Terbutalina jest selektywnym agonistą receptorów beta-2-adrenergicznych: lekiem, który rozszerza drogi oddechowe, rozluźniając otaczające je mięśnie gładkie. W USA jest sprzedawana w postaci tabletek doustnych (Brethine i leki generyczne) oraz roztworu do wstrzykiwań podskórnych. Obie postaci są zatwierdzone do zapobiegania skurczowi oskrzeli (zwężeniu dróg oddechowych) i jego łagodzenia w astmie, zapaleniu oskrzeli i rozedmie płuc. Nie jest steroidem ani hormonem.

Najważniejszą informacją dotyczącą bezpieczeństwa jest ostrzeżenie w ramce (boxed warning), które FDA (amerykańska Agencja Żywności i Leków) dodała w 2011 roku. Terbutaliny nie wolno stosować w długotrwałym leczeniu porodu przedwczesnego z powodu problemów z sercem u matek i zgonów. Poza medycyną terbutalina budzi zainteresowanie jako krewna klenbuterolu i albuterolu. W kilku małych duńskich badaniach u zdrowych młodych mężczyzn zaobserwowano niewielki przyrost beztłuszczowej masy ciała i mocy sprintu, w części przypadków przy dawkach wyższych niż w zwykłym zastosowaniu medycznym. Jest zabroniona w sporcie przez cały czas.

Ta strona podsumowuje to, co przedstawiają etykiety FDA, dane FDA dotyczące bezpieczeństwa, badania kliniczne i Światowa Agencja Antydopingowa (WADA). Ma wyłącznie charakter edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość	Szczegóły
Klasa leku	Selektywny agonista receptorów beta-2-adrenergicznych (sympatykomimetyczny lek rozszerzający oskrzela); nie jest steroidem
Marki / zatwierdzenie w USA	Tabletki Brethine (NDA 017849, zatwierdzone w 1976 roku); tabletki i roztwór do wstrzykiwań generyczne
Drogi podania w USA	Tabletka doustna; wstrzyknięcie podskórne. Amerykańskie inhalatory (Brethaire, aerozol Bricanyl) zostały wycofane z rynku
Dawki	Tabletki 2,5 mg i 5 mg; roztwór do wstrzykiwań 1 mg/mL
Dawka zalecana w etykiecie dla dorosłych	Doustnie 5 mg trzy razy na dobę, maksymalnie 15 mg/24 h; wstrzyknięcie 0,25 mg, maksymalnie 0,5 mg w ciągu 4 h
Okres półtrwania (etykiety)	Około 3,4 h po podaniu doustnym u pacjentów z astmą; średni końcowy okres półtrwania 5,7 h po wstrzyknięciu 0,5 mg
Ostrzeżenie w ramce	Nie do długotrwałej tokolizy (hamowania porodu przedwczesnego); postać doustna nie do żadnej tokolizy
Status w USA	Wyłącznie na receptę
Status WADA	Zabroniona przez cały czas (S3, agoniści receptorów beta-2); brak wyjątku dla dawek wziewnych w przypadku terbutaliny

Czym jest

Terbutalina to mała syntetyczna cząsteczka podobna do katecholamin, 5-[2-(tert-butyloamino)-1-hydroksyetylo]benzeno-1,3-diol, o wzorze C₁₂H₁₉NO₃ i masie cząsteczkowej 225,28 g/mol (PubChem). Lekiem jest sól siarczanowa, (C₁₂H₁₉NO₃)₂·H₂SO₄, o masie cząsteczkowej 548,65. Tabletka 5 mg siarczanu terbutaliny zawiera 4,1 mg wolnej zasady (etykieta tabletek).

Bricanyl w postaci roztworu do wstrzykiwań i tabletek został zatwierdzony w USA w latach 1974 i 1975 (Drugs@FDA, NDA 017466; Drugs@FDA, NDA 017618); oba preparaty markowe są obecnie wycofane. Tabletki Brethine nadal figurują jako produkt wydawany na receptę (Drugs@FDA, NDA 017849). Inhalatory dozujące sprzedawane kiedyś w USA zostały wycofane (Drugs@FDA, NDA 018762; NDA 018000).

