Suplementy diety

Tiamina i benfotiamina

Zaktualizowano · 44 źródła

Tiamina, zwana też witaminą B1, jest niezbędną witaminą rozpuszczalną w wodzie, której organizm potrzebuje, by przekształcać pokarm w użyteczną energię. Benfotiamina jest syntetyczną pochodną, wytwarzaną z chlorowodorku tiaminy, którą organizm z powrotem przekształca w tiaminę. Jest sprzedawana jako suplement w USA i jako lek w niektórych krajach europejskich. Ta strona omawia obie substancje, ale dowody dotyczące każdej z nich są bardzo różne, dlatego konsekwentnie je rozdzielamy.

Tiamina ma udokumentowane zastosowanie medyczne. Jej niedobór powoduje beri-beri i zespół Wernickego-Korsakowa, a wstrzyknięcie chlorowodorku tiaminy jest zatwierdzonym przez FDA (amerykańską Agencję Żywności i Leków) leczeniem na receptę. Benfotiamina podnosi stężenie tiaminy we krwi bardziej niż zwykłe sole tiaminy, ale nie przełożyło się to w wiarygodny sposób na korzyść kliniczną. Jej najdłuższe badania kontrolowane placebo w neuropatii cukrzycowej nie wykazały wpływu na wyniki dotyczące nerwów. W październiku 2026 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznał, że nie można ustalić bezpieczeństwa benfotiaminy jako nowej żywności (novel food) w dawkach do 300 mg/dobę, głównie z powodu luk w danych.

Ta strona podsumowuje informacje z etykiety FDA, Office of Dietary Supplements przy NIH, EFSA, wytycznych i badań klinicznych. Ma ona charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.

Właściwość Szczegóły
Rodzaj Tiamina: niezbędna witamina, a także lek wstrzykiwany na receptę. Benfotiamina: syntetyczna pochodna S-acylowa tiaminy
RDA u dorosłych (tiamina) 1,2 mg/dobę dla mężczyzn; 1,1 mg/dobę dla kobiet; 1,4 mg/dobę w ciąży i podczas laktacji
Górny tolerowany poziom spożycia (tiamina) Nieustalony w USA ani w UE. Nie znaleźliśmy ustalonego limitu dla benfotiaminy
Częste postacie Chlorowodorek tiaminy i mononitrat tiaminy; benfotiamina w niektórych suplementach
Zatwierdzone zastosowanie leku Wstrzyknięcie chlorowodorku tiaminy (100 mg/mL, domięśniowo lub powoli dożylnie) w niedoborze i beri-beri
Dawki benfotiaminy w badaniach 300–900 mg/dobę w większości badań; do 1200 mg/dobę w badaniu fazy I
Okres półtrwania, tiamina Wolna tiamina ok. 96 min po podaniu dożylnym i 154 min po doustnym; difosforan tiaminy ok. 11 h (6 zdrowych dorosłych)
Okres półtrwania po benfotiaminie Tiamina we krwi ok. 6–14 h; difosforan tiaminy ok. 19–48 h (zdrowi dorośli, zależnie od dawki)
Poważne rzadkie ryzyko Anafilaksja po wstrzykiwanej tiaminie; etykieta opisuje zgony
Status WADA Żadna z form nie jest wymieniona na Liście zabronionych substancji i metod z 2026 r.

Czym jest

Tiamina składa się z pierścienia pirymidynowego i pierścienia tiazolowego połączonych mostkiem metylenowym (EFSA 2026). Organizm dorosłego zawiera zaledwie ok. 25–30 mg, magazynowanych w niewielkich ilościach głównie w wątrobie. Około 80% z tego stanowi difosforan tiaminy (TDP, zwany też pirofosforanem tiaminy), główna postać aktywna (NIH ODS).

TDP jest niezbędnym pomocnikiem (kofaktorem) pięciu enzymów w metabolizmie glukozy, aminokwasów i lipidów, w tym transketolazy (NIH ODS). Etykieta zauważa, że zapotrzebowanie rośnie, gdy dieta jest bogatsza w węglowodany, i że wyczerpanie zapasów organizmu może nastąpić po około trzech tygodniach bez jakiejkolwiek tiaminy (etykieta FDA).

Postać Czym jest Gdzie występuje
Wolna tiamina Witamina bez grup fosforanowych Żywność roślinna; postać wchłaniana w jelicie
TMP, TDP, TTP Tiamina z jedną, dwiema lub trzema grupami fosforanowymi Żywność zwierzęca i tkanki organizmu; TDP jest aktywnym kofaktorem
Chlorowodorek tiaminy Trwała sól rozpuszczalna w wodzie Suplementy i wstrzyknięcie na receptę
Mononitrat tiaminy Trwała sól rozpuszczalna w wodzie Suplementy
Benfotiamina Syntetyczny O-monofosforan S-benzoilotiaminy, 466,45 g/mol, z otwartym pierścieniem tiazolowym Suplementy w USA; leki w Niemczech i Austrii
Pochodne disiarczkowe Pochodne rozpuszczalne w tłuszczach, takie jak sulbutiamina Odrębna klasa chemiczna, inna niż benfotiamina

Te informacje pochodzą z NIH ODS, EFSA 2026 oraz Volvert i wsp., BMC Pharmacol 2008.

O „witaminie B1 rozpuszczalnej w tłuszczach”. Benfotiamina bywa rutynowo nazywana rozpuszczalną w lipidach, a niektóre starsze prace z badań nazywają ją allitiaminą. Volvert i współpracownicy wykazali, że jest ona praktycznie nierozpuszczalna w wodzie, rozpuszczalnikach organicznych i oleju oraz że jest związkiem S-acylowym o innym profilu farmakologicznym niż prawdziwe pochodne disiarczkowe rozpuszczalne w lipidach. EFSA wiąże jej bierne wchłanianie z otwartym pierścieniem tiazolowym, a nie z rozpuszczaniem się w tłuszczu.

Które dowody dotyczą której postaci

Pytanie Tiamina Benfotiamina
Leczy niedobór, beri-beri, encefalopatię Wernickego Tak; wstrzyknięcie z etykietą FDA i leczenie zgodne z wytycznymi Brak etykiety w USA; nie znaleźliśmy badania w encefalopatii Wernickego
Podnosi stężenie tiaminy we krwi Tak; wchłanianie doustne jest mniej wydajne przy wyższym spożyciu Tak, w większym stopniu po podaniu doustnym
Neuropatia cukrzycowa Nie badano w cytowanych tutaj badaniach Krótkie badania objawów dały niejednoznaczne wyniki; badania 12- i 24-miesięczne nie wykazały efektu
Cukrzycowa choroba nerek Jedno pozytywne badanie pilotażowe z udziałem 40 osób (300 mg/dobę) Jedno negatywne badanie z udziałem 82 osób (900 mg/dobę)
Choroba Alzheimera Trzy bardzo małe badania, brak możliwości wyciągnięcia wniosków Badanie fazy IIa nie osiągnęło głównego punktu końcowego; badanie fazy II w toku
Sygnał anafilaksji Tak, przy wstrzyknięciach Nie znaleziono doniesień w cytowanych tutaj badaniach doustnych

Farmakokinetyka

Tiamina wchłania się przez transport aktywny w dawkach żywieniowych i przez dyfuzję bierną w dawkach farmakologicznych, a wydajność wchłaniania spada przy spożyciu powyżej 5 mg/dobę. Nadmiar jest wydalany z moczem (NIH ODS; EFSA 2026).

