Bremelanotyd, opracowany pod nazwą kodową PT-141, to syntetyczny peptyd, który aktywuje receptory melanokortyny w mózgu i skórze. Jest blisko spokrewniony pod względem budowy z Melanotanem II, czyli „peptydem opalającym” z dekady od 1980 r., a został rozwinięty przez firmę Palatin Technologies początkowo w leczeniu zaburzeń erekcji, a następnie niskiego popędu płciowego u kobiet.

W przeciwieństwie do Melanotanu II bremelanotyd jest zatwierdzonym lekiem. FDA (amerykańska Agencja Żywności i Leków) zatwierdziła go 21 czerwca 2019 r. pod nazwą Vyleesi – w postaci autostrzykawki zawierającej 1,75 mg leku, przeznaczonej dla kobiet przed menopauzą z nabytym, uogólnionym zespołem obniżonego popędu płciowego (HSDD). Nie jest zatwierdzony do stosowania u mężczyzn ani w celu poprawy sprawności seksualnej. W badaniach rejestracyjnych wzrost popędu był niewielki, u 40% kobiet wystąpiły nudności, a po każdej dawce dochodziło do przejściowego wzrostu ciśnienia tętniczego.

Ta strona podsumowuje informacje zawarte w charakterystyce FDA, badaniach klinicznych oraz opublikowanych przeglądach. Służy wyłącznie celom edukacyjnym i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Klasa	Syntetyczny peptyd cykliczny (7 aminokwasów); nieselektywny agonista receptorów melanokortyny
Pokrewieństwo z innymi peptydami	Analog Melanotanu II; taka sama struktura pierścienia z wyjątkiem jednej grupy końcowej
Marka / zatwierdzenie	Vyleesi; zatwierdzony przez FDA 21 czerwca 2019 r. (NDA 210557, nowa jednostka cząsteczkowa); obecnie wprowadzany do obrotu przez Cosette Pharmaceuticals
Zatwierdzone zastosowanie	Nabyty, uogólniony zespół HSDD wyłącznie u kobiet przed menopauzą
Droga podania i moc	Wstrzyknięcie podskórne, jednodawkowa autostrzykawka 1,75 mg/0,3 mL
Oznakowana dawka	1,75 mg doraźnie, co najmniej 45 minut przed aktywnością seksualną; nie więcej niż 1 dawka w ciągu 24 godzin; nie zaleca się przyjmowania więcej niż 8 dawek w miesiącu
Okres półtrwania (charakterystyka)	≈ 2,7 h (zakres 1,9–4,0 h) po podaniu podskórnym
Główne zagrożenia	Przejściowy wzrost ciśnienia tętniczego, nudności (40%), ogniskowe ciemnienie skóry
Status w USA	Tylko na receptę; charakterystyka nie wymienia żadnego wykazu substancji kontrolowanych
WADA 2026	Niewymieniony na Liście zabronionych substancji i metod

Czym jest

Budowa

Charakterystyka leku Vyleesi opisuje bremelanotyd jako syntetyczny, cykliczny heptapeptyd (łańcuch siedmiu aminokwasów w kształcie pierścienia). Jego początkowa grupa aminowa jest zablokowana grupą acetylową, a drugi koniec stanowi wolna grupa karboksylowa. Jednym z jego elementów budulcowych jest będąca lustrzanym odbiciem forma D fenyloalaniny – zmiana ta pomaga uodpornić cząsteczkę na rozkład przez enzymy. Lek jest dostarczany w postaci soli octanowej; charakterystyka podaje masę cząsteczkową wynoszącą 1025,2 (wolna zasada) (charakterystyka leku Vyleesi).

Pokrewieństwo z Melanotanem II

Zespół z Uniwersytetu Arizony, który stworzył melanotany, opisuje PT-141 jako „nowy analog MTII” przejęty do dalszego rozwoju przez firmę Palatin Technologies (Hadley and Dorr, Peptides 2006). Wpisy w bazie PubChem pokazują, jak bardzo oba związki są do siebie zbliżone: pierścień i wszystkie łańcuchy boczne są identyczne, a jedyna różnica dotyczy końca łańcucha.

Cecha	Melanotan II	Bremelanotyd (PT-141)
Grupa końcowa	Karboksyamidowa	Wolny kwas karboksylowy
Wzór chemiczny (PubChem)	C₅₀H₆₉N₁₅O₉	C₅₀H₆₈N₁₄O₁₀
Masa cząsteczkowa (PubChem)	1024,2 g/mol	1025,2 g/mol
Cel rozwoju	Opalanie, następnie zaburzenia erekcji	Zaburzenia erekcji, następnie niski popęd u kobiet
Status zatwierdzenia	Nigdy niezatwierdzony	Zatwierdzony przez FDA (Vyleesi), 2019 r.
Farmakokinetyka u ludzi	Brak opublikowanych danych u ludzi	Określona w charakterystyce FDA

Źródła: PubChem CID 92432 oraz PubChem CID 9941379.