Jak działa

Według etykiet terbutalina działa przede wszystkim na receptory beta-2 (etykieta tabletek):

Pobudzenie receptora aktywuje cyklazę adenylanową, co zwiększa stężenie cyklicznego AMP (cAMP) wewnątrz komórki.
Wyższe stężenie cAMP rozluźnia mięśnie gładkie oskrzeli i zmniejsza uwalnianie mediatorów alergii z komórek tucznych.
Receptory beta-2 występują także w sercu człowieka, w stężeniu 10–50% według etykiety; ich dokładna funkcja nie została ustalona.

Etykieta tabletek podaje, że po podaniu doustnym czynność płuc zmieniała się proporcjonalnie bardziej niż częstość akcji serca czy ciśnienie krwi. Etykieta preparatu do wstrzykiwań stwierdza, że kontrolowane badania terbutaliny podawanej podskórnie nie wykazały preferencyjnego działania na receptory beta-2 (etykieta preparatu do wstrzykiwań).

Farmakokinetyka

Na podstawie amerykańskich etykiet tabletek i preparatu do wstrzykiwań:

Parametr	Tabletka doustna 5 mg	Podskórnie 0,5 mg
Uczestnicy	17 zdrowych mężczyzn	17 zdrowych mężczyzn
Średnie maksymalne stężenie w osoczu	8,3 ng/mL	9,6 ng/mL
Mediana czasu do osiągnięcia maksimum	2 h (zakres 1–3)	0,5 h (zakres 0,08–1)
Średnie AUC, 0–48 h	54,6 h·ng/mL	29,4 h·ng/mL
Okres półtrwania	Około 3,4 h (dawka doustna u pacjentów z astmą)	Średni końcowy okres półtrwania 5,7 h (9 z 17 uczestników)

Inne informacje z etykiet:

Niepełne wchłanianie po podaniu doustnym. W małym badaniu w moczu po 3 dniach odnaleziono tylko 30–50% dawki doustnej, a resztę w kale, co może wskazywać na słabe wchłanianie.
Zmienny okres półtrwania po wstrzyknięciu. W jednym badaniu okres półtrwania wynosił około 2,9 h u 10 z 14 pacjentów, ale 6–14 h u pozostałych 4.
Wydalanie przez nerki. Około 90% wstrzykniętej dawki jest wydalane z moczem w ciągu 96 godzin, z czego około 60% w postaci niezmienionej. Głównym metabolitem jest sprzężony siarczan.
Początek działania. Po tabletkach przepływ powietrza zmienia się w ciągu 30 minut i osiąga maksimum po 2–3 godzinach, a działanie utrzymuje się 4 godziny lub dłużej. Po wstrzyknięciu klinicznie znamienny wzrost FEV₁ (objętości powietrza wydmuchniętego w ciągu jednej sekundy) następuje w ciągu 15 minut.
Przenika przez łożysko. Stężenia we krwi pępowinowej wynosiły 11–48% stężeń u matki po dawce dożylnej w późnej ciąży.

Terbutalina wziewna kumuluje się przy codziennym stosowaniu. U 12 wytrenowanych mężczyzn inhalujących 2 mg/dobę maksymalne stężenia w surowicy wynosiły 6,4 ng/mL po 7 dniach wobec 4,9 ng/mL po pierwszej dawce, a wydalanie z moczem również było większe (Krogh et al., Med Sci Sports Exerc 2017).

Zatwierdzone zastosowanie medyczne

Obie amerykańskie etykiety zatwierdzają terbutalinę do zapobiegania skurczowi oskrzeli i jego łagodzenia u pacjentów w wieku 12 lat i starszych z astmą oraz do leczenia odwracalnego skurczu oskrzeli w przebiegu zapalenia oskrzeli i rozedmy płuc (etykieta tabletek; etykieta preparatu do wstrzykiwań).