Benfotiamina przebiega inną drogą. Enzymy w ścianie jelita odłączają jej fosforan, dając S-benzoilotiaminę, która przenika przez błony biernie i zależnie od dawki. Następnie hydroliza uwalnia zwykłą tiaminę. Grupa benzoilowa jest przekształcana w kwas benzoesowy, a potem w kwas hipurowy, który jest wydalany z moczem i nie wydaje się kumulować (EFSA 2026). Innymi słowy, benfotiamina działa jako prolek tiaminy.

Parametr Tiamina doustna lub dożylna Benfotiamina doustna
Badanie 50 mg chlorowodorku tiaminy dożylnie i doustnie; 6 zdrowych dorosłych (Tallaksen i wsp. 1993) Pojedyncze dawki 150–1200 mg; dawki wielokrotne 150–600 mg; zdrowi dorośli (Sheng i wsp. 2021)
Czas do stężenia maksymalnego Tiamina w osoczu 53 min (doustnie) Tiamina 1–2 h; TMP 3,5–8 h; TDP 8–24 h (mediany, krew pełna)
Okres półtrwania Tiamina w osoczu 96 min (dożylnie), 154 min (doustnie); TDP 664 min (dożylnie) Tiamina 6,3–13,9 h; TDP 18,6–48,2 h (średnie zależnie od dawki)
Odzysk w moczu 53% (dożylnie) i 2,5% (doustnie) po 24 h Nie porównywano w tym miejscu
Biodostępność Doustnie w stosunku do dożylnej: 5,3% Patrz niżej
Kumulacja Zapasy w tkankach rosną dwu- do trzykrotnie, gdy spożycie znacznie przekracza zapotrzebowanie (etykieta FDA) Współczynnik kumulacji tiaminy 1,96–2,11 po 7 dniach wielokrotnego dawkowania

Te dwa badania wykorzystywały różne dawki i metody, więc okresów półtrwania nie należy odczytywać jako bezpośredniego porównania.

Główne bezpośrednie porównanie to badanie krzyżowe z udziałem 20 zdrowych młodych mężczyzn, którzy przyjęli 300 mg benfotiaminy lub równomolowe 220 mg chlorowodorku tiaminy. W stosunku do chlorowodorku tiaminy biodostępność z benfotiaminy wyniosła 1147,3 ± 490,3% dla tiaminy w osoczu i 195,8 ± 33,8% dla TDP w krwinkach czerwonych (Xie i wsp., J Clin Pharmacol 2014). Znacznie mniejszy przyrost TDP ma znaczenie, ponieważ TDP jest postacią aktywną.

EFSA uznał, że benfotiamina jest biodostępna, może służyć jako źródło tiaminy i jest lepiej biodostępna niż postacie rozpuszczalne w wodzie. Uznał też dane za niewystarczające do wyprowadzenia współczynnika przeliczeniowego, zauważając, że Xie i współpracownicy badali tylko mężczyzn i tylko jedną dawkę (EFSA 2026). Nie istnieje zatem zwalidowana wartość mówiąca, ile benfotiaminy odpowiada pod względem działania danej ilości tiaminy. Przy równoważności molowej dawka 300 mg/dobę zaproponowana EFSA odpowiada około 170 mg tiaminy, czyli ponad 100-krotności europejskiego spożycia referencyjnego.

Czy benfotiamina dociera do mózgu?

Dane zwierzęce są sprzeczne. U myszy doustna benfotiamina podnosiła poziom pochodnych tiaminy we krwi i wątrobie, ale nie w mózgu (Volvert i wsp. 2008). W szczurzym modelu neurodegeneracji 150 mg/kg przez 30 dni zwiększyło TDP w hipokampie i korze śródwęchowej (Moraes i wsp., Exp Gerontol 2020). Żadnego z tych wyników nie można bezpośrednio odnieść do ludzi.

Zapotrzebowanie i źródła pokarmowe

Wartości amerykańskiej Food and Nutrition Board, w zestawieniu ODS, dotyczą tiaminy (NIH ODS):

Grupa Mężczyźni (mg/dobę) Kobiety (mg/dobę)
0–6 miesięcy (AI) 0,2 0,2
7–12 miesięcy (AI) 0,3 0,3
1–3 lata 0,5 0,5
4–8 lat 0,6 0,6
9–13 lat 0,9 0,9
14–18 lat 1,2 1,0
19 lat i więcej 1,2 1,1
Ciąża i laktacja (wiek 14–50 lat) — 1,4

RDA (Recommended Dietary Allowance, zalecane dzienne spożycie) obejmuje niemal wszystkie zdrowe osoby; AI (Adequate Intake, wystarczające spożycie) stosuje się, gdy dowodów jest zbyt mało, by ustalić RDA. Ponieważ zapotrzebowanie na tiaminę zależy od spożycia energii, EFSA ustala zamiast tego spożycie referencyjne wynoszące 0,1 mg na megadżul, czyli u dorosłych ok. 0,68–1,4 mg/dobę (EFSA 2026).

Naturalnymi źródłami są produkty pełnoziarniste, mięso i ryby, a w USA pieczywo, płatki zbożowe i mleko modyfikowane są wzbogacane. Przykłady z tabeli ODS to wzbogacone płatki śniadaniowe z 1,2 mg w porcji oraz schab z kością, pstrąg i czarna fasola z 0,4 mg w porcji. Nabiał i większość owoców zawierają jej niewiele. Ogrzewanie i przetwarzanie zmniejszają ilość tiaminy, a niewzbogacony biały ryż zawiera około jednej dziesiątej tiaminy zawartej w brązowym ryżu.

W amerykańskich danych z badań ankietowych z lat 2003–2006 u 6% populacji zwykłe spożycie było poniżej szacowanego średniego zapotrzebowania. Dorośli spożywali średnio 1,95 mg/dobę (mężczyźni) i 1,39 mg/dobę (kobiety) z żywnością oraz ok. 4,9 mg/dobę łącznie z suplementami. Typowe multiwitaminy dostarczają ok. 1,5 mg (NIH ODS).