W internecie bremelanotyd bywa często nazywany „metabolitem” Melanotanu II. Budowa chemiczna obu związków jest spójna z tym poglądem, ponieważ utrata grupy amidowej przez MT-II pozostawiłaby cząsteczkę bremelanotydu. Nie znaleźliśmy jednak żadnego opublikowanego badania u ludzi wykazującego, że MT-II faktycznie ulega w organizmie przekształceniu do bremelanotydu, dlatego na tej stronie opisujemy go jako analog. Strona poświęcona Melanotanowi I omawia liniowy analog o pełnej długości łańcucha, stosowany w celu pigmentacji skóry.

Jak działa

Bremelanotyd aktywuje kilka receptorów melanokortyny. Charakterystyka wymienia kolejność siły jego działania jako MC1R, następnie MC4R, MC3R, MC5R i MC2R, wskazując, że w dawkach terapeutycznych największe znaczenie ma wiązanie z receptorami MC1R i MC4R (charakterystyka leku Vyleesi):

MC4R znajduje się na komórkach nerwowych w wielu obszarach mózgu. Charakterystyka stwierdza, że sposób, w jaki bremelanotyd łagodzi objawy HSDD, „jest nieznany”.
MC1R znajduje się na melanocytach (komórkach barwnikowych). Jego aktywacja zwiększa wytwarzanie melaniny, co wyjaśnia ciemnienie skóry obserwowane przy częstym dawkowaniu.

W pracy przeglądowej autorstwa badaczy klinicznych i przedstawicieli producenta zaproponowano – głównie na podstawie badań na zwierzętach – że bremelanotyd działa na receptory MC4R w przyśrodkowym polu przedwzrokowym podwzgórza i zwiększa tam uwalnianie dopaminy (Pfaus et al., CNS Spectr 2022). Jest to jednak hipoteza, a nie udowodniony mechanizm działania u kobiet.

W przeciwieństwie do sildenafilu czy tadalafilu, które działają na naczynia krwionośne narządów płciowych, bremelanotyd działa głównie w ośrodkowym układzie nerwowym. Dla porównania zobacz strony Viagra (sildenafil) oraz Cialis (tadalafil).

Farmakokinetyka

Na podstawie charakterystyki leku Vyleesi, po pojedynczej dawce podskórnej 1,75 mg (charakterystyka leku Vyleesi):

Parametr	Wartość
Biodostępność (po podaniu podskórnym)	Około 100%
Czas do osiągnięcia szczytu (mediana)	≈ 1,0 h (zakres 0,5–1,0 h)
Stężenie szczytowe (średnie Cmax)	72,8 ng/mL
Całkowita ekspozycja (średnie AUC)	276 h·ng/mL
Objętość dystrybucji	25,0 ± 5,8 L
Wiązanie z białkami	21%
Końcowy okres półtrwania	≈ 2,7 h (zakres 1,9–4,0 h)
Klirens	6,5 ± 1,0 L/h
Metabolizm	Rozpad wiązań peptydowych (amidowych)
Wydalanie znacznika promieniotwórczego	64,8% z moczem, 22,8% z kałem

Kilka dodatkowych informacji z charakterystyki:

Stężenia we krwi rosną mniej niż proporcjonalnie do dawki w zakresie od 0,3 do 10 mg, a stężenia szczytowe osiągają plateau przy dawce 7,5 mg.
Wstrzyknięcie w brzuch lub udo daje zbliżoną ekspozycję.
Ekspozycja jest wyższa 1,2-, 1,5- oraz 2-krotnie w łagodnych, umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach czynności nerek oraz 1,2- i 1,7-krotnie wyższa w łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach czynności wątroby.

Wcześniejsza postać donosowa, badana u zdrowych mężczyzn, charakteryzowała się medianą czasu do osiągnięcia stężenia szczytowego wynoszącą 0,5 h oraz średnim okresem półtrwania 1,85–2,09 h (Diamond et al., Int J Impot Res 2004).

Zatwierdzone zastosowanie medyczne

Wskazanie

Lek Vyleesi jest zatwierdzony do stosowania u kobiet przed menopauzą z nabytym, uogólnionym zespołem HSDD: niskim popędem płciowym, który powoduje znaczne cierpienie psychiczne lub trudności w relacji i nie wynika z innej choroby somatycznej lub psychicznej, problemów w związku ani przyjmowanych leków. „Nabyty” oznacza, że zaburzenie rozwinęło się po okresie prawidłowego popędu; „uogólniony” oznacza, że występuje niezależnie od sytuacji czy partnera (charakterystyka leku Vyleesi).