Postać	Populacja	Dawka podana w etykiecie
Tabletki	Dorośli	5 mg mniej więcej co 6 godzin, trzy razy na dobę w czasie czuwania; można zmniejszyć do 2,5 mg trzy razy na dobę, jeśli działania niepożądane są uciążliwe; nie więcej niż 15 mg w ciągu 24 h
Tabletki	Wiek 12–15 lat	2,5 mg trzy razy na dobę; nie więcej niż 7,5 mg w ciągu 24 h
Tabletki	Poniżej 12 lat	Niezalecane
Wstrzyknięcie	Od 12 lat wzwyż	0,25 mg podskórnie w boczną część mięśnia naramiennego; w razie potrzeby druga dawka 0,25 mg po 15–30 minutach; nie więcej niż 0,5 mg w ciągu 4 h

Wstrzyknięcie jest oznaczone w etykiecie wyłącznie do podania podskórnego, nie do infuzji dożylnej. Obie etykiety ostrzegają, że potrzeba przyjmowania większej liczby dawek niż zwykle może sygnalizować pogorszenie astmy oraz że sami agoniści receptorów beta mogą nie wystarczyć do opanowania astmy bez leczenia przeciwzapalnego, na przykład kortykosteroidami.

Poród przedwczesny: zastosowanie niezatwierdzone, objęte ostrzeżeniem w ramce

Terbutalinę przez długi czas stosowano poza wskazaniami rejestracyjnymi (off-label) do opóźniania porodu przedwczesnego (tokolizy), także w tabletkach i za pomocą pompy podskórnej w domu. 17 lutego 2011 roku FDA ogłosiła ostrzeżenie w ramce i przeciwwskazanie dla obu postaci (FDA Drug Safety Communication, 2011; kopia archiwalna):

Wstrzyknięcie: nie należy go stosować w zapobieganiu porodowi przedwczesnemu ani w jego długotrwałym leczeniu (powyżej 48–72 godzin), w warunkach szpitalnych ani ambulatoryjnych.
Tabletki: nie należy ich stosować w zapobieganiu porodowi przedwczesnemu ani w jakimkolwiek jego leczeniu, ponieważ nie wykazano ich skuteczności, a wiążą się z podobnymi zagrożeniami dla bezpieczeństwa.

Przegląd bazy zgłoszeń zdarzeń niepożądanych przeprowadzony przez FDA wykazał 16 zgonów matek zgłoszonych od wprowadzenia leku na rynek w 1976 roku do 2009 roku. Wykazał też 12 poważnych incydentów sercowo-naczyniowych u matek zgłoszonych od 1998 roku do lipca 2009 roku, w tym zaburzenia rytmu serca, zawał serca, obrzęk płuc, nadciśnienie tętnicze i tachykardię. FDA uznała, że ryzyko przewyższa potencjalne korzyści w przypadku długotrwałego stosowania postaci do wstrzykiwań oraz jakiegokolwiek stosowania postaci doustnej w ciąży.

Badania potwierdzają brak korzyści. Przegląd Cochrane obejmujący 4 badania (234 kobiety) nie wykazał dowodów na to, że podtrzymujące leczenie terbutaliną za pomocą pompy poprawiało wyniki u noworodków. Wiek ciążowy w chwili porodu różnił się o −0,14 tygodnia w porównaniu z pompą z solą fizjologiczną (95% PU od −1,66 do 1,38) (Chawanpaiboon et al., Cochrane 2014). Odrębny przegląd Cochrane doszedł do wniosku, że dowody nie przemawiają za stosowaniem doustnych betamimetyków w leczeniu podtrzymującym po zagrażającym porodzie przedwczesnym (Dodd et al., Cochrane 2012).

