1-Androstendion (5α-androst-1-eno-3,17-dion), zwykle skracany do „1-AD”, to syntetyczny steroid, który na początku lat 2000. sprzedawano w USA bez recepty jako suplement typu „prohormon”. Reklamowano go jako prekursor, który organizm przekształca w 1-testosteron, czyli steroid sprzedawany dziś jako „DHB” (Reilly & Crouch, J Anal Toxicol 2004; Zhang & Qiu, Steroids 2006).

Najważniejszy fakt: 1-androstendion nigdy nie był badany w kontrolowanym badaniu klinicznym z udziałem ludzi i nigdy nie był zatwierdzonym lekiem. Prawie wszystko, co o nim opublikowano, pochodzi z chemii antydopingowej: jak go wytworzyć, jak go wykryć i jakie metabolity pojawiają się w moczu. Od 2005 r. jest w USA substancją kontrolowaną z wykazu III (Schedule III), a w sporcie jest zakazany przez cały czas.

Ta strona podsumowuje to, o czym informują badania laboratoryjne, badania antydopingowe i organy regulacyjne. Ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Klasa leku	Syntetyczny prekursor androgenów („prohormon”); izomer 1-en androstendionu
Nazwa chemiczna	5α-androst-1-eno-3,17-dion
Wzór / masa cząsteczkowa	C₁₉H₂₆O₂, 286,4 g/mol (PubChem CID 11196935)
Rejestracja	Nigdy nie był zatwierdzonym lekiem; brak wskazań medycznych i dawki podanej w oznakowaniu
Droga podania (w sprzedaży)	Suplement doustny
Proponowana postać aktywna	1-Testosteron (17β-hydroksy-5α-androst-1-en-3-on)
Okres półtrwania	Nie został zmierzony u ludzi
Badania z udziałem ludzi	Brak dla samego 1-androstendionu
Status w USA	Steryd anaboliczny z wykazu III (Schedule III) (wymieniony w Anabolic Steroid Control Act z 2004 r.)
Status WADA	Zakazany przez cały czas (S1.1); substancja nieokreślona

Czym jest

1-Androstendion to 19-węglowy steroid z grupami ketonowymi (C=O) przy węglach 3 i 17 oraz z wiązaniem podwójnym między węglami 1 i 2 pierścienia A. Wodór przy węglu 5 znajduje się w położeniu α, co czyni go krewnym androgenów zredukowanych w pozycji 5α, takich jak dihydrotestosteron (DHT) (PubChem).

Należy do niewielkiej rodziny steroidów „1-en”, które mają ten sam pierścień A. Jej członkowie różnią się tylko tym, czy węgle 3 i 17 niosą grupę ketonową, czy hydroksylową (OH):

Związek	Nazwa chemiczna	Grupa przy C3	Grupa przy C17
1-Androstendion (1-AD)	5α-androst-1-eno-3,17-dion	Keton	Keton
1-Androstendiol	5α-androst-1-eno-3β,17β-diol	Hydroksyl	Hydroksyl
1-Testosteron („DHB”)	17β-hydroksy-5α-androst-1-en-3-on	Keton	Hydroksyl
1-Epiandrosteron (sprzedawany jako „1-Androsterone”)	3β-hydroksy-5α-androst-1-en-17-on	Hydroksyl	Keton

Nazwy w tej tabeli są zgodne z listą WADA i prawem USA (Lista zabronionych substancji WADA 2026; 21 CFR 1308.13).

Oznaczenie „1-AD” było używane dość swobodnie. Reilly i Crouch opisali suplement sprzedawany jako 1AD jako zawierający diol i/lub dion (J Anal Toxicol 2004). Produkt sprzedawany pod tą nazwą mógł więc zawierać którykolwiek z tych dwóch związków. Osobne hasło o 1-androstendiolu oraz o izomerze 4-en, czyli zwykłym androstendionie („4-AD”), znajdują się na własnych stronach w bibliotece.

Chemicy opisali czteroetapową syntezę 1-androstendionu z octanu stanolonu (estru DHT), w której pośrednio powstaje 1-testosteron. Autorzy nazwali produkt „prolekiem 1-testosteronu” (Zhang & Qiu, Steroids 2006).