Charakterystyka wymienia dwa ograniczenia stosowania: lek nie jest wskazany w leczeniu HSDD u kobiet po menopauzie ani u mężczyzn oraz nie jest wskazany w celu poprawy sprawności seksualnej.

Oznakowane dawkowanie

Element	Zapis w charakterystyce (podsumowanie)
Dawka	1,75 mg podskórnie w brzuch lub udo, doraźnie
Czas podania	Co najmniej 45 minut przed przewidywaną aktywnością seksualną
Ograniczenia częstości	Nie więcej niż jedna dawka w ciągu 24 godzin; nie zaleca się więcej niż 8 dawek w miesiącu
Kiedy przerwać leczenie	Po 8 tygodniach, jeśli pacjentka nie zgłasza poprawy
Produkt	Jednodawkowa, fabrycznie napełniona autostrzykawka, 1,75 mg/0,3 mL

Charakterystyka wyjaśnia przyczyny tych ograniczeń: niewiele uczestniczek badań klinicznych przyjmowało więcej niż 8 dawek w miesiącu, a częstsze dawkowanie zwiększa ryzyko ciemnienia skóry oraz wydłuża łączny czas w miesiącu, w którym ciśnienie tętnicze jest podwyższone.

Rozwój i zatwierdzenie

Firma Palatin sponsorowała badania fazy 3 i udzieliła licencji na prawa w Ameryce Północnej firmie AMAG Pharmaceuticals, która złożyła wniosek rejestracyjny do FDA (Dhillon and Keam, Drugs 2019). FDA zatwierdziła lek 21 czerwca 2019 r. w trybie standardowego przeglądu jako nową jednostkę cząsteczkową (Drugs@FDA). Podmiotem odpowiedzialnym dla aktualnej charakterystyki jest firma Cosette Pharmaceuticals.

Co pokazują badania

Badania fazy 3 u kobiet (RECONNECT)

Do dwóch identycznych, 24-tygodniowych, randomizowanych, podwójnie zaślepionych badań kontrolowanych placebo włączono 1267 kobiet przed menopauzą z zespołem HSDD (średni wiek 39 lat). Uczestniczki samodzielnie wstrzykiwały sobie doraźnie dawkę 1,75 mg lub placebo, a większość z nich stosowała lek 2–3 razy w miesiącu (Kingsberg et al., Obstet Gynecol 2019; charakterystyka leku Vyleesi).

Dwoma równorzędnymi pierwszorzędowymi punktami końcowymi były: wynik w domenie popędu kwestionariusza Female Sexual Function Index (FSFI, skala od 1,2 do 6,0, gdzie wyższy wynik oznacza większy popęd) oraz pojedyncze pytanie dotyczące tego, jak często kobieta odczuwała niepokój lub dyskomfort z powodu niskiego popędu (pytanie 13 skali FSDS-DAO, punktowane od 0 do 4, gdzie niższy wynik oznacza mniejsze cierpienie). Wyniki podane w charakterystyce:

Punkt końcowy	Badanie 1: bremelanotyd	Badanie 1: placebo	Badanie 2: bremelanotyd	Badanie 2: placebo
Kobiety objęte analizą (wynik popędu)	313	315	282	288
Wynik popędu, średnia wyjściowa	2,1	2,0	2,0	2,1
Wynik popędu, średnia zmiana	+0,5	+0,2	+0,6	+0,2
Pytanie o cierpienie psychiczne, średnia zmiana	−0,7	−0,4	−0,7	−0,4
Satysfakcjonujące zbliżenia seksualne, średnia zmiana	0,0	−0,1	0,0	0,0

W obu badaniach osiągnięto oba równorzędne pierwszorzędowe punkty końcowe (popęd: p = 0,0002 oraz p poniżej 0,0001; cierpienie psychiczne: p poniżej 0,0001 oraz p = 0,0053). Skorygowana względem placebo poprawa wyniku popędu wyniosła 0,30 oraz 0,42 punktu w obu badaniach (0,35 łącznie), a zmniejszenie cierpienia psychicznego – 0,37 oraz 0,29 punktu.

Liczba satysfakcjonujących zbliżeń seksualnych, będąca drugorzędowym punktem końcowym, nie różniła się od placebo w żadnym z badań (p = 0,76 oraz p = 0,70). Znacznie więcej kobiet zrezygnowało z udziału w 24-tygodniowej fazie badania w grupie bremelanotydu: 40% wobec 13% w Badaniu 1 oraz 39% wobec 25% w Badaniu 2.