Co pokazują badania dotyczące mięśni, tkanki tłuszczowej i wyników sportowych

Agoniści receptorów beta-2 działają anabolicznie u gryzoni, dlatego budzą zainteresowanie w kulturystyce (Jessen et al., Scand J Med Sci Sports 2018). Dane dotyczące terbutaliny u ludzi pochodzą głównie z jednego zespołu badawczego z Uniwersytetu Kopenhaskiego. Badania kopenhaskie były małe (9–67 uczestników), krótkie (4 tygodnie), przeprowadzone u zdrowych młodych mężczyzn i w większości dotyczyły terbutaliny wziewnej, która nie jest sprzedawana w USA. Żadne z nich nie zostało zaprojektowane tak, by głównym celem była utrata tkanki tłuszczowej.

Beztłuszczowa masa ciała i skład ciała

Badanie	Projekt	Dawka terbutaliny	Wynik w porównaniu z placebo
Hostrup et al., J Appl Physiol 2015	RCT, 18 wytrenowanych mężczyzn, 4 tygodnie	Doustnie, 5 mg na 30 kg masy ciała dwa razy na dobę	Beztłuszczowa masa ciała +1,95 kg; siła mięśnia czworogłowego +97 N; większe włókna mięśniowe typu I i typu II
Jessen et al., Scand J Med Sci Sports 2018	RCT, 67 mężczyzn, 4 tygodnie, trzy grupy treningowe	Wziewnie, 8 × 0,5 mg/dobę	Beztłuszczowa masa ciała +1,03 kg (95% PU 0,29–1,76) bez treningu; +1,04 kg (95% PU 0,16–1,93) z treningiem siłowym; brak przyrostu z treningiem wytrzymałościowym. Bez zmian w masie tkanki tłuszczowej i spoczynkowym tempie przemiany materii
Jessen et al., J Physiol 2022	RCT, 21 zdrowych mężczyzn, 4 tygodnie	Wziewnie, 4 mg/dobę	Zużycie glukozy stymulowane insuliną +27%; zmiana odpowiadała przyrostowi beztłuszczowej masy ciała

Warto pamiętać:

Dawka doustna w badaniu z 2015 roku była zależna od masy ciała (5 mg na 30 kg, dwa razy na dobę), podczas gdy etykieta amerykańska ustala stałą maksymalną dawkę 15 mg/dobę.
Dawkę wziewną 4 mg/dobę autorzy opisali jako „bliską terapeutycznej”. Nadal jest to dawka dobowa u zdrowych osób bez choroby dróg oddechowych.
Nie wykazano wpływu na utratę tkanki tłuszczowej. W największym badaniu masa tkanki tłuszczowej nie zmieniła się inaczej niż w grupie placebo.
Tylko dane krótkoterminowe. Powyższe badania trwały 4 tygodnie i nie podawały długoterminowych wyników dotyczących mięśni, serca ani bezpieczeństwa.

Siła i wyniki w sprincie

Pojedyncze wysokie dawki poprawiały krótkie, maksymalne wysiłki w małych badaniach z naprzemiennym podawaniem (crossover):

Badanie	n	Dawka	Główny wynik w porównaniu z placebo
Hostrup et al., Eur J Appl Physiol 2014	9 wytrenowanych mężczyzn	Wziewnie 15 mg (30 × 0,5 mg)	Siła mięśnia czworogłowego 738 vs 681 N; 30-sekundowy sprint: moc szczytowa +2,2%, moc średnia +3,3%; bez zmian w próbie na czas na 100 kcal
Kalsen et al., Med Sci Sports Exerc 2016	9 mężczyzn o umiarkowanym wytrenowaniu	Wziewnie 15 mg	10-sekundowy sprint: moc średnia +8,3%, moc szczytowa +7,8%; szybszy rozpad glikogenu mięśniowego
Sanchez et al., Eur J Appl Physiol 2013	7 wyczynowych sportowców płci męskiej	Doustnie 8 mg	Bez poprawy wyników tlenowych ani w sprincie; maksymalna siła spadła; u wszystkich uczestników wystąpiły działania niepożądane, takie jak drżenie

Dawka wziewna 15 mg w tych badaniach jest znacznie wyższa niż 4 mg/dobę stosowane w badaniach przewlekłych. Autorzy nazwali ją „wysoką dawką”; powodowała ona stężenia w osoczu około 23,6 ng/mL po 30 minutach. Dla porównania etykieta podaje średnie maksymalne stężenie 8,3 ng/mL po tabletce 5 mg.

