze informacje

Wczesny eksperymentalny SARM. Andaryna (S-4, GTx-007) to niesteroidowy modulator receptora androgenowego z tej samej rodziny chemicznej co ostarine. Nie ulega aromatyzacji do estrogenu.
Brak badań na ludziach. Nigdy nie została zatwierdzona i nie opublikowano żadnego kontrolowanego badania na ludziach. Jej reputacja opiera się na danych ze szczurów i psów.
Silne, ale wyłącznie zwierzęce efekty. U wykastrowanych szczurów przywracała siłę mięśni, beztłuszczową masę ciała i kości podobnie jak DHT, przy znacznie mniejszym wzroście prostaty. U samic szczurów zmniejszała tłuszcz i zapobiegała utracie kości.
Krótki okres półtrwania u zwierząt. Około 2,6–5,3 godziny u szczurów i 3,3 godziny u psów. Wartości u ludzi są nieznane, a autorzy ostrzegali, że metabolizm różni się między gatunkami.
Nie jest hormonalnie obojętna. U szczurów obniżała LH i FSH w ciągu 8 tygodni. Popularnych twierdzeń o wzroku nie da się potwierdzić na podstawie opublikowanych danych.
Niewiarygodne produkty i zakaz w sporcie. Produkty sprzedawane jako andaryna zawierały inne leki albo nie zawierały jej wcale, a WADA zakazuje jej przez cały czas.

Źródła

Yin D, Gao W, Kearbey JD, et al. Pharmacodynamics of selective androgen receptor modulators. J Pharmacol Exp Ther. 2003;304(3):1334–1340. PubMed.
Gao W, Kearbey JD, Nair VA, et al. Comparison of the pharmacological effects of a novel selective androgen receptor modulator, the 5alpha-reductase inhibitor finasteride, and the antiandrogen hydroxyflutamide in intact rats: new approach for benign prostate hyperplasia. Endocrinology. 2004;145(12):5420–5428. PubMed.
Kearbey JD, Wu D, Gao W, et al. Pharmacokinetics of S-3-(4-acetylamino-phenoxy)-2-hydroxy-2-methyl-N-(4-nitro-3-trifluoromethyl-phenyl)-propionamide in rats, a non-steroidal selective androgen receptor modulator. Xenobiotica. 2004;34(3):273–280. PubMed.
Gao W, Reiser PJ, Coss CC, et al. Selective androgen receptor modulator treatment improves muscle strength and body composition and prevents bone loss in orchidectomized rats. Endocrinology. 2005;146(11):4887–4897. PubMed.
Gao W, Johnston JS, Miller DD, Dalton JT. Interspecies differences in pharmacokinetics and metabolism of S-3-(4-acetylamino-phenoxy)-2-hydroxy-2-methyl-N-(4-nitro-3-trifluoromethylphenyl)-propionamide: the role of N-acetyltransferase. Drug Metab Dispos. 2006;34(2):254–260. PubMed.
Perera MA, Yin D, Wu D, et al. In vivo metabolism and final disposition of a novel nonsteroidal androgen in rats and dogs. Drug Metab Dispos. 2006;34(10):1713–1721. PubMed.
Kearbey JD, Gao W, Narayanan R, et al. Selective Androgen Receptor Modulator (SARM) treatment prevents bone loss and reduces body fat in ovariectomized rats. Pharm Res. 2007;24(2):328–335. PubMed.
Kearbey JD, Gao W, Fisher SJ, et al. Effects of selective androgen receptor modulator (SARM) treatment in osteopenic female rats. Pharm Res. 2009;26(11):2471–2477. PubMed.
Simitsidellis I, Esnal-Zuffiaure A, Kelepouri O, et al. Selective androgen receptor modulators (SARMs) have specific impacts on the mouse uterus. J Endocrinol. 2019;242(3):227–239. PubMed.
Thevis M, Geyer H, Kamber M, Schänzer W. Detection of the arylpropionamide-derived selective androgen receptor modulator (SARM) S-4 (Andarine) in a black-market product. Drug Test Anal. 2009;1(8):387–392. PubMed.
Thevis M, Thomas A, Fusshöller G, et al. Mass spectrometric characterization of urinary metabolites of the selective androgen receptor modulator andarine (S-4) for routine doping control purposes. Rapid Commun Mass Spectrom. 2010;24(15):2245–2254. PubMed.
Grata E, Perrenoud L, Saugy M, Baume N. SARM-S4 and metabolites detection in sports drug testing: a case report. Forensic Sci Int. 2011;213(1-3):104–108. PubMed.
Van Wagoner RM, Eichner A, Bhasin S, et al. Chemical composition and labeling of substances marketed as selective androgen receptor modulators and sold via the internet. JAMA. 2017;318(20):2004–2010. PubMed.
Sotorník R, Suissa R, Ardilouze JL. Could overt diabetes be triggered by abuse of selective androgen receptor modulators and growth hormone secretagogues? A case report and review of the literature. Clin Diabetes. 2022;40(3):373–379. PubMed.
Vignali JD, Pak KC, Beverley HR, et al. Systematic review of safety of selective androgen receptor modulators in healthy adults: implications for recreational users. J Xenobiot. 2023;13(2):218–236. PubMed.
Leciejewska N, Jędrejko K, Gómez-Renaud VM, et al. Selective androgen receptor modulator use and related adverse events including drug-induced liver injury: analysis of suspected cases. Eur J Clin Pharmacol. 2024;80(2):185–202. PubMed.
Gaudiano MC, Aureli F, Manna L, et al. Illegal products containing selective androgen receptor modulators purchased online from Italy: health risks for consumers. Sex Med. 2024;12(2):qfae018. PubMed.
Barrios MM, Deconinck E, Vanhee C, et al. SARMs, metabolic modulators and growth hormone secretagogues in suspected illegal medicines, bought as sport performance enhancers: a retro- and prospective study within the GEON. Drug Test Anal. 2025;17(10):2078–2085. PubMed.
National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound Summary for CID 9824562, Andarine. PubChem.
World Anti-Doping Agency. World Anti-Doping Code International Standard: Prohibited List 2026. WADA.
Code of Federal Regulations. 21 CFR 1308.13, Schedule III. eCFR.

Andaryna (S-4)