Niedobór

Beri-beri i zespół Wernickego-Korsakowa

Wczesny niedobór może powodować utratę masy ciała, brak apetytu, splątanie, utratę pamięci krótkotrwałej, osłabienie mięśni i objawy sercowo-naczyniowe. Może on przechodzić w poniższe stany (NIH ODS; etykieta FDA):

  • Suche beri-beri. Głównie objawy ze strony układu nerwowego, w tym neuropatia obwodowa i zanik mięśni.
  • Mokre beri-beri. Głównie objawy sercowo-naczyniowe; może powodować niewydolność serca z obrzękiem nóg, a niekiedy zgon. Etykieta traktuje mokre beri-beri z niewydolnością serca jako stan nagły w kardiologii.
  • Encefalopatia Wernickego. Ostry, zagrażający życiu etap dotyczący mózgu. Europejskie wytyczne neurologiczne wymieniają niedobór żywieniowy, objawy oczne, zaburzenia czynności móżdżku oraz zmieniony stan psychiczny lub łagodne zaburzenia pamięci; u osób z zaburzeniami związanymi z używaniem alkoholu do rozpoznania potrzebne są dwa z tych czterech (Galvin i wsp., Eur J Neurol 2010). ODS podaje, że umiera do 20% nieleczonych pacjentów.
  • Zespół Korsakowa. Przewlekły stan z ciężką utratą pamięci krótkotrwałej, dezorientacją i konfabulacjami (mieszaniem prawdziwych i wyobrażonych wspomnień). Pozajelitowa tiamina nie przynosi poprawy u około jednej czwartej pacjentów na tym etapie.

Kto jest zagrożony

Grupa Co pokazują dane
Zaburzenia związane z używaniem alkoholu Do 80% rozwija niedobór, ponieważ etanol zmniejsza wchłanianie, zapasy w wątrobie i fosforylację. Zespół Wernickego-Korsakowa występuje około 8–10 razy częściej niż w populacji ogólnej
Chirurgia bariatryczna Przegląd systematyczny 84 przypadków Wernickego: 94% przyjęto w ciągu 6 miesięcy po operacji, 90% miało częste wymioty, 18% otrzymało glukozę dożylnie bez tiaminy, a 49% wyzdrowiało niecałkowicie (Aasheim, Ann Surg 2008)
Leki z grupy GLP-1 15 przypadków zidentyfikowanych w jednej analizie, głównie przy semaglutydzie lub tirzepatydzie; iloraz szans w zgłoszeniach (reporting odds ratio) 2,35 (95% CI 1,38–4,01) (Lev i wsp., Clin Nutr 2026)
Osoby starsze Do 20%–30% ma laboratoryjne oznaki pewnego niedoboru
Cukrzyca 17%–79% ma niski status w badaniu transketolazy erytrocytów, zależnie od badania
HIV/AIDS Sekcje zwłok 380 osób z AIDS wykazały encefalopatię Wernickego u niemal 10%
Niewydolność serca 21%–98% ma niski status, zależnie od badania; jednym z możliwych czynników są leki moczopędne

Z wyjątkiem miejsc, gdzie podano inne źródło, te liczby pochodzą z NIH ODS.

Zgłoszenia dotyczące GLP-1 nie pozwalają ocenić, jak często to występuje. Przegląd systematyczny z 2026 r. obejmujący sześć opublikowanych przypadków encefalopatii Wernickego po semaglutydzie wykazał, że u wszystkich pacjentów wcześniej występowały przedłużone objawy żołądkowo-jelitowe i znaczna utrata masy ciała oraz że kilka wyników było złych (Bidesie & Oudman, Obesity 2026). Tirzepatyd był również reprezentowany w analizie Leva.

Ocena stanu zaopatrzenia

Tiamina we krwi nie jest wiarygodnym wskaźnikiem stanu zaopatrzenia. Powszechnie stosuje się aktywność transketolazy erytrocytów z dodatkiem TDP i bez niego („efekt TDP”): 0%–15% jest typowe u zdrowych osób, 15%–25% sugeruje graniczny niedobór, a ponad 25% wskazuje na niedobór. Tiamina w moczu odzwierciedla spożycie, a nie zapasy w tkankach; poniżej 100 mcg/dobę sugeruje niewystarczające spożycie u dorosłych, a poniżej 40 mcg/dobę skrajnie niskie (NIH ODS). EFSA uważa TDP we krwi pełnej lub w krwinkach czerwonych oraz współczynnik aktywności transketolazy za dobre wskaźniki stanu zaopatrzenia (EFSA 2026).

Zatwierdzone zastosowanie medyczne: wstrzyknięcie tiaminy

Benfotiamina nie ma udziału w tej części. W USA wstrzyknięcie chlorowodorku tiaminy jest lekiem generycznym na receptę, a na DailyMed wymieniono kilku producentów. Poniższe szczegóły pochodzą z jednej aktualnej etykiety, wydanej w lipcu 2026 r. (etykieta FDA).

Wstrzyknięcie jest wskazane w niedoborze tiaminy i beri-beri. Jest przeznaczone do sytuacji, gdy potrzebne jest szybkie uzupełnienie, takich jak encefalopatia Wernickego, beri-beri niemowlęce z ostrą zapaścią, choroba układu krążenia wywołana niedoborem lub zapalenie nerwów w ciąży z silnymi wymiotami. Jest też wskazane, gdy dekstroza dożylnie jest podawana osobom z granicznym statusem tiaminy, aby nie sprowokować niewydolności serca, oraz gdy rozwiniętego niedoboru nie można leczyć doustnie.

Sytuacja Dawka podana na etykiecie
Beri-beri 10–20 mg domięśniowo trzy razy na dobę przez maksymalnie 2 tygodnie, następnie doustna multiwitamina z 5–10 mg dziennie przez miesiąc
Mokre beri-beri z niewydolnością serca Leczenie w trybie nagłym, podawane powoli dożylnie
Beri-beri niemowlęce z zapaścią 25 mg dożylnie, ostrożnie
Zapalenie nerwów w ciąży z silnymi wymiotami 5–10 mg domięśniowo dziennie
Zespół Wernickego-Korsakowa Początkowo 100 mg dożylnie, następnie 50–100 mg domięśniowo dziennie, aż do przejścia na regularną, zbilansowaną dietę
Graniczny status przy dekstrozie dożylnie 100 mg w każdym z kilku pierwszych litrów płynu dożylnego

Dawki w wytycznych są wyższe, a dowody ubogie

Dawki zalecane w wytycznych w encefalopatii Wernickego znacznie wykraczają poza etykietę, a dowody dotyczące dokładnej dawki są ograniczone:

  • Wytyczne EFNS (2010). 200 mg trzy razy na dobę, najlepiej dożylnie, podawane przed jakimikolwiek węglowodanami, w podejrzeniu lub w jawnej chorobie. Zalecają też pozajelitową tiaminę dla wszystkich pacjentów z grupy ryzyka na izbie przyjęć oraz kontrolę stanu tiaminy przez co najmniej 6 miesięcy po operacji bariatrycznej. Zalecenie dotyczące dawki ma poziom C, a zalecenie dla izby przyjęć jest punktem dobrej praktyki, a nie ustaleniem opartym na badaniach (Galvin i wsp. 2010).
  • Przegląd Cochrane (2013). Kryteria spełniły tylko dwa badania, z czego jedno z użytecznymi danymi (107 uczestników, pięć dawek domięśniowych w ciągu 2 dni). Dawka 200 mg/dobę była lepsza od 5 mg/dobę w teście naprzemienności z opóźnieniem (MD −17,90 badań, 95% CI od −35,4 do −0,40), bez prostego wzorca zależności od dawki. Przegląd uznał dowody za niewystarczające do określenia dawki, częstości, drogi podania lub czasu trwania (Day i wsp., Cochrane 2013).
  • Badania porównujące dawki (2022). Dwa badania z podwójnie ślepą próbą u osób nadużywających alkoholu porównywały schematy pozajelitowe. U 393 pacjentów z grupy ryzyka 100 mg dziennie, 100 mg trzy razy na dobę i 300 mg trzy razy na dobę przez 3 dni nie różniły się. U 127 pacjentów z objawami 100, 300 i 500 mg trzy razy na dobę przez 5 dni nie różniło się. Autorzy zauważyli, że medycznie złożona populacja i testy międzykulturowe mogły utrudnić interpretację wyników (Dingwall i wsp., Alcohol Clin Exp Res 2022).
  • Przegląd zakresu (2026). W 26 badaniach wielokrotnie opisywano opóźnione leczenie i stosowanie doustnej tiaminy w sytuacjach wysokiego ryzyka (Goldani i wsp., Addict Sci Clin Pract 2026).

Brak udowodnionej najlepszej dawki nie oznacza, że leczenie jest opcjonalne. Dane obserwacyjne wiążą pozajelitową tiaminę z dużym spadkiem liczby zgonów z powodu tego zespołu (Dingwall i wsp. 2022). ODS zauważa też, że doustna tiamina może nie podnosić stężenia we krwi w wystarczającym stopniu u pacjentów wysokiego ryzyka.

Magnez

Magnez jest kofaktorem w reakcjach i transporcie zależnych od tiaminy (Ott & Werneke, Ther Adv Psychopharmacol 2020). W randomizowanym badaniu w zespole abstynencyjnym po alkoholu przeanalizowano 115 pacjentów otrzymujących dożylnie tiaminę, dożylnie siarczan magnezu lub obie substancje. Jego główny punkt końcowy, zmiana aktywności transketolazy, nie różnił się między grupami. Mediana czasu do początkowego ustąpienia objawów wyniosła 10 h przy samej tiaminie, 5,5 h przy obu substancjach i 6 h przy samym magnezie, a 59% pacjentów rozpoczynało z niskim poziomem magnezu. Niemal wszyscy pacjenci (99%) mieli już przed leczeniem prawidłowe lub wysokie TDP w krwinkach czerwonych (Maguire i wsp., Sci Rep 2022).

Co pokazują badania: benfotiamina

Dlaczego badano ją w cukrzycy

U zwierząt z cukrzycą benfotiamina aktywowała transketolazę, blokowała trzy szlaki uszkodzeń wywołanych wysoką glikemią i zapobiegała eksperymentalnej retinopatii (Hammes i wsp., Nat Med 2003). Badania na ludziach sprawdzały, czy przełoży się to na człowieka. W najdłuższych z nich poziomy tiaminy wyraźnie rosły, natomiast wyniki kliniczne nie.

Neuropatia cukrzycowa

Badanie Kto Leczenie Czas Wynik
Stracke i wsp. 1996 24 osoby z polineuropatią cukrzycową Benfotiamina plus witaminy B6 i B12 vs kontrola 12 tygodni Prędkość przewodzenia w nerwie strzałkowym poprawiła się (P = 0,006); próg wibracji wykazał trend
BEDIP, Haupt i wsp. 2005 40 pacjentów hospitalizowanych 400 mg/dobę vs placebo 3 tygodnie Wynik skali neuropatii poprawił się (P = 0,0287), ból zmniejszył się (P = 0,0414); test kamertonem bez zmian
BENDIP, Stracke i wsp. 2008 165 zrandomizowanych; 133 analizowanych według zamiaru leczenia 600 lub 300 mg/dobę vs placebo 6 tygodni Neuropathy Symptom Score: P = 0,055 według zamiaru leczenia, P = 0,033 według protokołu; Total Symptom Score bez różnicy
Fraser i wsp. 2012 67 osób z cukrzycą typu 1 300 mg/dobę vs placebo 24 miesiące Brak różnicy w czynności nerwów i markerach stanu zapalnego, mimo dużych wzrostów tiaminy i TDP (oba P poniżej 0,001)
BOND, Ziegler i wsp. 2026 57 osób z cukrzycą typu 2 i objawową polineuropatią 600 mg/dobę (300 mg dwa razy na dobę) vs placebo 12 miesięcy Główny punkt końcowy bez zmian (patrz niżej)

BOND jest dotychczas najbardziej szczegółowym badaniem. Jego głównym punktem końcowym była długość włókien nerwowych rogówki, która zmieniła się o +0,559 mm/mm² przy benfotiaminie i o +0,835 mm/mm² przy placebo (efekt leczenia −0,327; 95% CI od −2,432 do 1,778; P = 0,760). Biopsja skóry, przewodnictwo nerwowe, testy autonomiczne, skale objawów i jakość życia również nie wykazały istotnych różnic. Tylko Neuropathy Symptom Score wykazał trend (P = 0,098), mimo że wszystkie sześć pomiarów tiaminy wzrosło.

BOND był sponsorowany przez Wörwag Pharma, producenta badanego leku. Autorzy wskazują ograniczenia: niewielką liczebność, zakłócenia z czasów COVID oraz czas trwania, który może być zbyt krótki dla wolno postępującej choroby. Stwierdzają też, że wyniki nie przeczą stosowaniu benfotiaminy w neuropatii spowodowanej niedoborem witaminy B1, ponieważ uczestników nie wybierano według niskiego poziomu B1.

Badanie Frasera ma podobne zastrzeżenie. Autorzy BOND twierdzą, że niewielu jego uczestników miało prawdopodobnie potwierdzoną neuropatię.

Metaanaliza z 2026 r. połączyła 13 badań randomizowanych (834 uczestników) dotyczących dowolnej witaminy z grupy B, a nie samej benfotiaminy. Wykazała niewielką poprawę w niektórych skalach neuropatii i w czynności nerwu łydkowego, brak istotnego wpływu na ból w skalach numerycznych lub wzrokowych oraz niespójne wyniki dotyczące nerwów ruchowych. Sama benfotiamina na ogół nie wykazała wyraźnej poprawy przewodnictwa nerwowego, a schematy skojarzone wyglądały obiecująco, choć większość formalnych testów podgrup nie była istotna (Mandra i wsp., J Clin Med 2026). Wysokie dawki B6 w takich połączeniach niosą własne ryzyko neuropatii; patrz P5P. O innych suplementach stosowanych w neuropatii patrz kwas alfa-liponowy i witamina B12.