Jak działa w organizmie

Przekształcenie w 1-testosteron

Uzasadnieniem dla 1-AD jest to, że enzymy redukują jego 17-keton do grupy 17β-hydroksylowej, w wyniku czego powstaje 1-testosteron. Dowody na to pochodzą z tkanek zwierzęcych i z ludzkiego moczu po zastosowaniu pokrewnych związków, a nie z badania dawkowania samego 1-AD:

Tkanka szczura. W mikrosomach wątroby szczura i homogenatach jąder diol, dion i 1-testosteron przekształcały się nawzajem (Reilly & Crouch, 2004).
Ludzki mocz po 1-androstendiolu. W badaniach wydalania z użyciem handlowego preparatu 1-androstendiolu utlenianie do 1-androstendionu wydawało się główną drogą metaboliczną (Delbeke et al., J Steroid Biochem Mol Biol 2002).
Ludzki mocz po 1-epiandrosteronie. Gdy mężczyzna-ochotnik przyjął jedną kapsułkę suplementu sprzedawanego jako „1-Androsterone”, w jego moczu wykryto 1-testosteron i 1-androstendion oraz inne metabolity 1-en. Jeden z metabolitów pozostawał wykrywalny nawet przez dziewięć dni (Parr et al., Steroids 2011).
Ludzki mocz po boldenonie. 5α-Androst-1-eno-3,17-dion był jednym z kilku metabolitów drugorzędnych, wykrytych w niskim stężeniu po doustnym boldenonie (Schänzer & Donike, Biol Mass Spectrom 1992).

Łącznie badania te pokazują, że steroidy 1-en przekształcają się w organizmie jedne w drugie. Nigdy nie zmierzono, ile 1-testosteronu powstaje u człowieka po danej dawce 1-AD.

Aktywność produktu końcowego

Prawdopodobny związek aktywny, 1-testosteron, scharakteryzowano w komórkach i u szczurów. Wiązał się selektywnie z receptorem androgenowym, a u szczurów dawka równomolowa pobudzała wzrost prostaty, pęcherzyków nasiennych i mięśnia dźwigacza odbytu równie silnie jak propionian testosteronu. W odróżnieniu od propionianu testosteronu zwiększała też masę wątroby (Friedel et al., Toxicol Lett 2006). To wyniki uzyskane u zwierząt. Strona o DHB omawia 1-testosteron dokładniej.

O twierdzeniach „bez estrogenu”. 1-AD i jego pokrewne związki reklamowano jako dające działanie androgenne bez działań niepożądanych wynikających z przekształcania testosteronu w estrogen (Reilly & Crouch, 2004 opisują to jako deklarowaną korzyść). Żadne badanie z udziałem ludzi nie zmierzyło estradiolu, składu ciała ani działań niepożądanych po 1-AD, więc pozostaje to hasłem marketingowym, a nie zmierzonym wynikiem.

Farmakokinetyka

Żadne badanie nie podało wchłaniania, stężenia maksymalnego, okresu półtrwania ani czasu działania 1-androstendionu u ludzi. Opublikowane metody analityczne opracowano po to, by go wykrywać, a nie by opisywać jego kinetykę. Na przykład Reilly i Crouch opracowali test krwi i moczu dla 1AD, jego analogów i pokrewnych hormonów, a jego metabolizm badali wyłącznie w tkance szczura (J Anal Toxicol 2004).

Status regulacyjny

Nigdy nie był zatwierdzonym lekiem. Żaden organ regulacyjny nie zatwierdził 1-androstendionu do żadnego zastosowania medycznego.
Stany Zjednoczone, przed 2005 r. Prekursory steroidów zakazane w sporcie były legalnie sprzedawane bez recepty jako suplementy diety (Delbeke et al., 2002).
Stany Zjednoczone, od 2005 r. Anabolic Steroid Control Act z 2004 r., zatwierdzona 22 października 2004 r., dodała „1-androstenedione ([5α]-androst-1-en-3,17-dione)” do federalnej definicji steroidów anabolicznych. Zmiana weszła w życie 90 dni po uchwaleniu ustawy (Public Law 108-358); badacze datują zakaz prohormonów na początek 2005 r. (Friedel et al., 2006). Jest wymieniony w wykazie III (Schedule III), łącznie z jego solami, estrami i eterami (21 CFR 1308.13).
Sport. 1-Androstendion jest wymieniony w klasie S1.1 (anaboliczne steroidy androgenne) listy WADA. Jest zakazany w zawodach i poza nimi, a wszystkie substancje klasy S1 są substancjami nieokreślonymi (Lista zabronionych substancji WADA 2026).