Wytrzymałość

Terbutalina nie poprawiła wytrzymałości w omawianych tu badaniach:

Terbutalina wziewna w dawce 2 mg lub 4 mg nie zmieniła czasu biegu na 3 km u 16 zdrowych mężczyzn i kobiet, choć zwiększyła FEV₁ i stężenie mleczanu po wyścigu (Molphy et al., Int J Sports Physiol Perform 2019).
Terbutalina wziewna w dawce 15 mg nie zmieniła czasu próby kolarskiej na 300 kcal u 9 wytrenowanych mężczyzn, a zwiększyła spalanie węglowodanów podczas wysiłku submaksymalnego (Kalsen et al., J Appl Physiol 2014).
U 21 wytrenowanych mężczyzn wykonujących przez 4 tygodnie trening wysokiej intensywności dodanie codziennej terbutaliny wziewnej zmniejszyło przyrost wyników (6,1% wobec 11,6% bez niej). Osłabiło też przyrost maksymalnego poboru tlenu (VO₂max) i przesunęło profil mięśni w stronę włókien szybkokurczliwych (Hostrup et al., J Physiol 2018).
Po 4 tygodniach stosowania terbutaliny wziewnej VO₂max w przeliczeniu na masę ciała spadł w porównaniu z placebo, a zawartość białek mitochondrialnego łańcucha oddechowego w mięśniach zmniejszyła się o 11% (Lemminger et al., Scand J Med Sci Sports 2019).

Co mówią metaanalizy dla agonistów receptorów beta-2 jako klasy

Dwie metaanalizy z lat 2020–2021 połączyły dane z randomizowanych badań agonistów receptorów beta-2 u zdrowych osób bez astmy:

Wynik	Badania	Wynik zbiorczy
Siła, sprint i moc (wysiłki trwające 1 minutę lub krócej)	34 badania	Poprawa o około 5% (różnica standaryzowana 0,29, 95% PU 0,16–0,42); większa przy stosowaniu doustnym, substancjami zabronionymi lub przez kilka tygodni
Wydolność tlenowa (wysiłki dłuższe niż 1 minuta)	47 badań	Brak wpływu (różnica standaryzowana 0,051, 95% PU od −0,020 do 0,122)

Źródła: Riiser et al., Br J Sports Med 2020; Riiser et al., Br J Sports Med 2021. W pierwszym przeglądzie zaznaczono, że nie wiadomo, czy dawki dozwolone przez WADA poprawiają wyniki.

Działania niepożądane i ryzyko

Ostrzeżenie w ramce: tokoliza

Etykieta tabletek stwierdza, że terbutalina doustna nie została zatwierdzona i nie powinna być stosowana w tokolizie ostrej ani podtrzymującej. Etykieta preparatu do wstrzykiwań stwierdza, że nie należy jej stosować w długotrwałej tokolizie powyżej 48–72 godzin. Obie wymieniają te same poważne reakcje zgłaszane u kobiet w ciąży (etykieta tabletek; etykieta preparatu do wstrzykiwań):

u matki: przyspieszona czynność serca, przejściowo wysoki poziom cukru we krwi, niski poziom potasu, zaburzenia rytmu serca, obrzęk płuc (płyn w płucach), niedokrwienie mięśnia sercowego (zmniejszony przepływ krwi przez mięsień sercowy) i zgon;
u dziecka: przyspieszona czynność serca płodu i niski poziom cukru we krwi po urodzeniu.