Cukrzycowa choroba nerek

Obie postacie mają osobne badania, bez bezpośredniego porównania między nimi:

  • Benfotiamina. U 82 osób z cukrzycą typu 2 i albuminą w moczu 15–300 mg/24 h mimo stosowania inhibitora ACE lub ARB 900 mg/dobę przez 12 tygodni poprawiło status tiaminy (P poniżej 0,001), ale nie zmniejszyło istotnie albuminy w moczu ani markera uszkodzenia cewek KIM-1 (Alkhalaf i wsp., Diabetes Care 2010). Końcowe produkty zaawansowanej glikacji (AGE) oraz markery dysfunkcji śródbłonka i stanu zapalnego również się nie zmieniły (Alkhalaf i wsp., PLoS One 2012).
  • Tiamina. W badaniu pilotażowym z udziałem 40 osób z cukrzycą typu 2 i mikroalbuminurią tiamina 100 mg trzy razy na dobę przez 3 miesiące zmniejszyła albuminę w moczu (mediana −17,7 mg/24 h względem wartości wyjściowej; 30,1 vs 35,5 mg/24 h przy placebo po 3 miesiącach; P poniżej 0,01). Kontrola glikemii, lipidy i ciśnienie tętnicze nie zmieniły się (Rabbani i wsp., Diabetologia 2009). Ponieważ było to badanie pilotażowe, wynik wymaga potwierdzenia w większych badaniach.

Funkcja naczyń

Badanie z udziałem 13 osób bez grupy placebo wykazało, że 1050 mg/dobę benfotiaminy przez 3 dni zapobiegło zaburzeniom czynności naczyń krwionośnych po posiłku bogatym w AGE (Stirban i wsp., Diabetes Care 2006). Większe badanie kontynuacyjne tej samej grupy, krzyżowe badanie kontrolowane placebo z udziałem 31 osób, którym podawano 900 mg/dobę przez 6 tygodni, nie mogło tego sprawdzić zgodnie z założeniami. Posiłek testowy nie pogorszył czynności naczyń nawet przy placebo, a benfotiamina nie zmieniła ogólnego wzorca (Stirban i wsp., Diabet Med 2013).

Choroba Alzheimera

ODS podaje, że przegląd Cochrane z 2001 r. dotyczący tiaminy w dawce 3 g/dobę znalazł trzy badania z udziałem mniej niż 20 pacjentów każde, zbyt małe, by wyciągać jakiekolwiek wnioski. Dane dotyczące benfotiaminy są następujące:

  • Badanie fazy IIa. Osoby z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi z dodatnim wynikiem w kierunku amyloidu lub z łagodną demencją w chorobie Alzheimera przyjmowały 600 mg/dobę (n = 34) lub placebo (n = 36) przez 12 miesięcy. Główny punkt końcowy, ADAS-Cog, pogorszył się o 1,39 vs 3,26 punktu w analizie według zamiaru leczenia, co nie było istotne statystycznie (P = 0,162 w teście t; P = 0,071–0,137 innymi metodami). Streszczenie opisuje o 43% mniejszy wzrost przy P = 0,125, czyli wartości P, którą tabela w pracy podaje dla porównania według protokołu. Pogorszenie w globalnej skali CDR wyniosło 0,05 vs 0,22 punktu, czyli o 77% mniej (P = 0,034). Z góry określone regiony metabolizmu glukozy w mózgu (FDG PET) nie różniły się. Eksploracyjny wynik wzorca różnił się po jednym roku (P = 0,002), ale jego zmiana w czasie już nie (P = 0,638). Autorzy zastrzegają, że niektóre istotne wyniki drugorzędowe mogły być dziełem przypadku, ponieważ nie zastosowano korekty na wielokrotne porównania (Gibson i wsp., J Alzheimers Dis 2020).
  • Seria przypadków. Pięciu pacjentów przyjmowało 300 mg/dobę przez 18 miesięcy, a wyniki MMSE wzrosły średnio o 3,2 punktu. Nie było grupy kontrolnej, więc nie dowodzi to, że benfotiamina spowodowała tę zmianę (Pan i wsp., Neurosci Bull 2016).
  • BenfoTeam. Badanie fazy II kontrolowane placebo trwające 72 tygodnie, zaplanowane dla 406 osób z wczesną chorobą Alzheimera, z kontynuacją 600 lub 1200 mg/dobę zależnie od tolerancji (Feldman i wsp., PLoS One 2024). Rejestr podaje je jako aktywne, bez rekrutacji, z szacowanym zakończeniem w grudniu 2027 r. (NCT06223360). Nie znaleźliśmy opublikowanych wyników skuteczności.

Nie wiadomo, czy benfotiamina spowalnia chorobę Alzheimera u ludzi.

Używanie alkoholu

Trójramienne, 8-tygodniowe badanie benfotiaminy, benfotiaminy z B6 i B12 oraz placebo wykazało poprawę percepcji wibracji, sprawności ruchowej i wyniku ogólnego u 84 pacjentów ambulatoryjnych z ciężką alkoholową polineuropatią (Woelk i wsp., Alcohol Alcohol 1998). W 24-tygodniowym badaniu z udziałem 120 dorosłych aktywnie pijących 600 mg/dobę było dobrze tolerowane. Picie zmniejszyło się w obu grupach, a większe zmniejszenie wystąpiło tylko w podgrupie 21 kobiet, które ukończyły badanie, przy ogólnym odsetku ukończenia 58% (Manzardo i wsp., Drug Alcohol Depend 2013). Żadne z tych badań nie sprawdzało benfotiaminy jako leczenia encefalopatii Wernickego.

Wysiłek fizyczny i mięśnie

Rola tiaminy w metabolizmie energetycznym skłania do twierdzeń o poprawie wyników sportowych, ale bezpośrednie dowody są ubogie i nie wykazują korzyści:

  • Pochodne tiaminy u ludzi. W podwójnie zaślepionym badaniu krzyżowym z udziałem 14 osób 1 g/dobę tetrahydrofurfurylodisiarczku tiaminy (nie benfotiaminy) przez 4 dni nie zmieniał szczytowego pochłaniania tlenu, progu mleczanowego ani czasu pokonania 2000 m na rowerze (Webster i wsp., Eur J Appl Physiol 1997).
  • Benfotiamina u myszy. Suplementacja zwiększyła poziom tiaminy w mięśniach myszy wytrenowanych wytrzymałościowo, ale nie wydłużyła wysiłku do wyczerpania (Gonçalves i wsp., J Nutr Metab 2024).

Nie znaleźliśmy kontrolowanego badania z udziałem ludzi dotyczącego benfotiaminy w zakresie siły, masy mięśniowej lub wyników sportowych.