Długoterminowa faza przedłużona

Kobiety, które ukończyły badania główne, mogły przystąpić do 52-tygodniowej otwartej fazy przedłużonej, w której wszystkie uczestniczki otrzymywały bremelanotyd. Spośród 856 kwalifikujących się kobiet do fazy tej przystąpiły 684, a ukończyły ją 272 (Simon et al., Obstet Gynecol 2019). U kobiet, które przyjmowały bremelanotyd już podczas fazy głównej, wyniki w domenie popędu wzrosły o 1,25–1,30 punktu względem pierwotnej wartości wyjściowej. Badanie to nie miało jednak grupy kontrolnej, wszystkie analizy miały charakter opisowy, a większość uczestniczek zrezygnowała przed końcem, dlatego wartości te prawdopodobnie zawyżają typowy efekt leczenia.

Badanie fazy 2b oceniające dobór dawki

W 12-tygodniowym badaniu zrandomizowano 397 kobiet przed menopauzą z zaburzeniami popędu lub podniecenia seksualnego do grupy przyjmującej doraźnie placebo albo dawki 0,75, 1,25 lub 1,75 mg (Clayton et al., Womens Health 2016). Połączone wyniki dla dawek 1,25 i 1,75 mg w porównaniu z placebo:

Punkt końcowy	Bremelanotyd 1,25/1,75 mg	Placebo	p
Satysfakcjonujące zbliżenia seksualne na miesiąc	+0,7	+0,2	0,018
Całkowity wynik FSFI	+3,6	+1,9	0,0017
Całkowity wynik cierpienia psychicznego FSDS-DAO	−11,1	−6,8	0,0014

Badanie to stanowiło podstawę wyboru dawki 1,75 mg. W przeciwieństwie do fazy 3 wykazano w nim niewielki wzrost liczby satysfakcjonujących zbliżeń seksualnych.

Jak duża jest korzyść?

Niezależni recenzenci poddawali w wątpliwość kliniczne znaczenie efektów uzyskanych w fazie 3:

Ponowna analiza oparta na danych z wniosku rejestracyjnego FDA przyniosła wyniki zbliżone do opublikowanych. Wykazała jednak również, że przerwanie leczenia z powodu działań niepożądanych było znacznie bardziej prawdopodobne podczas stosowania bremelanotydu (OR 11,98; 95% CI 3,74–38,37; jedna dodatkowa rezygnacja na każde 6 leczonych kobiet), a autor podsumował, że lek jest „ogólnie mało przydatny” (Spielmans, J Sex Res 2021). Badacze prowadzący badanie opublikowali odpowiedź polemiczną, kwestionując tę analizę (Kingsberg et al., J Sex Res 2021).
W kolejnej analizie wskazano, że 8 z 11 punktów końcowych dotyczących skuteczności zarejestrowanych w serwisie ClinicalTrials.gov nie zostało opublikowanych, a wpływ leku na te parametry wahał się od zerowego do niewielkiego (Spielmans and Ellefson, J Sex Res 2024).
W niezależnym przeglądzie eksperckim oceniono lek jako umiarkowanie bezpieczny i dobrze tolerowany, ale jego ogólną korzyść kliniczną określono jako „skromną” (Cipriani et al., Expert Opin Pharmacother 2023).
Metaanaliza metod leczenia zaburzeń popędu, podniecenia i orgazmu u kobiet z 2026 r. wykazała, że bremelanotyd poprawiał wynik całkowity FSFI oraz wyniki w domenach popędu i podniecenia, a także zmniejszał cierpienie psychiczne (Toledo et al., J Minim Invasive Gynecol 2026).

Zaburzenia erekcji u mężczyzn (zastosowanie niezatwierdzone)

Zainteresowanie lekami działającymi na receptory melanokortyny w zaburzeniach funkcji seksualnych zaczęło się wtedy, gdy odkryto, że Melanotan II wywołuje erekcje u kilku gatunków, w tym u ludzi (Shadiack et al., Curr Top Med Chem 2007). Z tego powodu PT-141 badano początkowo u mężczyzn. Wszystkie poniższe prace były niewielkimi, krótkotrwałymi badaniami sponsorowanymi przez producenta, w których erekcje mierzono za pomocą urządzenia RigiScan (rejestrującego sztywność prącia):

Badanie	Projekt i uczestnicy	Główny wynik
Diamond et al., Int J Impot Res 2004	Podanie donosowe; zdrowi mężczyźni oraz mężczyźni z zaburzeniami erekcji (ED) odpowiadający na Viagrę	Istotne erekcje względem placebo przy dawkach powyżej 7 mg, początek działania ≈ 30 min; najczęstsze działania niepożądane to zaczerwienienie twarzy i nudności
Rosen et al., Int J Impot Res 2004	Podanie podskórne 0,3–10 mg u zdrowych mężczyzn; badanie krzyżowe 4 lub 6 mg wobec placebo u mężczyzn z niewystarczającą odpowiedzią na Viagrę	Istotne erekcje powyżej 1,0 mg u zdrowych mężczyzn oraz przy obu dawkach u mężczyzn z ED
Diamond et al., Urology 2005	19 mężczyzn z ED; badanie krzyżowe donosowego PT-141 z niską dawką sildenafilu wobec samego sildenafilu	Skojarzenie leków wywołało silniejszą odpowiedź erekcyjną niż sam sildenafil