Serce i naczynia krwionośne

Etykiety ostrzegają, że terbutalina, podobnie jak wszyscy agoniści receptorów beta, może powodować klinicznie znamienne zmiany tętna, ciśnienia krwi lub objawów. Zgłaszano, że agoniści receptorów beta powodują zmiany w EKG, w tym spłaszczenie załamka T, wydłużenie odstępu QTc i obniżenie odcinka ST. Etykiety zalecają ostrożność u osób z niewydolnością wieńcową, zaburzeniami rytmu serca, nadciśnieniem tętniczym, nadczynnością tarczycy, cukrzycą lub zaburzeniami drgawkowymi. Zgłaszano również rzadkie drgawki.

U zwierząt laboratoryjnych (minipigów, gryzoni i psów) agoniści receptorów beta podawani razem z metyloksantynami, takimi jak teofilina, powodowali zaburzenia rytmu serca i nagłą śmierć z uszkodzeniem mięśnia sercowego. Znaczenie kliniczne u ludzi jest nieznane, według etykiet.

Dla całej klasy agonistów receptorów beta-2 metaanaliza badań kontrolowanych placebo w astmie i POChP wykazała, że pojedyncza dawka zwiększała częstość akcji serca o 9,12 uderzenia/min i obniżała stężenie potasu o 0,36 mmol/L. W badaniach trwających od 3 dni do 1 roku agoniści receptorów beta-2 zwiększali ryzyko zdarzenia sercowo-naczyniowego (RR 2,54, 95% PU 1,59–4,05), głównie z powodu tachykardii zatokowej (Salpeter et al., Chest 2004). Są to dane dla całej klasy, nie specyficzne dla terbutaliny.

Potas, cukier we krwi i przedawkowanie

Niski poziom potasu (hipokaliemia). Agoniści receptorów beta mogą powodować znaczną hipokaliemię przez przesunięcie potasu do wnętrza komórek, co może szkodzić sercu. Zwykle jest przejściowa.
Cukier we krwi. Duże dawki dożylne nasilały cukrzycę i kwasicę ketonową.
Przedawkowanie. Spodziewane objawy to drgawki, dławica piersiowa, wysokie lub niskie ciśnienie krwi, częstość akcji serca do 200 uderzeń/min, zaburzenia rytmu serca, drżenie i hipokaliemia. Nie ma swoistej odtrutki.

Częste działania niepożądane (częstości z etykiet)

Reakcja	Tabletki, 5–15 mg/dobę (n = 199)	Wstrzyknięcie 0,25 mg (n = 77)	Wstrzyknięcie 0,5 mg (n = 205)
Nerwowość	35,0%	16,9%	30,7%
Drżenie	15,0%	7,8%	38%
Ból głowy	7,5%	7,8%	8,8%
Kołatanie serca	5,0%	7,8%	22,9%
Senność	5,5%	11,7%	9,8%
Zawroty głowy	3,5%	1,3%	10,2%
Tachykardia	3,5%	1,3%	1,5%
Nudności (wymioty)	3,0%	1,3%	3,9%

Etykieta tabletek podaje, że te działania mają tendencję do słabnięcia przy dalszym stosowaniu. Zgłaszano także rzadkie zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych i nadwrażliwościowe zapalenie naczyń.

Interakcje

Etykiety wymieniają następujące interakcje:

Inne leki sympatykomimetyczne (leki o działaniu pobudzającym, działające na receptory adrenaliny): ich łączne stosowanie nie jest zalecane z powodu addytywnego działania na serce.
Inhibitory MAO i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne: stosować wyłącznie z wyjątkową ostrożnością, także w ciągu 2 tygodni od ich odstawienia, ponieważ działanie na naczynia może się nasilać.
Beta-adrenolityki: blokują działanie terbutaliny i mogą powodować ciężki skurcz oskrzeli u osób z astmą.
Diuretyki pętlowe i tiazydowe: zmiany w EKG i niski poziom potasu mogą ostro się nasilić, zwłaszcza powyżej zalecanej dawki agonisty receptorów beta.