Niewydolność serca (tiamina)

ODS opisuje metaanalizę dwóch małych badań kontrolowanych placebo, w których tiamina poprawiła frakcję wyrzutową lewej komory, bez oceny znaczenia klinicznego. Późniejszy przegląd systematyczny uznał badania nad tiaminą za zbyt małe, by ocenić wyniki kliniczne (Hopper i wsp., J Card Fail 2020).

Działania niepożądane i ryzyko

Tiamina we wstrzyknięciach: anafilaksja

Etykieta ostrzega, że mogą wystąpić ciężkie reakcje nadwrażliwości i anafilaktyczne, zwłaszcza po wielokrotnym podaniu, oraz że dożylna lub domięśniowa tiamina powodowała zgony. Przeciwwskazaniem jest wcześniejsza nadwrażliwość na tiaminę lub jakikolwiek składnik. Inne zgłaszane reakcje to uczucie gorąca, świąd, pokrzywka, osłabienie, pocenie się, nudności, uczucie ściskania w gardle, obrzęk naczynioruchowy, sinica i obrzęk płuc, a także tkliwość w miejscach wstrzyknięć domięśniowych. Etykieta wymaga próby skórnej u pacjentów z podejrzeniem alergii na leki lub wcześniejszą reakcją oraz gotowości do leczenia anafilaksji w każdym przypadku (etykieta FDA).

Jak rzadka jest anafilaksja? Opublikowane szacunki sugerują bardzo niską częstość, choć są niedokładne:

Źródło Narażenie Reakcje
Wrenn i wsp., Ann Emerg Med 1989 989 kolejnych pacjentów; 1070 dawek po 100 mg tiaminy dożylnie 12 reakcji (1,1%): 11 przemijających podrażnień miejscowych, 1 uogólniony świąd; żadnej anafilaksji
Thomson i wsp., Alcohol Alcohol 2019 Pabrinex, brytyjski preparat do wstrzyknięć zawierający tiaminę; szacunkowo 5,4–6,65 miliona dni pacjenta na podstawie danych sprzedaży 10 reakcji anafilaktycznych; autorzy ocenili ryzyko jako niskie, a stosunek korzyści do ryzyka jako korzystny

Dane sprzedaży jedynie przybliżają podane dawki, więc rzeczywista częstość jest niepewna. Wytyczne EFNS oceniają ogólne bezpieczeństwo tiaminy jako bardzo dobre (Galvin i wsp. 2010). Opis przypadku dotyczy kobiety, która miała anafilaksję po czwartym comiesięcznym wstrzyknięciu domięśniowym, ale tolerowała doustną tiaminę podaną w warunkach zaślepienia, co sugeruje, że droga podania może mieć znaczenie (Aurich i wsp., Iran J Allergy Asthma Immunol 2018).

Etykieta ostrzega też przed glinem, który może osiągać toksyczne stężenia przy długotrwałym podawaniu pozajelitowym, gdy czynność nerek jest upośledzona. Wcześniaki są szczególnie narażone. Produkt zawiera chlorobutanol, pochodną chloralu, jako środek konserwujący. W ciąży tiaminę należy stosować tylko wtedy, gdy jest to wyraźnie konieczne.

Tiamina doustna

Ani amerykańska Food and Nutrition Board, ani europejski Scientific Committee on Food nie ustaliły górnego limitu, biorąc pod uwagę brak zgłoszonych szkód, gwałtowny spadek wchłaniania powyżej 5 mg i wydalanie nadmiaru z moczem. Komitet europejski nie stwierdził dowodów toksyczności przy spożyciu doustnym do 500 mg/dobę przez miesiąc (EFSA 2026). Komitet amerykański zastrzegł, że nadmierne spożycie mogłoby jednak mieć działania niepożądane (NIH ODS).

Benfotiamina

Zgłaszane bezpieczeństwo w badaniach było uspokajające w krótkim i średnim okresie, ale długoterminowej toksykologii w dużej mierze brakuje. Nie jest to sprzeczne, ponieważ badania są małe i nie zaprojektowano ich do wykrywania rzadkich ani opóźnionych szkód.

Źródło Dawka i czas Wynik dotyczący bezpieczeństwa
Sheng i wsp. 2021 Pojedyncze dawki 150–1200 mg; do 600 mg dwa razy na dobę przez około tydzień; zdrowi dorośli Zdarzenia niepożądane podobne jak przy placebo; pojedyncze wzrosty ALT i zmiany w moczu
Gibson i wsp. 2020 600 mg/dobę przez 12 miesięcy Nie zgłoszono powiązanych zdarzeń niepożądanych; nikt nie przerwał przyjmowania benfotiaminy z powodu działań niepożądanych
BOND 2026 600 mg/dobę przez 12 miesięcy 229 zdarzeń pojawiających się w trakcie leczenia vs 140 przy placebo, przy czym pięciu uczestników przyjmujących benfotiaminę miało ich znacznie więcej; zdarzenia poważne u 21,4% vs 17,2% uczestników, żadne nieuznane za związane z lekiem

Opinia EFSA. EFSA ocenił benfotiaminę jako nową żywność w suplementach w dawkach do 300 mg/dobę i przyjął swoją opinię w sierpniu 2026 r. Panel uznał, że bezpieczeństwa w proponowanych warunkach „nie można ustalić”. Jako powody podano niewystarczającą charakterystykę składnika (w tym możliwe nanocząstki), brak informacji o losie metabolicznym, bioakumulacji i skutkach długoterminowych oraz ograniczenia pakietu danych toksykologicznych. Wnioskodawca nie przedstawił dla tego produktu badań z wielokrotnym podawaniem ani badań bezpieczeństwa u ludzi, a panel zauważył, że nie ma historii bezpiecznego stosowania jako żywności (EFSA 2026). Jest to ustalenie o niewystarczających danych, a nie dowód konkretnej szkody. Panel EFSA z 2008 r. doszedł do podobnego wniosku.

Sam wnioskodawca w EFSA wykluczył osoby poniżej 16. roku życia oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa.

Leki, które mogą obniżać poziom tiaminy

ODS podaje, że nie jest znane oddziaływanie tiaminy z lekami, ale niektóre leki mogą obniżać jej poziom:

  • Furosemid. Badania wiążą go z utratą tiaminy z moczem. Nie ustalono, czy suplementy zapobiegają niedoborowi u osób stosujących diuretyki pętlowe.
  • Fluorouracyl. W czasie tej chemioterapii opisywano przypadki beri-beri i encefalopatii Wernickego.
  • Metformina. W laboratoryjnym przesiewie inhibitorów leków metformina należała do leków doustnych, dla których przewidywano osiąganie w jelicie stężeń mogących hamować transporter tiaminy ThTR-2 (Vora i wsp., Am J Clin Nutr 2020). W amerykańskich zgłoszeniach zdarzeń niepożądanych z lat 2004–2024 najczęściej zgłaszanymi lekami wśród 1046 przypadków niedoboru tiaminy były furosemid, metformina, fedratynib, metronidazol i fluorouracyl (Du i wsp., JPEN 2026). Takie zgłoszenia odzwierciedlają wzorce stosowania i nawyki zgłaszania i nie mogą dowodzić związku przyczynowego. Lepiej udokumentowany wpływ metforminy na witaminy dotyczy witaminy B12.