Jedyne większe badanie u mężczyzn – obejmujące 342 mężczyzn przyjmujących donosowy bremelanotyd w jednym ośrodku w Iranie – zostało objęte redakcyjnym wyrazem zaniepokojenia (expression of concern) (Safarinejad and Hosseini, J Urol 2008). Badanie tego samego autora dotyczące bremelanotydu u kobiet zostało wycofane (retracted), ponieważ nie przedstawił on oryginalnych danych źródłowych (Safarinejad, J Sex Med 2008). Nie opieramy się na żadnym z tych dwóch wyników.

Program badań nad postacią donosową nie doprowadził do zatwierdzenia leku. Gdy producent przeszedł na wstrzyknięcia podskórne u kobiet, w badaniu fazy 2b dodano intensywne monitorowanie ciśnienia tętniczego, „aby odpowiedzieć na obawy amerykańskiej agencji FDA wyrażone po wcześniejszych badaniach donosowej postaci BMT” (Clayton et al., Womens Health 2016). Charakterystyka FDA wskazuje wyraźnie, że lek Vyleesi nie jest przeznaczony dla mężczyzn.

Apetyt i masa ciała (wczesne badania)

Ponieważ receptor MC4R reguluje również apetyt, firma Palatin przeprowadziła dwa niewielkie badania fazy 1 u kobiet przed menopauzą z otyłością (Spana et al., Diabetes Obes Metab 2022). W jednym z nich podskórny bremelanotyd podawany trzy razy na dobę przez 15 dni zmniejszył masę ciała silniej niż placebo (różnica −1,3 kg; 95% CI od −1,9 do −0,8) oraz ograniczył spożycie kalorii o około 400 kcal/dzień. Schematy te obejmowały znacznie częstsze podawanie leku niż maksymalne dawkowanie z charakterystyki i nie stanowią zatwierdzonego wskazania.

Działania niepożądane i ryzyko

Lek Vyleesi nie ma ostrzeżenia w ramce (boxed warning). Jego charakterystyka wymienia trzy główne ostrzeżenia: przejściowy wzrost ciśnienia tętniczego, ogniskową hiperpigmentację oraz nudności (charakterystyka leku Vyleesi).

Ciśnienie tętnicze i czynność serca

Każda dawka powoduje krótkotrwały wzrost ciśnienia tętniczego i zwolnienie czynności serca:

W badaniach klinicznych ciśnienie skurczowe wzrastało maksymalnie o 6 mmHg, a rozkurczowe maksymalnie o 3 mmHg, osiągając szczyt po 2–4 godzinach od podania dawki. Częstość akcji serca spadała maksymalnie o 5 uderzeń na minutę.
Wartości zazwyczaj wracały do poziomu wyjściowego w ciągu 12 godzin.
W badaniu z całodobowym ambulatoryjnym pomiarem ciśnienia u 127 kobiet przyjmujących lek raz na dobę przez 8 dni średnie dzienne ciśnienie skurczowe wzrosło o 1,9 mmHg (95% CI 1,0–2,7), a rozkurczowe o 1,7 mmHg (95% CI 0,9–2,4).

W osobnym randomizowanym badaniu z 24-godzinnym monitorowaniem u 397 kobiet stwierdzono wzrost ciśnienia skurczowego o 3,1–3,2 mmHg powyżej wartości dla placebo w ciągu pierwszych 4 godzin po podaniu dawki 1,75 mg, przy jednoczesnym spadku częstości akcji serca o 4,6–4,7 uderzeń/min (White et al., J Hypertens 2017).

Z tego powodu charakterystyka wymienia niekontrolowane nadciśnienie tętnicze oraz rozpoznaną chorobę układu sercowo-naczyniowego jako przeciwwskazania do stosowania leku Vyleesi i nie zaleca go u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym. Przyjmowanie dawek w odstępach krótszych niż 24 godziny może nasilać wpływ na ciśnienie tętnicze.