Kto nie powinien jej stosować

Etykiety przeciwwskazują terbutalinę w tokolizie, jak opisano powyżej, oraz u osób nadwrażliwych na aminy sympatykomimetyczne. Nie jest zalecana poniżej 12 lat. Etykiety podają też wyniki badań na zwierzętach: potomstwo szczurów, którym podawano terbutalinę w późnej ciąży, wykazywało zmiany w zachowaniu i rozwoju mózgu, a u szczurów karmionych wysokimi dawkami przez 2 lata rozwinęły się łagodne nowotwory krezki jajnika (tkanki, która podtrzymuje jajnik).

Status prawny i stosowanie w sporcie

Stany Zjednoczone. Tabletki i roztwór do wstrzykiwań z terbutaliną są lekami wydawanymi wyłącznie na receptę. Obecnie w USA nie jest sprzedawany żaden produkt z terbutaliną wziewną.

WADA. Lista zabronionych substancji i metod WADA na 2026 rok wymienia terbutalinę w grupie S3, agoniści receptorów beta-2, które są zabronione przez cały czas, w zawodach i poza nimi. Wszystkie substancje z grupy S3 są „substancjami określonymi” (Specified Substances) według przepisów WADA. Lista wyłącza spod zakazu wziewny salbutamol, formoterol, salmeterol i wilanterol do ustalonych dawek, ale terbutalina nie ma wyjątku w żadnej drodze podania. Sportowiec z astmą, który jej potrzebuje, musi więc uzyskać zgodę na stosowanie w celach terapeutycznych (TUE).

Najważniejsze informacje

Zatwierdzony lek na astmę, nie steroid. Amerykańskie etykiety obejmują tabletki doustne (do 15 mg/dobę) i wstrzyknięcie podskórne w skurczu oskrzeli u osób w wieku 12 lat i starszych.
Ostrzeżenie w ramce dotyczące ciąży. Od 2011 roku FDA ostrzega przed długotrwałym stosowaniem postaci do wstrzykiwań i jakimkolwiek stosowaniem postaci doustnej w porodzie przedwczesnym, po zgłoszeniach 16 zgonów matek i poważnych zdarzeń sercowych.
Pewien przyrost mięśni w małych badaniach. W czterotygodniowych badaniach u zdrowych młodych mężczyzn stwierdzono o około 1–2 kg większą beztłuszczową masę ciała niż przy placebo. Masa tkanki tłuszczowej się nie zmniejszyła i nie ma danych długoterminowych.
Moc sprintu, nie wytrzymałość. Wysokie dawki jednorazowe zwiększały moc sprintu i siłę w niektórych małych badaniach. Wytrzymałość się nie poprawiła, a codzienne stosowanie osłabiało przyrosty uzyskiwane dzięki treningowi interwałowemu.
Główne zagrożenia to działanie na serce i potas. Częste są drżenie, nerwowość i kołatanie serca; poważne zagrożenia to tachykardia, zaburzenia rytmu serca, zmiany w EKG i niski poziom potasu.
Zakaz w sporcie przez cały czas. Lista WADA na 2026 rok zabrania terbutaliny w grupie S3 bez wyjątku dla dawek wziewnych, więc sportowcy potrzebują zgody TUE.