Status prawny i stosowanie w sporcie

  • Stany Zjednoczone. Tiamina jest sprzedawana jako suplement diety oraz, oddzielnie, jako wstrzyknięcie na receptę. ODS wymienia benfotiaminę jako stosowaną w niektórych suplementach. Wyszukiwania w Drugs@FDA i DailyMed w listopadzie 2026 r. nie zwróciły żadnego produktu z benfotiaminą.
  • Unia Europejska. Według wnioskodawcy w EFSA leki z benfotiaminą są dopuszczone w Niemczech od 1998 r., a w Austrii od 2005 r., w chorobach neurologicznych, neuropatii i bólu pleców. Opinia EFSA z 2026 r. dotyczy stosowania w suplementach diety, a nie tych leków.
  • Antydoping. Ani tiamina, ani benfotiamina nie są wymienione na Liście zabronionych substancji i metod WADA z 2026 r..

O pokrewnych witaminach z grupy B patrz niacyna, witamina B12 i P5P.

Najważniejsze informacje

  • Dwie postacie, dwie podstawy dowodowe. Tiamina jest niezbędną witaminą, której wstrzyknięcie ma etykietę FDA. Benfotiamina jest syntetycznym prolekiem i nie należy zakładać, że jej dane dotyczą tiaminy ani odwrotnie.
  • Niedobór jest stanem nagłym, gdy dotyka mózgu. Encefalopatia Wernickego może być śmiertelna lub pozostawić trwałe uszkodzenie pamięci. Ryzyko zwiększają zaburzenia związane z używaniem alkoholu, chirurgia bariatryczna oraz przedłużające się wymioty lub szybka utrata masy ciała, także przy lekach z grupy GLP-1.
  • Najlepsza dawka pozajelitowa nie została udowodniona. Etykieta, wytyczne i badania różnią się. Randomizowane badanie z 2022 r. nie wykazało wyraźnej korzyści z wyższych dawek w porównaniu z pośrednimi lub niższymi.
  • Wyższe stężenia we krwi nie oznaczały lepszych wyników. Benfotiamina silnie podnosi tiaminę we krwi, jednak 12- i 24-miesięczne badania w neuropatii oraz 12-tygodniowe badanie w chorobie nerek nie wykazały istotnej korzyści.
  • Dane dotyczące choroby Alzheimera są wstępne. Badanie fazy IIa z udziałem 70 osób nie osiągnęło głównego punktu końcowego, przy pozytywnym sygnale drugorzędowym. Badanie z udziałem 406 osób trwa.
  • Bezpieczeństwo różni się w zależności od postaci. Rzadka, czasem śmiertelna anafilaksja jest powiązana z wstrzykiwaną tiaminą. Benfotiamina była dobrze tolerowana w badaniach, ale EFSA w 2026 r. nie mógł ustalić jej bezpieczeństwa jako nowej żywności z powodu luk w danych.