Co pokazują badania

Brak badań 1-androstendionu

Żadne randomizowane ani kontrolowane badanie z udziałem ludzi nie sprawdzało 1-androstendionu pod kątem mięśni, siły, składu ciała ani żadnego wyniku medycznego. Twierdzenia o jego działaniu pochodzą z marketingu i anegdot, a nie z badań.

Najbliższe dane z udziałem ludzi: pokrewny prohormon

Jedyne kontrolowane badanie z udziałem ludzi w tej rodzinie dotyczyło 3β-hydroksy-5α-androst-1-en-17-onu (1-epiandrosteronu), związku sprzedawanego jako „1-Androsterone”, który organizm częściowo przekształca w 1-androstendion i 1-testosteron (Parr et al., 2011). Siedemnastu mężczyzn trenujących siłowo zrandomizowano do grupy przyjmującej 330 mg/dobę (n = 9) lub do grupy otrzymującej placebo z cukru (n = 8) w trakcie 4-tygodniowego programu treningowego (Granados et al., J Appl Physiol 2014):

Wynik (zmiana w ciągu 4 tygodni)	Prohormon 330 mg/dobę	Placebo
Beztłuszczowa masa ciała	+6,3%	+0,5%
Przysiad ze sztangą na plecach 1RM	+14,3%	+5,7%
Cholesterol HDL	−38,7%	Brak istotnej zmiany
Cholesterol LDL	+32,8%	Brak istotnej zmiany
AST (enzym wątrobowy)	+113,8% (p = 0,05)	Brak istotnej zmiany
Wskaźnik filtracji kłębuszkowej	−18,0%	Brak istotnej zmiany

Autorzy stwierdzili, że szkody przeważają nad ewentualnymi korzyściami. Wyniki te dotyczą innego związku i nie można ich bezpośrednio przenosić na 1-AD, ale są najlepszą wskazówką tego, jak rodzina prohormonów 1-en działa u ludzi.

Wykrywanie w sporcie

Większość badań nad 1-AD dotyczy wykrywania jego stosowania:

W badaniach wydalania suplementów z prohormonami przyjęcie ilości znacznie mniejszych niż zalecana dawka mogło prowadzić do niezaliczonego testu antydopingowego nawet przez 120 godzin (Delbeke et al., 2002).
Opublikowano metody spektrometrii mas dla 1-testosteronu i pokrewnych steroidów 1-en, wraz z uwagami o podobieństwach widm, które mogą wprowadzać w błąd przy interpretacji (Verheyden et al., Anal Chim Acta 2007).
W 2020 r. WADA zaleciła spektrometrię mas stosunków izotopowych (IRMS, która odróżnia steroidy syntetyczne od wytwarzanych naturalnie na podstawie sygnatury izotopów węgla) do potwierdzania nienaturalnego pochodzenia kilku steroidów „pseudoendogennych”, w tym steroidów 1-en, takich jak 1AD. Zwalidowaną metodę opublikowano w 2022 r. i sprawdzono ją na moczu pobranym po jednorazowej dawce suplementu zawierającego 1AD i 1-epiandrosteron (Piper & Thevis, Drug Test Anal 2022).

Działania niepożądane i ryzyko

Nie ma danych o bezpieczeństwie 1-androstendionu u ludzi. Jego ryzyko można jedynie wnioskować z pokrewnych dowodów, a te wskazują w jednym kierunku:

Lipidy. W badaniu 1-epiandrosteronu HDL spadł o 38,7%, a LDL wzrósł o 32,8% w ciągu 4 tygodni (Granados et al., 2014).
Wątroba. To samo badanie wykazało wzrost AST o 113,8%. U szczurów 1-testosteron zwiększał masę wątroby, czego nie robił propionian testosteronu (Friedel et al., 2006).
Nerki. Stężenie kreatyniny w surowicy wzrosło o 19,6%, a wskaźnik filtracji kłębuszkowej spadł o 18,0% w badaniu 1-epiandrosteronu (Granados et al., 2014).
Działania klasowe. Friedel i wsp. doszli do wniosku, że w przypadku stosowania 1-testosteronu „należy zakładać” wystąpienie działań niepożądanych typowych dla steroidów anabolicznych. W przypadku dostępnych bez recepty „designerskich” steroidów jako ciężkie działania opisywano toksyczność wątrobową, cholestazę (zastój żółci, powodujący żółtaczkę), niewydolność nerek, hipogonadyzm, ginekomastię i niepłodność (Rahnema et al., Andrology 2015).