Nudności i inne częste działania niepożądane

Działania niepożądane występujące u co najmniej 2% kobiet w badaniach fazy 3 i częstsze niż w grupie placebo (Tabela 1 w charakterystyce):

Działanie niepożądane	Bremelanotyd (n = 627)	Placebo (n = 620)
Nudności	40,0%	1,3%
Zaczerwienienie skóry (flushing)	20,3%	0,3%
Reakcje w miejscu wstrzyknięcia	13,2%	8,4%
Ból głowy	11,3%	1,9%
Wymioty	4,8%	0,2%
Kaszel	3,3%	1,3%
Zmęczenie	3,2%	0,5%
Uderzenia gorąca	2,7%	0,2%
Mrowienie (parestezje)	2,6%	0,0%
Zawroty głowy	2,2%	0,5%
Uczucie zatkanego nosa	2,1%	0,5%

Dodatkowe szczegóły z charakterystyki:

Nudności zazwyczaj pojawiały się w ciągu godziny od podania dawki i trwały około dwóch godzin. Występowały najczęściej po pierwszej dawce (u 21% kobiet), a przy kolejnych dawkach ich częstość spadała do około 3%. Leki przeciwwymiotne zastosowało 13% kobiet, a 8% zrezygnowało z udziału w badaniach z powodu nudności.
Ondansetron nie pomógł. Przyjęcie 8 mg ondansetronu na 30 minut przed dawką nie zmniejszyło częstości nudności w badaniu obejmującym 228 kobiet, dlatego charakterystyka nie zaleca takiego postępowania.
Odstawienie leku z powodu jakiegokolwiek działania niepożądanego nastąpiło u 18% pacjentek w grupie bremelanotydu wobec 2% w grupie placebo. Ciężkie działania niepożądane wystąpiły u 1,1% wobec 0,5%.

Ogniskowa hiperpigmentacja

Ponieważ bremelanotyd aktywuje receptor MC1R na komórkach barwnikowych, może powodować ciemnienie fragmentów skóry. W badaniach fazy 3 u 1% kobiet stosujących do 8 dawek miesięcznie pojawiło się ogniskowe ciemnienie skóry, między innymi na twarzy, dziąsłach i piersiach, w porównaniu z brakiem takich przypadków w grupie placebo. W innym badaniu zmiany te rozwinęły się u 38% kobiet po 8 codziennych dawkach, a u kolejnych 14% nowe zmiany pojawiły się w ciągu następnych 8 dni podawania. Problem ten częściej dotyczył kobiet o ciemniejszej karnacji, a po odstawieniu leku przebarwienia nie ustąpiły u wszystkich pacjentek (charakterystyka leku Vyleesi).

Melanotan II, który również silnie aktywuje receptor MC1R, był w opisach przypadków łączony z pojawianiem się nowych i ciemnieniem istniejących znamion barwnikowych; doniesienia te podsumowano na stronie poświęconej Melanotanowi II. W analizowanych tu źródłach nie znaleźliśmy porównywalnych opublikowanych opisów przypadków dla bremelanotydu.

Wątroba

Podczas otwartej fazy przedłużonej u jednej kobiety po przyjęciu 10 dawek w ciągu roku rozwinęło się ostre zapalenie wątroby z aktywnością enzymów wątrobowych przekraczającą ponad 40-krotnie górną granicę normy. Wyniki badań wróciły do normy po 4 miesiącach od odstawienia leku. Nie znaleziono innej przyczyny, dlatego w charakterystyce zapisano, że związku z bremelanotydem „nie można było jednoznacznie wykluczyć”, zaznaczając jednocześnie brak ogólnego sygnału dotyczącego uszkodzenia wątroby w całym programie badań.

Interakcje

Na podstawie charakterystyki oraz przeglądu pełnego programu rozwoju klinicznego (Clayton et al., J Womens Health 2022):

Wolniejsze opróżnianie żołądka. Bremelanotyd może opóźniać wchłanianie leków doustnych. Charakterystyka zaleca unikanie łączenia go z lekami doustnymi, których działanie zależy od osiągnięcia progowego stężenia, takimi jak antybiotyki.
Naltrekson. Lek może znacznie obniżać stężenie doustnego naltreksonu we krwi, dlatego charakterystyka odradza łączenie go z preparatami naltreksonu stosowanymi w leczeniu uzależnienia od alkoholu lub opioidów.
Indometacyna. Jej stężenie również ulegało obniżeniu; charakterystyka sugeruje rozważenie odstawienia bremelanotydu, jeśli szybko działający lek przeciwbólowy zaczyna działać zbyt wolno.
Alkohol. W badaniu krzyżowym z udziałem 24 osób, w którym zastosowano dawkę donosową 20 mg, alkohol nie zmienił stężenia bremelanotydu. Ból głowy występował jednak częściej niż po samym bremelanotydzie.

Ciąża

W trakcie badań klinicznych odnotowano niewiele ciąż. W badaniach na zwierzętach bremelanotyd podawany ciężarnym sukom przy ekspozycji około 16-krotnie wyższej od dawki stosowanej u ludzi zwiększał utratę zarodków, natomiast u myszy narażonych na lek w czasie ciąży przy ekspozycji około 125-krotnie wyższej niż u ludzi obserwowano opóźnienia rozwojowe u potomstwa. U żadnego z tych gatunków nie udało się ustalić dawki niewywołującej szkodliwego działania. Charakterystyka zaleca stosowanie skutecznej antykoncepcji oraz odstawienie leku w przypadku podejrzenia ciąży.