Źródła

Chartwell RX. Terbutaline sulfate tablets, USP, prescribing information (revised 02/2023). DailyMed.
Fresenius Kabi USA. Terbutaline sulfate injection, USP, prescribing information (revised 04/2022). DailyMed.
Food and Drug Administration. FDA Drug Safety Communication: New warnings against use of terbutaline to treat preterm labor. February 17, 2011. FDA; kopia archiwalna.
Food and Drug Administration. Drugs@FDA: Brethine, NDA 017849; Bricanyl injection, NDA 017466; Bricanyl tablets, NDA 017618; Brethaire, NDA 018762; Bricanyl aerosol, NDA 018000. NDA 017849; NDA 017466; NDA 017618; NDA 018762; NDA 018000.
National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound Summary for CID 5403, Terbutaline. PubChem.
World Anti-Doping Agency. 2026 Prohibited List. In effect from January 1, 2026. WADA.
Krogh N, Rzeppa S, Dyreborg A, et al. Terbutaline accumulates in blood and urine after daily therapeutic inhalation. Med Sci Sports Exerc. 2017;49(6):1236–1243. PubMed.
Chawanpaiboon S, Laopaiboon M, Lumbiganon P, et al. Terbutaline pump maintenance therapy after threatened preterm labour for reducing adverse neonatal outcomes. Cochrane Database Syst Rev. 2014;2014(3):CD010800. PubMed.
Dodd JM, Crowther CA, Middleton P. Oral betamimetics for maintenance therapy after threatened preterm labour. Cochrane Database Syst Rev. 2012;12(12):CD003927. PubMed.
Hostrup M, Kalsen A, Onslev J, et al. Mechanisms underlying enhancements in muscle force and power output during maximal cycle ergometer exercise induced by chronic β2-adrenergic stimulation in men. J Appl Physiol. 2015;119(5):475–486. PubMed.
Jessen S, Onslev J, Lemminger A, et al. Hypertrophic effect of inhaled beta2-agonist with and without concurrent exercise training: a randomized controlled trial. Scand J Med Sci Sports. 2018;28(10):2114–2122. PubMed.
Jessen S, Baasch-Skytte T, Onslev J, et al. Muscle hypertrophic effect of inhaled beta2-agonist is associated with augmented insulin-stimulated whole-body glucose disposal in young men. J Physiol. 2022;600(10):2345–2357. PubMed.
Hostrup M, Kalsen A, Bangsbo J, et al. High-dose inhaled terbutaline increases muscle strength and enhances maximal sprint performance in trained men. Eur J Appl Physiol. 2014;114(12):2499–2508. PubMed.
Kalsen A, Hostrup M, Söderlund K, et al. Inhaled beta2-agonist increases power output and glycolysis during sprinting in men. Med Sci Sports Exerc. 2016;48(1):39–48. PubMed.
Sanchez AM, Borrani F, Le Fur MA, et al. Acute supra-therapeutic oral terbutaline administration has no ergogenic effect in non-asthmatic athletes. Eur J Appl Physiol. 2013;113(2):411–418. PubMed.
Molphy J, Dickinson JW, Chester NJ, et al. The effects of inhaled terbutaline on 3-km running time-trial performance. Int J Sports Physiol Perform. 2019;14(6):822–828. PubMed.
Kalsen A, Hostrup M, Karlsson S, et al. Effect of inhaled terbutaline on substrate utilization and 300-kcal time trial performance. J Appl Physiol. 2014;117(10):1180–1187. PubMed.
Hostrup M, Onslev J, Jacobson GA, et al. Chronic β2-adrenoceptor agonist treatment alters muscle proteome and functional adaptations induced by high intensity training in young men. J Physiol. 2018;596(2):231–252. PubMed.
Lemminger AK, Jessen S, Habib S, et al. Effect of beta2-adrenergic agonist and resistance training on maximal oxygen uptake and muscle oxidative enzymes in men. Scand J Med Sci Sports. 2019;29(12):1881–1891. PubMed.
Riiser A, Stensrud T, Stang J, et al. Can β2-agonists have an ergogenic effect on strength, sprint or power performance? Systematic review and meta-analysis of RCTs. Br J Sports Med. 2020;54(22):1351–1359. PubMed.
Riiser A, Stensrud T, Stang J, et al. Aerobic performance among healthy (non-asthmatic) adults using beta2-agonists: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Br J Sports Med. 2021;55(17):975–983. PubMed.
Salpeter SR, Ormiston TM, Salpeter EE. Cardiovascular effects of beta-agonists in patients with asthma and COPD: a meta-analysis. Chest. 2004;125(6):2309–2321. PubMed.

Terbutalina