Jakość produktów

Produkty z prohormonami z tamtego okresu nie były wiarygodnie zgodne z etykietą. Handlowy preparat 1-androstendiolu badany w Belgii był zanieczyszczony kilkoma innymi steroidami anabolicznymi (Delbeke et al., 2002). Ponieważ „1-AD” używano zarówno dla diolu, jak i dionu, nazwa produktu nie pozwalała wiarygodnie ustalić jego zawartości (Reilly & Crouch, 2004). Każdy produkt sprzedawany dziś znajduje się poza regulowanym obrotem lekami.

Najważniejsze informacje

Prohormon 1-testosteronu. 1-Androstendion jest 3,17-dionowym członkiem rodziny steroidów 1-en i był sprzedawany jako prekursor 1-testosteronu („DHB”).
Brak badań z udziałem ludzi. Jego działanie, zależność dawka–odpowiedź i okres półtrwania nigdy nie były badane u ludzi; dowody to chemia, tkanka szczura i badania metabolitów w moczu.
Rodzina jest aktywna u ludzi. Pokrewny prohormon 1-en zwiększył beztłuszczową masę ciała i siłę w małym, 4-tygodniowym badaniu, ale obniżył HDL o 38,7% oraz podniósł AST i kreatyninę.
„Bez estrogenu” to twierdzenie marketingowe. Żadne badanie z udziałem ludzi nie zmierzyło estradiolu ani działań niepożądanych po 1-AD.
Kontrolowany i zakazany. Od wejścia w życie Anabolic Steroid Control Act z 2004 r. należy do wykazu III (Schedule III) w USA i jest zakazany przez cały czas według S1.1 WADA.

Źródła

Reilly CA, Crouch DJ. Analysis of the nutritional supplement 1AD, its metabolites, and related endogenous hormones in biological matrices using liquid chromatography-tandem mass spectrometry. J Anal Toxicol. 2004;28(1):1–10. PubMed.
Zhang H, Qiu Z. An efficient synthesis of 5alpha-androst-1-ene-3,17-dione. Steroids. 2006;71(13-14):1088–1090. PubMed.
Delbeke FT, Van Eenoo P, Van Thuyne W, Desmet N. Prohormones and sport. J Steroid Biochem Mol Biol. 2002;83(1-5):245–251. PubMed.
Parr MK, Opfermann G, Geyer H, et al. Seized designer supplement named “1-Androsterone”: identification as 3β-hydroxy-5α-androst-1-en-17-one and its urinary elimination. Steroids. 2011;76(6):540–547. PubMed.
Schänzer W, Donike M. Metabolism of boldenone in man: gas chromatographic/mass spectrometric identification of urinary excreted metabolites and determination of excretion rates. Biol Mass Spectrom. 1992;21(1):3–16. PubMed.
Friedel A, Geyer H, Kamber M, et al. 17beta-hydroxy-5alpha-androst-1-en-3-one (1-testosterone) is a potent androgen with anabolic properties. Toxicol Lett. 2006;165(2):149–155. PubMed.
Granados J, Gillum TL, Christmas KM, Kuennen MR. Prohormone supplement 3β-hydroxy-5α-androst-1-en-17-one enhances resistance training gains but impairs user health. J Appl Physiol. 2014;116(5):560–569. PubMed.
Verheyden K, Le Bizec B, Courtheyn D, et al. Mass spectrometric detection of and similarities between 1-androgens. Anal Chim Acta. 2007;586(1-2):57–72. PubMed.
Piper T, Thevis M. Addressing recent challenges in isotope ratio mass spectrometry: Development of a method applicable to 1-androstene-steroids, 6α-hydroxy-androstenedione, and androstatrienedione. Drug Test Anal. 2022;14(11-12):1891–1903. PubMed.
Rahnema CD, Crosnoe LE, Kim ED. Designer steroids - over-the-counter supplements and their androgenic component: review of an increasing problem. Andrology. 2015;3(2):150–155. PubMed.
National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound Summary for CID 11196935, 1-Androstenedione. PubChem.
Anabolic Steroid Control Act of 2004. Public Law 108-358, 118 Stat. 1661 (October 22, 2004). govinfo.
Code of Federal Regulations. 21 CFR 1308.13, Schedule III. eCFR.
World Anti-Doping Agency. The 2026 Prohibited List: International Standard. In effect January 1, 2026. WADA.

1-Androstendion (1-AD)