Kto nie powinien go stosować

Osoby z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym lub rozpoznaną chorobą układu sercowo-naczyniowego (przeciwwskazany).
Osoby z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym (niezalecany).
Mężczyźni, kobiety po menopauzie i dzieci: lek niezatwierdzony, a jego bezpieczeństwo i skuteczność u dzieci oraz osób w podeszłym wieku nie zostały ustalone.
Osoby z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby: stosować ostrożnie, ponieważ działania niepożądane, takie jak nudności i wymioty, mogą występować częściej i mieć większe nasilenie.

Status prawny i stosowanie poza medycyną

Stany Zjednoczone. Bremelanotyd jest lekiem na receptę zatwierdzonym wyłącznie w postaci autostrzykawki Vyleesi (Drugs@FDA). Produkty sprzedawane w internecie w fiolkach lub aerozolach do nosa pod nazwą „PT-141” nie są produktem zatwierdzonym przez FDA.
Sport. Lista zabronionych substancji i metod WADA (Światowa Agencja Antydopingowa) na rok 2026 nie wymienia bremelanotydu ani innych agonistów melanokortyny. Klasa S0 obejmuje substancje niemające aktualnie zatwierdzenia do stosowania u ludzi, co nie dotyczy leku posiadającego rejestrację FDA (Lista zabronionych substancji i metod WADA 2026).
Czarny rynek. Włoskie laboratorium kryminalistyczne zidentyfikowało Melanotan II oraz bremelanotyd w ośmiu nieoznakowanych próbkach zarekwirowanych przez policję wraz ze steroidami anabolicznymi, modulatorami hormonów, środkami wspomagającymi funkcje seksualne i stymulantami przeznaczonymi na czarny rynek kulturystyczny (Mestria et al., Drug Test Anal 2021). Składu i czystości takich produktów nie da się określić na podstawie etykiety.

Najważniejsze informacje

Analog Melanotanu II, który stał się zatwierdzonym lekiem. Bremelanotyd różni się od MT-II jedynie na jednym końcu łańcucha peptydowego, ale w przeciwieństwie do MT-II przeszedł badania fazy 3 i został zatwierdzony przez FDA w 2019 r.
Zatwierdzony w jednym wąskim wskazaniu. Lek Vyleesi jest zatwierdzony wyłącznie w leczeniu nabytego, uogólnionego zespołu HSDD u kobiet przed menopauzą, w dawce 1,75 mg doraźnie, przy czym zaleca się stosowanie nie więcej niż jednej dawki na dobę i nie więcej niż 8 dawek w miesiącu.
Krótko działający. Jego okres półtrwania wynosi około 2,7 godziny, a stężenie szczytowe pojawia się około godziny po wstrzyknięciu.
Skromna korzyść kliniczna. Wyniki oceny popędu poprawiły się o 0,30–0,42 punktu względem placebo na skali od 1,2 do 6,0, liczba satysfakcjonujących zbliżeń seksualnych nie wzrosła, a niezależne analizy określają ten efekt jako niewielki.
Działania niepożądane są częste. U 40% pacjentek wystąpiły nudności, a u 20% zaczerwienienie skóry, 18% przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych, a każda dawka krótkotrwale podnosi ciśnienie tętnicze.
Niezatwierdzony dla mężczyzn. Wczesne badania nad erekcją u mężczyzn obejmowały małe grupy, a największe badanie z udziałem mężczyzn jest objęte redakcyjnym wyrazem zaniepokojenia.