Źródła

  1. National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Thiamin: fact sheet for health professionals. Zaktualizowano 9 lutego 2023 r. NIH ODS.
  2. Northstar Rx LLC. Thiamine hydrochloride injection, USP, prescribing information. Wydano w lipcu 2026 r. DailyMed.
  3. EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Bohn T, i wsp. Safety of benfotiamine as a Novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283 and the bioavailability of benfotiamine as a source of thiamin in the context of Directive 2002/46/EC on food supplements. EFSA J. 2026;24(10):e10301. PubMed.
  4. Volvert ML, Seyen S, Piette M, i wsp. Benfotiamine, a synthetic S-acyl thiamine derivative, has different mechanisms of action and a different pharmacological profile than lipid-soluble thiamine disulfide derivatives. BMC Pharmacol. 2008;8:10. PubMed.
  5. Tallaksen CM, Sande A, Bøhmer T, i wsp. Kinetics of thiamin and thiamin phosphate esters in human blood, plasma and urine after 50 mg intravenously or orally. Eur J Clin Pharmacol. 1993;44(1):73–78. PubMed.
  6. Sheng L, Cao W, Lin P, i wsp. Safety, tolerability and pharmacokinetics of single and multiple ascending doses of benfotiamine in healthy subjects. Drug Des Devel Ther. 2021;15:1101–1110. PubMed.
  7. Xie F, Cheng Z, Li S, i wsp. Pharmacokinetic study of benfotiamine and the bioavailability assessment compared to thiamine hydrochloride. J Clin Pharmacol. 2014;54(6):688–695. PubMed.
  8. Moraes RCM, Singulani MP, Gonçalves AC, i wsp. Oral benfotiamine reverts cognitive deficit and increase thiamine diphosphate levels in the brain of a rat model of neurodegeneration. Exp Gerontol. 2020;141:111097. PubMed.
  9. Galvin R, Bråthen G, Ivashynka A, i wsp. EFNS guidelines for diagnosis, therapy and prevention of Wernicke encephalopathy. Eur J Neurol. 2010;17(12):1408–1418. PubMed.
  10. Aasheim ET. Wernicke encephalopathy after bariatric surgery: a systematic review. Ann Surg. 2008;248(5):714–720. PubMed.
  11. Lev D, Leibowitz A, Lang A, i wsp. Glucagon-like peptide-1 receptor agonists and Wernicke encephalopathy: a pharmacovigilance study and literature review. Clin Nutr. 2026;57:106571. PubMed.
  12. Bidesie J, Oudman E. Wernicke’s encephalopathy following semaglutide treatment for obesity: a systematic PRISMA review of case-based evidence. Obesity (Silver Spring). 2026;34(Suppl 2):64–69. PubMed.
  13. Day E, Bentham PW, Callaghan R, i wsp. Thiamine for prevention and treatment of Wernicke-Korsakoff syndrome in people who abuse alcohol. Cochrane Database Syst Rev. 2013;2013(7):CD004033. PubMed.
  14. Dingwall KM, Delima JF, Binks P, i wsp. What is the optimum thiamine dose to treat or prevent Wernicke’s encephalopathy or Wernicke-Korsakoff syndrome? Results of a randomized controlled trial. Alcohol Clin Exp Res. 2022;46(6):1133–1147. PubMed.
  15. Goldani AAS, Feitosa G, Colchete EV, i wsp. Undertreatment of Wernicke encephalopathy in alcohol-related clinical contexts: a scoping review of diagnosis, thiamine regimens, and clinical management. Addict Sci Clin Pract. 2026;21(1):80. PubMed.
  16. Ott M, Werneke U. Wernicke’s encephalopathy - from basic science to clinical practice. Part 1: understanding the role of thiamine. Ther Adv Psychopharmacol. 2020;10:2045125320978106. PubMed.
  17. Maguire D, Burns A, Talwar D, i wsp. Randomised trial of intravenous thiamine and/or magnesium sulphate administration on erythrocyte transketolase activity, lactate concentrations and alcohol withdrawal scores. Sci Rep. 2022;12(1):6941. PubMed.
  18. Hammes HP, Du X, Edelstein D, i wsp. Benfotiamine blocks three major pathways of hyperglycemic damage and prevents experimental diabetic retinopathy. Nat Med. 2003;9(3):294–299. PubMed.
  19. Stracke H, Lindemann A, Federlin K. A benfotiamine-vitamin B combination in treatment of diabetic polyneuropathy. Exp Clin Endocrinol Diabetes. 1996;104(4):311–316. PubMed.
  20. Haupt E, Ledermann H, Köpcke W. Benfotiamine in the treatment of diabetic polyneuropathy–a three-week randomized, controlled pilot study (BEDIP study). Int J Clin Pharmacol Ther. 2005;43(2):71–77. PubMed.
  21. Stracke H, Gaus W, Achenbach U, i wsp. Benfotiamine in diabetic polyneuropathy (BENDIP): results of a randomised, double blind, placebo-controlled clinical study. Exp Clin Endocrinol Diabetes. 2008;116(10):600–605. PubMed.
  22. Fraser DA, Diep LM, Hovden IA, i wsp. The effects of long-term oral benfotiamine supplementation on peripheral nerve function and inflammatory markers in patients with type 1 diabetes: a 24-month, double-blind, randomized, placebo-controlled trial. Diabetes Care. 2012;35(5):1095–1097. PubMed.
  23. Ziegler D, Sipola G, Strom A, i wsp. Effects of benfotiamine treatment over 12 months on morphometric, neurophysiological and clinical measures in type 2 diabetes patients with symptomatic polyneuropathy: a randomized, placebo-controlled, double-blind clinical trial (BOND study). BMJ Open Diabetes Res Care. 2026;14(1):e005773. PubMed.
  24. Mandra EV, Parfenov VA, Stupin VA, i wsp. Vitamin B supplementation for diabetic peripheral neuropathy: a review and meta-analysis. J Clin Med. 2026;15(13):5156. PubMed.
  25. Alkhalaf A, Klooster A, van Oeveren W, i wsp. A double-blind, randomized, placebo-controlled clinical trial on benfotiamine treatment in patients with diabetic nephropathy. Diabetes Care. 2010;33(7):1598–1601. PubMed.
  26. Alkhalaf A, Kleefstra N, Groenier KH, i wsp. Effect of benfotiamine on advanced glycation endproducts and markers of endothelial dysfunction and inflammation in diabetic nephropathy. PLoS One. 2012;7(7):e40427. PubMed.
  27. Rabbani N, Alam SS, Riaz S, i wsp. High-dose thiamine therapy for patients with type 2 diabetes and microalbuminuria: a randomised, double-blind placebo-controlled pilot study. Diabetologia. 2009;52(2):208–212. PubMed.
  28. Stirban A, Negrean M, Stratmann B, i wsp. Benfotiamine prevents macro- and microvascular endothelial dysfunction and oxidative stress following a meal rich in advanced glycation end products in individuals with type 2 diabetes. Diabetes Care. 2006;29(9):2064–2071. PubMed.
  29. Stirban A, Pop A, Tschoepe D. A randomized, double-blind, crossover, placebo-controlled trial of 6 weeks benfotiamine treatment on postprandial vascular function and variables of autonomic nerve function in Type 2 diabetes. Diabet Med. 2013;30(10):1204–1208. PubMed.
  30. Gibson GE, Luchsinger JA, Cirio R, i wsp. Benfotiamine and cognitive decline in Alzheimer’s disease: results of a randomized placebo-controlled phase IIa clinical trial. J Alzheimers Dis. 2020;78(3):989–1010. PubMed.
  31. Pan X, Chen Z, Fei G, i wsp. Long-term cognitive improvement after benfotiamine administration in patients with Alzheimer’s disease. Neurosci Bull. 2016;32(6):591–596. PubMed.
  32. Feldman HH, Luchsinger JA, Léger GC, i wsp. Protocol for a seamless phase 2A-phase 2B randomized double-blind placebo-controlled trial to evaluate the safety and efficacy of benfotiamine in patients with early Alzheimer’s disease (BenfoTeam). PLoS One. 2024;19(5):e0302998. PubMed.
  33. A Trial to Evaluate the Safety and Efficacy of Benfotiamine in Patients With Early Alzheimer’s Disease (BenfoTeam). Identyfikator ClinicalTrials.gov NCT06223360. Ostatnia aktualizacja: 17 września 2026 r. ClinicalTrials.gov.
  34. Woelk H, Lehrl S, Bitsch R, i wsp. Benfotiamine in treatment of alcoholic polyneuropathy: an 8-week randomized controlled study (BAP I Study). Alcohol Alcohol. 1998;33(6):631–638. PubMed.
  35. Manzardo AM, He J, Poje A, i wsp. Double-blind, randomized placebo-controlled clinical trial of benfotiamine for severe alcohol dependence. Drug Alcohol Depend. 2013;133(2):562–570. PubMed.
  36. Webster MJ, Scheett TP, Doyle MR, i wsp. The effect of a thiamin derivative on exercise performance. Eur J Appl Physiol Occup Physiol. 1997;75(6):520–524. PubMed.
  37. Gonçalves ÁC, Vieira JF, Rodrigues ACN, i wsp. Benfotiamine supplementation increases thiamine in muscle of endurance-trained mice and affects the energy metabolism. J Nutr Metab. 2024;2024:6102611. PubMed.
  38. Hopper I, Connell C, Briffa T, i wsp. Nutraceuticals in patients with heart failure: a systematic review. J Card Fail. 2020;26(2):166–179. PubMed.
  39. Wrenn KD, Murphy F, Slovis CM. A toxicity study of parenteral thiamine hydrochloride. Ann Emerg Med. 1989;18(8):867–870. PubMed.
  40. Thomson A, Guerrini I, Marshall EJ. Incidence of adverse reactions to parenteral thiamine in the treatment of Wernicke’s encephalopathy, and recommendations. Alcohol Alcohol. 2019;54(6):609–614. PubMed.
  41. Aurich S, Simon JC, Treudler R. A case of anaphylaxis to intramuscular but not to oral application of thiamine (vitamin B1). Iran J Allergy Asthma Immunol. 2018;17(1):94–96. PubMed.
  42. Vora B, Green EAE, Khuri N, i wsp. Drug-nutrient interactions: discovering prescription drug inhibitors of the thiamine transporter ThTR-2 (SLC19A3). Am J Clin Nutr. 2020;111(1):110–121. PubMed.
  43. Du X, Wang W, Ma Z, i wsp. Adverse events associated with drug-related thiamine deficiency: a pharmacovigilance study. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2026;50(5):727–735. PubMed.
  44. World Anti-Doping Agency. The 2026 Prohibited List. WADA 2026 Prohibited List.