Źródła

Cosette Pharmaceuticals. Vyleesi (bremelanotide injection) prescribing information, revised March 2024. DailyMed.
Food and Drug Administration. Drugs@FDA: Vyleesi (bremelanotide acetate), NDA 210557, original approval June 21, 2019. Drugs@FDA.
Hadley ME, Dorr RT. Melanocortin peptide therapeutics: historical milestones, clinical studies and commercialization. Peptides. 2006;27(4):921–930. PubMed.
National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound Summary for CID 92432, Melanotan II. PubChem.
National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound Summary for CID 9941379, Bremelanotide. PubChem.
Pfaus JG, Sadiq A, Spana C, Clayton AH. The neurobiology of bremelanotide for the treatment of hypoactive sexual desire disorder in premenopausal women. CNS Spectr. 2022;27(3):281–289. PubMed.
Dhillon S, Keam SJ. Bremelanotide: First Approval. Drugs. 2019;79(14):1599–1606. PubMed.
Kingsberg SA, Clayton AH, Portman D, et al. Bremelanotide for the Treatment of Hypoactive Sexual Desire Disorder: Two Randomized Phase 3 Trials. Obstet Gynecol. 2019;134(5):899–908. PubMed.
Simon JA, Kingsberg SA, Portman D, et al. Long-Term Safety and Efficacy of Bremelanotide for Hypoactive Sexual Desire Disorder. Obstet Gynecol. 2019;134(5):909–917. PubMed.
Clayton AH, Althof SE, Kingsberg S, et al. Bremelanotide for female sexual dysfunctions in premenopausal women: a randomized, placebo-controlled dose-finding trial. Womens Health (Lond). 2016;12(3):325–337. PubMed.
Spielmans GI. Re-Analyzing Phase III Bremelanotide Trials for “Hypoactive Sexual Desire Disorder” in Women. J Sex Res. 2021;58(9):1085–1105. PubMed.
Kingsberg SA, Clayton AH, Portman D, et al. Failure of a Meta-analysis: A Commentary on Glen Spielmans’s “Re-Analyzing Phase III Bremelanotide Trials for ‘Hypoactive Sexual Desire Disorder in Women’”. J Sex Res. 2021;58(9):1106–1107. PubMed.
Spielmans GI, Ellefson EM. Small Effects, Questionable Outcomes: Bremelanotide for Hypoactive Sexual Desire Disorder. J Sex Res. 2024;61(4):540–561. PubMed.
Cipriani S, Alfaroli C, Maseroli E, Vignozzi L. An evaluation of bremelanotide injection for the treatment of hypoactive sexual desire disorder. Expert Opin Pharmacother. 2023;24(1):15–21. PubMed.
Toledo RG, Winkelman WD, Reyes-Gonzalez D, et al. Female Sexual Desire, Arousal, and Orgasmic Dysfunctions: A Systematic Review and Meta-Analysis of Treatment Options. J Minim Invasive Gynecol. 2026;33(1):16–33.e3. PubMed.
Diamond LE, Earle DC, Rosen RC, et al. Double-blind, placebo-controlled evaluation of the safety, pharmacokinetic properties and pharmacodynamic effects of intranasal PT-141, a melanocortin receptor agonist, in healthy males and patients with mild-to-moderate erectile dysfunction. Int J Impot Res. 2004;16(1):51–59. PubMed.
Rosen RC, Diamond LE, Earle DC, et al. Evaluation of the safety, pharmacokinetics and pharmacodynamic effects of subcutaneously administered PT-141, a melanocortin receptor agonist, in healthy male subjects and in patients with an inadequate response to Viagra. Int J Impot Res. 2004;16(2):135–142. PubMed.
Diamond LE, Earle DC, Garcia WD, Spana C. Co-administration of low doses of intranasal PT-141, a melanocortin receptor agonist, and sildenafil to men with erectile dysfunction results in an enhanced erectile response. Urology. 2005;65(4):755–759. PubMed.
Safarinejad MR, Hosseini SY. Salvage of sildenafil failures with bremelanotide: a randomized, double-blind, placebo controlled study. J Urol. 2008;179(3):1066–1071. Expression of concern 2023. PubMed.
Safarinejad MR. RETRACTED: Evaluation of the safety and efficacy of bremelanotide, a melanocortin receptor agonist, in female subjects with arousal disorder: a double-blind placebo-controlled, fixed dose, randomized study. J Sex Med. 2008;5(4):887–897. PubMed.
Shadiack AM, Sharma SD, Earle DC, et al. Melanocortins in the treatment of male and female sexual dysfunction. Curr Top Med Chem. 2007;7(11):1137–1144. PubMed.
Spana C, Jordan R, Fischkoff S. Effect of bremelanotide on body weight of obese women: Data from two phase 1 randomized controlled trials. Diabetes Obes Metab. 2022;24(6):1084–1093. PubMed.
White WB, Myers MG, Jordan R, Lucas J. Usefulness of ambulatory blood pressure monitoring to assess the melanocortin receptor agonist bremelanotide. J Hypertens. 2017;35(4):761–768. PubMed.
Clayton AH, Kingsberg SA, Portman D, et al. Safety Profile of Bremelanotide Across the Clinical Development Program. J Womens Health (Larchmt). 2022;31(2):171–182. PubMed.
World Anti-Doping Agency. The 2026 Prohibited List. In effect January 1, 2026. WADA 2026 Prohibited List.
Mestria S, Odoardi S, Frison G, Strano Rossi S. LC-HRMS characterization of the skin pigmentation and sexual enhancers melanotan II and bremelanotide sold on the black market of performance and image enhancing drugs. Drug Test Anal. 2021;13(4):876–882. PubMed.

PT-141 (bremelanotyd)